Transisalania - Overijssels allerlei

Twee Overijsselse websites genomineerd voor Geschiedenis Online Prijs

2012-01-25T16:17:00.002+01:00

Twee Overijsselse websites zijn doorgedrongen tot de finale van de Geschiedenis Online Prijs. In de categorie Musea en themawebsites staat Historisch Museum Deventer op de shortlist. In de categorie Verenigingen en particulieren vinden we Histoforum van de al jarenlang aan de (digitale) weg timmerende Enschedeër Albert van der Kaap.

Hieronder de shortlists in drie categorieën:

Categorie Archiefdiensten:

• DIEP Erfgoedcentrum Dordrecht
• Gemeentearchief Venlo
• Regionaal Archief Zutphen
• Vele Handen
• Zeeuwen Gezocht

Categorie Musea en themawebsites:

• Geschiedenis van Vlaardingen
• Het Verhaal van Groningen
• Historisch Museum Deventer
• Mijn Gelderland
• Zicht op Maastricht

Categorie Verenigingen en particulieren:

• De Domaniale Mijn in Beeld
• Geschiedenis Beleven
• Histoforum
• Historisch Educatief Platform Horst aan de Maas
• Omnes Viae

Publieksprijs
Naast de juryprijs wordt dit jaar voor het eerst ook een publieksprijs uitgereikt. Stemmen kan nog tot 10 februari aanstaande.

De prijzen worden op 14 februari in het Nationaal Archief uitgereikt.

Tuinvogels in Overijssel

2012-01-24T20:17:00.010+01:00

Bij de tuinvogeltelling was het afgelopen weekend net zo spannend als bij verkiezingen voor de Tweede Kamer. Niet wat betreft de eerste plek. De huismus blijft baas in eigen tuin. Daarachter waren de verschillen klein en deden sommige vogels het in bepaalde regio’s beter dan elders.

Zelf heb ik niet meegeteld. Zou ook geen zin hebben, want ik kan nog geen mus van een merel onderscheiden. Ik weet dat er in Twente veel geetelings (gietelingen) rondvliegen maar vraag me niet hoe ze er uitzien. Daarom leek het me wel aardig bij de Overijsselse top 10 foto’s te plaatsen. Vooral ook leerzaam voor mezelf.

Huismus

Koolmees

Pimpelmees

Merel

Vink

Houtduif

Turkse tortel

Kauw

Ringmus

Ekster

Crisis toen en nu: zoek de verschillen

2012-01-22T09:52:00.005+01:00

De Inslag was een Twents tijdschrift dat verscheen tussen 1980 en 1994. De ondertitel luidde ‘mensen uit de streek vertellen’. Doel was om gewone mensen aan het woord te laten komen. ‘Geen woordvoerders van bedrijven of instellingen, geen directeuren, geen vakbondsbestuurders, geen politici, maar mensen die zelden of nooit in de publiciteit komen’. Er werd veel aandacht besteed aan illustraties. Er werden geen advertenties geplaatst, de redacteuren waren vrijwilligers en werden niet betaald.

Bij toeval kwam ik in dit blad het hieronder weergegeven artikel tegen. Vooral door ouderen, waartoe ik mijzelf dan ook maar reken, die de jaren tachtig als werknemer hebben meegemaakt, worden nogal eens vergelijkingen gemaakt tussen toen en nu. Ik ben geen econoom en zal geen vergaande conclusies trekken. Maar er kunnen wel feiten geconstateerd worden in de onderstaande redactionele inleiding in een themanummer over oudere werklozen. Bijvoorbeeld dat het aantal werklozen in Twente toen ruim drie keer zo hoog lag dan nu. En dat de discussie toen niet ging over hoeveel langer er qua leeftijd doorgewerkt moet worden, maar hoeveel korter er gewerkt moet worden. Juist begin jaren tachtig werden de VUT-regelingen in de CAO’s opgenomen.

Uit: De Inslag 1982

Oudere werklozen; een vergeten groep

Twente telt 29.000 werkloze mannen en 10.000 werkloze vrouwen. Het landelijke werkloosheidspercentage bedraagt 18. In Twente is 22% van de afhankelijke beroepsbevolking werkloos. Ruim de helft van het aantal bij de arbeidsbureaus ingeschreven werkzoekenden in Twente is langdurig werkloos. Die 20.000 mannen en
vrouwen zoeken al langer dan een jaar naar een betaalde baan. Hun kansen op de arbeidsmarkt zijn zeer klein. De geringste mogelijkheden hebben langdurig werklozen met weinig opleiding. Nog kanslozer zijn de ouderen. In Twente zijn enkele duizenden mannen en vrouwen in de leeftijdsgroep van 40 tot 60 jaar langdurig werkloos. Dit zijn de officiële gegevens. Nog eens duizenden werknemers uit met name de sterk gereduceerde textielindustrie zijn in de loop der jaren in de WAO terecht gekomen of staan niet langer als werkzoekenden bij de arbeidsbureaus ingeschreven. Velen hebben de moed opgegeven.

Oudere werklozen veronderstellen dat alle aandacht van overheid, werkgevers en vakbonden de komende jaren gericht zal zijn op het bestrijden van de jeugdwerkloosheid. De 40 tot 60-jarigen vallen in alle opzichten buiten de boot. Een vergeten groep. "Ze denken niet aan de mensen van boven de veertig jaar, die een huishouden hebben", aldus een werkloze bouwvakker uit Losser, die in dit thema-nummer van Inslag aan het woord komt. Een 46-jarige werkloze, die meerdere keren op straat kwam te staan, zegt: "Die jeugdwerkloosheid is hartstikke erg. Er zijn in Nederland 230.000 jeugdige werklozen, maar er wordt niet gesproken over die 600.000 oudere werklozen boven de 23 jaar die hun hele leven gewerkt hebben".

Signalen, die politici, ondernemers en vakbonden ter harte kunnen nemen. Oudere werklozen hebben het extra moeilijk. Soms ontstaan ernstige problemen in de gezinnen. De partners en kinderen spelen een zeer belangrijke rol bij de opvang van oudere werklozen. Dat gaat wel eens mis. Uit de vraaggesprekken in Inslag blijkt ook, dat oudere werklozen niet alleen kommer en kwel ervaren. Uit de sleur van de dagelijkse arbeid ontdekken sommigen, dat vrijwilligerswerk en meer tijd besteden aan partner en kinderen, ook voordelen biedt. Eén van de geinterviewden daarover: "Vroeger heb ik altijd m'n werk voorop gesteld. Maar we zijn nu thuis een stuk gelukkiger. Eigenlijk mag je dat als werkloze niet zeggen, maar ik heb het gevoel dat ik eindelijk miljonair ben".
Het komt erop neer, dat oudere werklozen betaalde arbeid ter discussie stellen, al is dat uit nood geboren en hebben ze het daar "van huis uit" moeilijk mee. Een paar vragen, opgeroepen door een vergeten groep oudere werklozen uit Twente. Waarom zo intensief
en lang werken ten koste van andere waardevolle zaken in het leven? Waarom betaalde arbeid en vrije tijd niet eerlijker delen onder die mensen die dat willen en kunnen? Zou dat de samenleving niet vriendelijker maken?

Betaald voetbal in Overijssel anno 1962

2012-01-21T11:29:00.009+01:00

De winterstop is voorbij. De tweede helft van het seizoen gaat beginnen met twee Overijsselse clubs in de Ere- en twee in de Eerste Divisie. Hoe was de situatie precies 50 jaar geleden op 21 januari 1962?
In Overijssel speelden acht clubs betaald voetbal. In de Eredivisie speelde Sportclub Enschede, in de Eerste divisie Go Ahead, Heracles en Enschedese Boys en in de Tweede divisie PEC, Zwolse Boys, Tubantia en Oldenzaal. Het Enschedese Rigtersbleek was in 1961 gestopt met betaald voetbal.

Eredivisie

(stand op 21 januari 1962)

Sportclub Enschede won dit weekend met 2-0 van Ajax dankzij twee doelpunten van Helmut Rahn, maar bleef onder de degradatielijn. Toch zou Sportclub niet degraderen, maar wel drie jaar later opgaan met de Enschedese Boys in FC Twente. Tegenwoordig speelt Sportclub Enschede in de 1ste klasse.

Eerste divisie A

Juist in het seizoen 1961-1962 zouden de beide Eerste divisies worden teruggebracht tot één afdeling met zestien clubs. Vandaar de scheidingslijnen in de stand.

Go Ahead eindigde dit seizoen als vierde en plaatste zich voor de nieuwe Eerste divisie. Het jaar erop promoveerde Go Ahead (vanaf 1971 GA Eagles) naar de Eredivisie. Daar verbleef de club 24 jaar tot 1987, evenals in de periode 1992-1996.

Eerste divisie B

Heracles werd in 1962 kampioen en promoveerde naar de Eredivisie, waar het tot 1966 speelde, evenals in het seizoen 1985-’86. Na twintig jaar 1e divisie speelt Heracles sinds 2005 weer op het hoogste niveau.

Enschedese Boys wist zich in 1962 ook bij de bovenste zeven te handhaven en ging in de nieuwe Eerste divisie spelen, om drie jaar later op te gaan in FC Twente. De Boys spelen nu 4e klasse en gaan misschien fuseren met Udi Enschede.

Tweede divisie

De ploegen die onder de lijn eindigden in de beide Eerste divisies werden in het seizoen 1962-1963 toegevoegd aan de Tweede divisie die uit twee afdelingen ging bestaan. In 1966-’67 werd de Tweede divisie teruggebracht tot één afdeling met 23 clubs en in 1971 werd de Tweede divisie opgeheven en vond een grote sanering plaats, waarbij veel clubs teruggezet werden naar de amateurs.

PEC werd in 1962 14e (van de 15 clubs) en zou naar de amateurs moeten degraderen, maar ontliep de dans omdat andere clubs vrijwillig het betaald voetbal verlieten. In 1971 promoveerde PEC naar de Eerste divisie en de clubnaam veranderde in FC Zwolle. Tussen 1978 en 1989 speelde FC Zwolle, op één seizoen na, Eredivisie. Daarna werd er gejojood. De laatste periode Eredivisie was tussen 2002 en 2004. Dit seizoen mag FC Zwolle een nieuwe promotie eigenlijk niet meer ontgaan.

Zwolse Boys zou in 1962 ook moeten degraderen naar de amateurs, maar kon om dezelfde reden als PEC betaald voetbal blijven spelen. Echter niet lang meer, in 1969 is het einde verhaal en keren de Boys vrijwillig terug naar de amateurs. Anno nu speelt Zwolse Boys 2e klasse zaterdagamateurs.

Tubantia behaalde in 1962 een 7e plaats in de eindstand. Het beste resultaat dat Tubantia zou bereiken was een vijfde plaats in het seizoen 1964/65. Na het seizoen 1966/67, waarin het op een 22e plaats van de 23 ploegen in de Tweede divisie eindigde, keerde Tubantia terug naar de amateurs. Tegenwoordig speelt het 1e klasse.

Oldenzaal is een apart verhaal. Het werd elfde en ontliep net niet de degradatiewedstrijden. Het won het beslissende degradatieduel van PEC en voorkwam rechtstreekse degradatie naar de hoogste klasse (1e klasse) bij de amateurs. Echter de club kon handhaving van de betaalde status financieel in het daaropvolgende seizoen niet aan en vertrok vrijwillig naar de amateurs. Volgens de regels werd men teruggezet naar de 4e klasse. Had men maar gewoon van PEC verloren, dan was de stap terug (naar de 1e klasse) veel minder groot geweest. Oldenzaal speelt nu 3e klasse.

Regionale uitgaven 2012-2

2012-01-16T14:59:00.011+01:00

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2012-3

IAI’s 2012-2

De zoogdieren van Overijssel : leefwijze en verspreiding in de periode 1970 t/m 2010 / eindred. Theo Douma, Cees Zoon en Ton Bode. - Bedum : Profiel, 2011. – 175 p. – ISBN 9789052945101. - € 29,95

Er leven 51 verschillende soorten zoogdieren in het wild in Overijssel. Twaalf jaar is gewerkt aan deze atlas, die een opvolger is van het in 1999 verschenen gelijknamige boek. Vrijwilligers van de Zoogdierenwerkgroep Overijssel, waarvan veel leden zijn gespecialiseerd in een of meerdere soorten zoogdieren, trokken vele malen het veld in. Bij de totstandkoming van de atlas werkten Landschap Overijssel en Natuur en Milieu Overijssel samen en werd financiële steun geboden door tal van instellingen. Behalve feitelijke informatie bevat de atlas kaarten en ook prachtige foto’s. Veel informatie en kaartmateriaal is ook terug te vinden op de website Zoogdierenatlas.nl

Natuurlijk Twente : op ontdekkingstocht / Jan Parmentier en Eric W.A. Mulder. - Denekamp : Boekwinkel Heinink, 2011. – 120 p. – ISBN 9789081590723. - € 24,95

Geen boek voor de gewone toerist, maar wel voor de echte natuurliefhebber. De flora en fauna van een aantal Twentse natuurgebieden wordt beschreven en met veel mooie natuurfoto’s in beeld gebracht. Ook is er aandacht voor het ontstaan van het landschap en voor geologie. Het boek laat ook zien welke inspanningen zijn verricht om natuurgebieden aan te kopen, te herstellen en te beheren.

Varend langs de Regge / Gerrit Kraa. - Regionale Stichting Enterse Zomp, 2011. – 183 p. – ISBN 9789090264950. - € 17,50

Een ‘ratjetoe van verhalen’ noemt Gerrit Kraa in een interview zijn boek over de Regge en de Enterse zompen, maar hij doet zichzelf te kort. Aanleiding voor dit boek is de nieuw gebouwde Waarf in Enter waar onlangs de zelfgebouwde zomp ‘De Vriendschap’ te water werd gelaten. Wat er de laatste tientallen jaren met en op de Regge gebeurd is wordt in korte hoofdstukken geschetst, waarbij de auteur allerlei zijsprongen maakt, die het boek juist zeer lezenswaardig maken.

Keskaat'n en implantaat'n / Jan Schoenaker. - Oldenzaal : Stichting JAS, 2011. – 108 p. – ISBN 9789081826303. - € 17,50

Dit boek geeft een overzicht van alle kerstkaarten die de bekende kunstenaar Jan Schoenaker tekende vanaf de jaren ’50 tot nu toe, in opdracht en voor zijn eigen relaties. Het zijn allemaal zwartwit tekeningen gebaseerd op het kerstgebeuren veelal tegen de achtergrond van het Middeleeuwse Oldenzaal. De begeleidende teksten schreef Jan Schoenaker altijd in het Twents. Hij nam daarin ook de Oldenzaalse bestuurders en notabelen op de hak en becommentarieerde en bekritiseerde hun daden. Achter in het boek worden de afbeeldingen nader verklaard en zijn specifiek Twentse woorden door Albert Wiggers van een Nederlandse vertaling voorzien.

De laatste akte; de historie van de Varossieau familiebioscoop / Natalie Hartgers. – Amsterdam : De Graveinse Abeel, 2011. – 144 p. – ISBN 9789490902919. - € 18,80

De Almelose Bioscoop Theater Varossieau of Frosjoooo in de volksmond, volgens Tom Egbers in zijn voorwoord, was 71 jaar lang een familiebedrijf, voordat het in 2005 de deuren sloot.
Natalie Hartgers, behorend tot de jongste generatie, beschrijft hoe ze als jong meisje de volle zalen zag, maar ook het pure overleven begin jaren tachtig meemaakte, toen er films gedraaid werden voor slechts twee bezoekers. De komst van de video was daar debet aan. De introductie van breedbeeld deed de bezoekersaantallen weer stijgen, maar bioscopen werden afhankelijk van filmdistributeurs die een flink deel van de recettes opeisten. Grappig zijn onder meer de typeringen van de regelmatige pornofilmbezoekers. Het goed geschreven boek geeft een mooie schets van een zeer specifiek bedrijf, met er doorheen verweven veel persoonlijke herinneringen.

Lievie, mag ik met je mee; een fietstocht naar Rome / Rieta Henderiks. - Soest : Boekscout, 2011. – 214 p. – ISBN 9789461765147. - € 17,95

Een man besluit rond zijn vijftigste een fietstocht te maken van Staphorst naar Rome. Tijdens de lange voorbereidingen krijgt zijn vrouw zin om mee te gaan. Zij schreef dit boek over de fietstocht. Geen literair hoogstandje, maar in gewone taal worden de aanloop naar en de belevenissen en emoties tijdens de reis beschreven.

De speeltuin van het leven : het ontstaan van de onsterfelijke mens / Theo Ibes. - Luttenberg : Theo Ibes, 2011. – 207 p. - € 19,95

Autobiografie van een kleurrijke en eigenzinnige huisarts die in 1962 een praktijk begon in Luttenberg. Hij maakte indruk door met een judogreep een agressieve cliënt uit te schakelen en door als KVP-gemeenteraadslid tijdens de raadsvergadering condooms rond te laten gaan en daarbij te pleiten voor de verkrijgbaarheid van anti-conceptiemiddelen. Intrigerend is zijn verslag van het verloop van zijn eigen doodsbedreigende ziekte, waarbij hij forse kritiek uit op de huidige geneeskunde die gericht is op protocollen en productie, waarbij wetenschappelijke nieuwsgierigheid veelal ontbreekt. Een apart hoofdstuk is gewijd aan bijna-dood-ervaringen.

Jan Veerman : biografie / Marjet Schippers. - Wijhe : Primera Schippers, 2011. – 96 p. - € 14,95

De schrijfster kwam zelf op het idee van de biografie. Jan Veerman stemde aarzelend in, maar hoefde geen foto van zichzelf op de omslag. Jan Veerman, Veessenaar van geboorte en tientallen jaren onderwijzer in Wijhe, heeft een tiental boeken over Wijhe op zijn naam staan, schrijft columns en artikelen, was mede-oprichter van de plaatselijke historische vereniging, stichtte een heemtuin met IJsselflora en bestudeerde het Wijhese dialect.

Wonen, werken en leven in Hardenberg; een kijkje van bovenaf / Günter Brandorff. - Denekamp : Boekwinkel Heinink, 2011. – 120 p. – ISBN 9789081590747. - € 24,95

De gemeente Hardenberg (van voor de herindeling) in luchtfoto’s. De foto’s van bovenaf van Hardenberg en de dorpen en kernen van de ‘oude’ gemeente zijn genomen tussen 1958 en 2000.

Zoogdieren in Overijssel: atlas en website

2012-01-15T14:08:00.003+01:00

Er leven 51 verschillende soorten zoogdieren in het wild in Overijssel, onder te verdelen in verschillende soorten insecteneters, vleermuizen, haasachtigen, knaagdieren, roofdieren en evenhoevigen. In De zoogdieren van Overijssel: verspreiding en leefwijze van in het wild levende zoogdieren staan ze allemaal vermeld.

Volgens de samenstellers van deze atlas gaat het goed met de zoogdieren in Overijssel. Weliswaar heeft de waterspitsmuis het moeilijk, maar de grote bosmuis is Overijssel binnengetrokken en de otter en de bever zijn teruggekeerd. Dassen en boommarters breiden hun leefgebieden uit.

Twaalf jaar is gewerkt aan deze atlas. Vrijwilligers van de Zoogdierenwerkgroep Overijssel, waarvan veel leden zijn gespecialiseerd in een of meerdere soorten zoogdieren, trokken vele malen het veld in. Bij de totstandkoming van de atlas werkten Landschap Overijssel en Natuur en Milieu Overijssel samen en werd financiële steun geboden door tal van instellingen.

Behalve feitelijke informatie bevat de atlas uiteraard kaarten en ook prachtige foto’s. Het mooie is dat veel informatie en kaartmateriaal ook terug te vinden is op de website Zoogdierenatlas.nl

Boekenmarkten en boekenbeurzen in 2012 in Overijssel

2012-01-14T14:42:00.004+01:00

Dit is een voorlopige lijst. Een aantal data zijn nog niet vastgesteld, sommige boekenmarkten (b.v. het Kamper Stripspektakel) gaan waarschijnlijk om financiële redenen niet door. Aanvullingen? Mail even.

Boekenmarkt Deventer (Foto: nufoto.nl)

Losser - Boekenbeurs Erve Kraesgenberg op zaterdag 14 en zondag 15 januari van 10 tot 16 uur

Glanerbrug - Boekenbeurs op 27, 28 en 29 januari in Dorpshuis

Deventer - Boeken in de kerk op zaterdag 28 januari van 10 tot 17 uur in de Bergkerk

Delden - Boekenmarkt op 10 en 11 maart van 11 tot 16 uur bij de Oude Kerk

Zwolle - Boekenmarkt op zaterdag 7 april vanaf 9 uur op Gasthuisplein

Zwolle - Boekenmarkt op zaterdag 21 april van 10 tot 14 uur in Wijkcentrum Sio

Hengelo - Boekenmarkt op zondag 6 mei van 10 tot 17 uur op het C.T. Storkplein

Almelo - Boekenmarkt op Hemelvaartsdag 17 mei in centrum Almelo

Vollenhove - Boekenmarkt zaterdag op zaterdag 26 mei tijdens braderie Havendagen

Ootmarsum - Streekboekenmarkt op zondag 10 juni van 11.30 tot 16 uur rond kerkplein

Steenwijk - Boekenmarkt op zondag 24 juni van 11 tot 17 uur op de Markt

Zwolle - Boekenmarkt op zaterdag 7 juli vanaf 9 uur op Gasthuisplein

Ommen - Boekenmarkt op dinsdag 17 juli van 9 tot 16 uur op de Varkensmarkt (onder voorbehoud)

Deventer - Grootste boekenmarkt van Europa op zondag 5 augustus

Ommen - Boekenmarkt op dinsdag 7 augustus van 9 tot 16 uur op de Varkensmarkt (onder voorbehoud)

Kampen - Boekenmarkt op donderdag 9 augustus tijden Kamper Ui(t) dagen van 10 tot 18 uur

Dalfsen - Boekenmarkt op vrijdag 10 augustus van 10 tot 17 uur op Van Bruggenplein

Borne - Boekenmarkt op zaterdag 25 augustus tijdens de Melbuulndagen

Zwolle - Boekenmarkt op zaterdag 1 september vanaf 9 uur op Gasthuisplein

Delden - Boekenmarkt op zondag 16 september van 12 tot 17 uur tijdens Cultureel Straatfestival

Zwolle - Boekenmarkt op zaterdag 6 oktober van 10 tot 14 uur in Wijkcentrum Sio

Overijsselse sportverkiezingen (2002-2011)

2012-01-10T22:41:00.003+01:00

Afgelopen zondag werd zwemmer Job Kienhuis uit Denekamp uitgeroepen tot Overijssels sportman van het jaar, schaatster Pien Keulstra uit Boekelo tot sportvrouw en het kampioensteam van FC Twente vrouwen tot sportploeg. Wie weet nog wie de winnaars waren van deze titel in de afgelopen 10 jaar? Ik heb even gegoogeld en dat leverde het volgende lijstje op:

Overijssels sportman van het jaar
2011 Job Kienhuis (zwemmer)
2010 Mark Tuitert (schaatser)
2009 Wouter Olde Heuvel (schaatser)
2008 Wouter Olde Heuvel (schaatser)
2007 Gerco Schröder (springruiter)
2006 Gerco Schröder (springruiter)
2005 Erben Wennemars (schaatser)
2004 Erben Wennemars (schaatser)
2003 Erben Wennemars (schaatser)
2002 Gert Jan Bruggink (springruiter)

Overijssels sportvrouw van het jaar
2011 Pien Keulstra (schaatster)
2010 Hinkelien Schreuder (zwemster)
2009 Hinkelien Schreuder (zwemster)
2008 Marleen Veldhuis (zwemster)
2007 Marleen Veldhuis (zwemster)
2006 Marleen Veldhuis (zwemster)
2005 Marleen Veldhuis (zwemster)
2004 Marleen Veldhuis (zwemster)
2003 Marleen Veldhuis (zwemster)
2002 Gretha Smit (schaatster)

Overijsselse sportploeg van het jaar
2011 FC Twente Vrouwenteam
2010 FC Twente
2009 FC Twente
2008 FC Twente
2007 HHC Hardenberg (voetbal)
2006 Nationale Ruiterploeg (met Schröder en Dubbeldam)
2005 Heracles
2004 Deventer Kano Vereniging (kanopolo)
2003 Arke Pollux (volleybal)
2002 FC Zwolle

Hennie Kuiper Talenten trofee voor het grootste talent
Tot 2005 werd aan het grootste talent de Jaap Mulder trofee uitgereikt.
2011 Kirsten Lanz (roeien)
2010 Merle van Benthem (fietscross)
2009 Rachel Klamer (triathlon)
2008 Sharina van Dort (handbal)
2007 Justin Eleveld (tennis)
2006 Ceriel Klein Kromhof (motorcross)
2005 Karel Krabbe (biljarten)
2004 Jan Smeekens (schaatsen)
2003 Wouter Spoelman (schaken)
2002 ?

Jaap Stam Award
Deze prijs wordt uitgereikt aan personen die veel hebben gedaan voor de sportieve promotie van Overijssel. Tot 2006 werd op dit gebied de Pers Prijs uitgereikt.
2011 Karin Kuipers (waterpolo)
2010 Erben Wennemars (schaatsen)
2009 Gretha Smit (schaatsen)
2008 Marieke van den Ham & Rianne Guichelaar (waterpolo)
2007 Jaap Stam (voetbal)
2006 Elles Leferink (volleybal)
2005 Han Vaanhold (wielrennen)
2004 Johan Huls (dammen, postuum uitgereikt)
2003 Vincent Wevers (turntrainer)
2002 Hendri Markvoort (vrijwilliger triathlon)

Regionale uitgaven 2012-1

2012-01-10T11:54:00.012+01:00

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2012-1

IAI’s 2012-1

Twee eeuwen recht en wet; het arrondissement Zwolle-Lelystad in fasen, facetten en figuren / W. Coster. - Zutphen : Walburg Pers, 2011. – 208 p. – ISBN 9789057306969. - € 29,95

De Bataafs-Franse tijd (1795–1813) was van blijvende invloed op de rechterlijke organisatie en de rechtspleging in ons land. Na de inlijving van Nederland bij Frankrijk werd in 1811 een nieuwe rechterlijke organisatie ingevoerd, waardoor er voor het eerst in Nederland eenheid in de rechtspraak kwam. In deze uitgave wordt een beeld geschetst van het functioneren van het juridisch bedrijf in het arrondissement Zwolle-Lelystad in deze nieuwe situatie. De auteur beschrijft hoe recht en maatschappij er in de afgelopen twee eeuwen op elkaar inwerkten. In vier periodes van 50 jaar volgt hij de chronologie in de geschiedenis van rechtspraak, advocatuur en notariaat. Daar doorheen lopen verhalen over bijvoorbeeld een casus, kwestie, akte, persoon, gebouw of beroepsgroep. Daarbij komen niet alleen beroemde zaken aan bod, maar ook eenvoudige veroordelingen, alledaagse strafzaken en gevallen van bedelarij of faillissementen die hun sporen in de maatschappij achterlieten. Elke periode wordt voorafgegaan door een breed ‘decor’ van het betreffende tijdvak en afgesloten met een ‘krantenkroniek’ met opmerkelijke en typerende zaken. Deze toegankelijke, verhalend geschreven uitgave is rijk geïllustreerd en behalve voor juristen ook zeer boeiend voor een breed publiek van historisch geïnteresseerden.

Kennie dennokka?; 456 möpkes en witskes in de Tweantse Moodersproak / Hendrik H.J. Haverkort. - Denekamp : Haverkort, 2011. – 191 p. - € 9,95 (incl. porto)

Grappen en grollen in Twents dialect, (voor op de toilet?). Sommige grappen zijn om te lachen, maar dat hangt van je specifieke gevoel van humor af. Is ongetwijfeld veel vraag naar.

Zelfspo(r)t / Michel Boerebach. - Gigaboek, 2011. – 128 p. – ISBN 9789085483113. - € 13,50

Columns van de schrijvende voetballer, waarin ook veel herinneringen verwerkt zijn. De columns verschenen grotendeels eerder al in De Stentor.

Geert Grootepad; in het voetspoor van de moderne devotie / Marycke Janne Naber. - Amsterdam : Buijten & Schipperheijn Recreatief, cop. 2011. – 100 p. - ISBN 9789058815569. - € 12,90

In 2011 werd de Moderne Devotie, de geestelijke stroming waartoe Geert Grote en Thomas a Kempis behoren, opnieuw op de kaart gezet. Deze gids bevat tien wandelingen in Deventer, Zwolle en de tussenliggende IJsselstreek. De gids geeft naast de route ook informatie over bezienswaardigheden, horeca, overnachtingsadressen en openbaar vervoer.

Erom of eronder; over 35 jaar strijd om een tunnel / Peter de Noord. - Nijverdal : Uutgeverieje 'n Boaken, 2011. – 164 p. – ISBN 9789076272245. - € 14,50

Peter de Noord beschrijft hoe begin jaren zeventig de eerste ideeën ontstonden en plannen werden gemaakt voor een tunnel door Nijverdal door een groepje jongeren onder leiding van Leo ten Brinke vanuit het alternatieve jongerencentrum Studio Pub. Aanleiding vormden de plannen voor een rondweg dwars door de mooie natuur. De acties voor een tunnel en een autovrije binnenstad werden aanvankelijk niet serieus genomen. Eind jaren tachtig schaarden de Nijverdalse politieke partijen zich alsnog achter het tunnelplan. De daarop volgende lange jaren van onderhandelingen, plannenmakerij, bureaucratie en financieringsperikelen worden beschreven. Ook de periode waarin tegenstanders van het tunnelplan zich roerden, krijgt alle aandacht. In 2014 zal het megaproject afgerond zijn en krijgt Leo ten Brinke postuum zijn tunnel.

De roodgevoerde toga; Eva Meillo voor altijd een van ons / Joke Meillo. - Nijmegen : WLP, 2011. – 210 p. – ISBN 9789058507150. - € 19,95

Eva Meillo, Officier van Justitie en bezig aan een stormachtige carrière bij het Openbare Ministerie, komt om bij een verkeersongeluk in Thailand. De 34-jarige vrouw laat een dochtertje achter en was in verwachting van een tweede kind. Haar moeder besluit een boek uit te brengen over haar veelbelovende en opvallende dochter, waarin veel bijdragen staan van collega’s van het Openbaar Ministerie en anderen die haar gekend hebben. Eva Meillo werkte een aantal jaren in Zwolle.

Jan Leppink; herinneringen van een Haaksberger in hart en nieren / Frans de Lugt. - Haaksbergen : Historische Kring Haaksbergen, 2011. – 110 p. – ISBN 9789076837321. - € 15,-

Een door oud-journalist Frans de Lugt geautoriseerde biografie over Jan Leppink, de man die sterk verweven is met Haaksbergen door zijn vele (vrijwilligers)functies die hij bekleed heeft en nog bekleedt.

Geestelijke opklimmingen; een gids voor de geestelijke weg uit de vroege Moderne Devotie / Gerard Zerbolt van Zutphen ; vert. [uit het Latijn], ingel. en toegel. door R.Th.M. van Dijk. - Amsterdam : Amsterdam University Press, 2011. – 344 p. – ISBN 9789089644039. - €34,50

In het jaar waarin in Zwolle en de rest van de IJsselstreek veel aandacht is besteed aan de Moderne Devotie, waarvan het ontstaan het belangrijkste ‘wapenfeit’ uit de Overijsselse geschiedenis genoemd kan worden, verschijnen er ook veel boeken over de moderne devoten zelf. Gerard Zerbolt van Zutphen was een broeder van het gemene leven, die een prominente rol speelde. Hij gaf leiding aan een intensieve boekproduktie, ijverde voor kerkelijke erkenning van de broederschap en schreef twee handboeken voor de ‘geestelijke weg’. Zijn De spiritualibus ascensionibus (Geestelijke opklimmingen) is nu door Rudolf van Dijk in modern Nederlands vertaald en van veel aantekeningen en een inleiding voorzien.

Deventer jaarboek 2011 : uitgegeven in opdracht van de Vereniging Oud Deventer / red.: J.C. Bedaux … [et al.]. – Deventer : Corps 9 Publishers, 2011. – 144 p. – ISBN 9789079701162. - € 15,-

Voor het eerst wordt dit jaarboek niet gevuld met enkele lange artikelen, maar met een groot aantal korte bijdragen van bekende Deventer auteurs, waardoor de leesbaarheid sterk vergroot wordt. Een aantal vaste rubrieken (kroniek, overledenen, archeologie, aanwinsten musea etc.) zijn gebleven.

Middelburg Dronk

2012-01-08T16:20:00.003+01:00

Even een zijsprong op dit Overijsselse weblog. Even aandacht voor Middelburg Dronk, een wiki. Al eerder schreef ik enthousiast over wiki’s. Middelburg Dronk is ook zo’n particulier initiatief, waarschijnlijk ontstaan in een café. Niks geen subsidies, geen visie- en beleidsdocumenten, doelstellingen, stuurgroepen, klankborden, programmalijnen, implementaties, speerpunten en programmamanagers. Nee, gewoon beginnen en kijken waar het schip strandt. En als het schip strandt is er nog niets aan de hand.

Middelburg Dronk gaat over heden en verleden van de Horeca in Middelburg. Als er iets deel uitmaakt van het collectief geheugen van mensen is het wel de herinnering aan uitgaan en de uitgaansgelegenheden waar je vroeger kwam. Ook al woon je tegenwoordig in een andere plaats. De wiki wordt gevuld met gegevens – eigenaren, jaartallen etc. - over de kroegen en uitgaansgelegenheden. Iedereen kan meeschrijven en kan herinneringen, gebeurtenissen, anekdotes toevoegen. Een paar vrijwilligers ‘verzorgen’ de wiki, zodat het geen chaos wordt en de website er netjes uitziet.

Met Middelburg Dronk als voorbeeld maak je bijvoorbeeld Hengelo Dronk. Genoeg (ex)-stappers die herinneringen hebben aan de befaamde Herberg, De Walvisbar, de Bierkelder, Royal, ’t Neutje, 27, De Trap, Groothuis, New York, Café de Molen, Café de Haven, Café Veltkamp en vele andere kroegen en discotheken etc.

Overigens: Middelburg Dronk doet mee aan de Geschiedenis Online Prijs. Je kunt op hen stemmen, zoals ik al heb gedaan.

Overijsselse kunstman, kunstvrouw en kunstploeg 2011 gekozen: Gees Bartels, Jacob Vis en Reisopera

2012-01-05T18:14:00.003+01:00

Peter Schoof, maker en presentator van de RTVOost programma’s Tijd voor Theater (tv) en Kunstkwartier (radio) is de bedenker en initiatiefnemer van deze verkiezing. Kijk op zijn weblog om meer te weten te komen over het hoe en waarom.

Vanmiddag werd in Kunstkwartier gediscussieerd over deze verkiezing door Paul Abels, Aranka Wiijnbeek, Herman Haverkate en Peter Schoof. De drie gasten namen de shortlists door die Peter Schoof had gemaakt op basis van meningen van mensen die bekend zijn in de Overijsselse kunstwereld (muziek, theater, literatuur etc.).
Na afloop van de ‘bespreking’ werd door de drie juryleden gekozen en kwamen er drie winnaars uit de bus:

Gees Bartels werd gekozen tot Kunstvrouw van Overijssel 2011. Zij werd het ‘geweten van het Overijsselse boek en woord’ genoemd. Gees is een oud-collega van mij en ik kan bevestigen dat zij werkelijk ALLES weet over Overijsselse schrijvers en dichters en ook vrijwel alles van hen gelezen heeft. Gees, van harte proficiat!

Ook mooi vond ik het dat Jacob Vis, de thriller-auteur uit Kampen werd benoemd tot Overijssels Kunstman van Overijssel 2011. Jacob Vis is een laatbloeier die al vier keer voor de Gouden Strop was genomineerd. Nu dus eindelijk prijs!

Kunstploeg van Overijssel 2011 werd de Nationale Reisopera.

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (7)

2012-01-04T17:07:00.007+01:00

De Mars was een Overijssels maandblad dat tussen 1953 en 1981 verscheen en waaraan bijna alle bekende journalisten/publicisten uit die tijd meewerkten. De Mars bevatte artikelen over regionale onderwerpen op cultureel, maatschappelijk, economisch en toeristisch terrein. De vaak lange(re) artikelen geven een goed tijdsbeeld. In deze rubriek vermeld ik per jaargang een aantal artikelen over onderwerpen of gebeurtenissen uit dit blad.

Afbeelding: Modern interieur in 1957

Afbeelding: Een aantal opeenvolgende jaren kon er worden geskied op de Lemelerberg

De Mars 1957

Actuele issues waren in 1957 in Overijssel onder meer:
- de voortschrijdende vervuiling van de openbare wateren
- problemen die de sterke bevolkingsgroei met zich meebracht, o.a. huisvesting
- het zich achtergesteld voelen t.o.v. de Randstad

In 1957 wordt voor het TIVO, een stichting voor sociaal-cultureel werk, elke maand ruimte ingeruimd in De Mars. De artikelen gaan over onderwijs en opvoeding, jeugdwerk, muziekonderwijs etc. Het sociaal-cultureel en maatschappelijk werk is provinciaal een belangrijk onderwerp in de jaren vijftig.

In 1957 is het precies 75 jaar geleden dat de dichteres Johanna van Buren werd geboren en het Dagblad van het Oosten en de Provinciale Waterstaat werden opgericht.

Afbeelding: Industrialisatie van het platteland

Afbeelding: Carnaval in Oldenzaal

Een greep uit de artikelen die in 1957 in De Mars verschenen:
- Pleidooi voor het onderbrengen van de ‘collectie Hannema’ in kasteel Het Nijenhuis, dat eigendom was van de familie Ankersmit. Deze familie werkte hier graag aan mee, maar de provincie Overijssel moest dan ook een bijdrage leveren.
- In het Openluchttheater in Hertme werden voor het eerst de Passiespelen opgevoerd.
- In 1957 was Oldenzaal de enige plaats in Overijssel waar een carnavalsoptocht werd georganiseerd. Hier kwamen 80.000 mensen op af.
- Provinciale Staten besloot het Kanaal Almelo-Nordhorn voor scheepvaart te sluiten.
- Pleidooien vanuit Zwolle, Deventer en Twente (Enschede) om juist voor hun stad te kiezen als plaats van vestiging voor een universiteit in Overijssel.

Gastauteurs schreven verhalen in De Mars. In 1957 vertaalde Belcampo een verhaal van Maurice Renard in het Riessens. Zie hieronder.

DE VOGELVERSCHRIKKER
• Een verhaal van MAURICE RENARD.
• in de Overijsselse sfeer overgebracht door BELCAMPO

In de koele schaduw van het ruime woonvertrek leidde de boerin haar twee kleinen naar de drempel, de moederlijke handen op de strooien hoedjes. Buiten was het volop zomer. De brandend hete lucht trilde boven de grond, een onmetelijk gegons verhief zich in de ruimte. Het was zondag. Het prachtig jaargetijde doordrong de eenzame natuur vol geuren en verpletterend onder 't licht.
- Allo, zei de vrouw glimlachend, en verget miej neet de grootnisse te doon an oe Bettemeuje. En komt mie neet te late wierumme. Zu' j zeute wèèn? Jannoa zu' j oe neet ouweretn. En ie Gatjan zu'j oe zusjen neet ploagn. En geeuwt ag biej 'n stroatweg.
Toen de kinderen al een eind weg waren riep ze nog: oonderweegns neet blieuwn spöln!
Toen ging ze naar binnen, kwam even later weer te voorschijn, aarzelend met bezorgd gezicht. Zij opende al haar mond om de twee kleine reizigers terug te roepen. Zij waren zo klein, zo nietig, helemaal alleen op dat grote veld. Och onzin, de Kickert was niet aan 't eind van de wereld. En dan, men moest de kinderen er aan wennen zich zelf te leren redden. Haar man, in 't huis, riep haar: Miene! Met een klik van 't slot sloot ze de deur achter zich. Ach woer zo'j faatelk bange vuur wèèn.

Jannoa en Gatjan, negen en tien jaar, liepen hand aan hand voort. Van het dorp naar de Kiekert was niet meer dan drie kilometer. Een voetpad leidde regelrecht tussen golvende velden, een heel mooi pad, goed beschaduwd en langs de beek. Rechts verhief zich het bouwland. De helling stond bol als een ronde muur, harig van haver, later van rogge, van koolzaad, van maïs. Links murmelde en flonkerde het water van een beek die beneden door een begroeid ravijn troomde.
- Voort komme vie ook nog biej'n kreejnschiwiw, zei Gatjan.
- Joa, riep Jannao, begon te lachen en sprong van 't ene been op 't andere.
- Vie goat ne met steender smietn, zei Gatjan weer.
- Doar hei'j ne, riep Jannao.
Kreejnschiwiw verscheen aan de rand van de helling, midden in de haver van Toonemaansdiek. Hij stond hoog opgericht tegen de verblindend blauwe hemel. Kreejnschiwiw was geen menselijk wezen maar een vogelverschrikker. Tooncmaansdieks had hem neergeplant als een schildwacht over zijn akker. Verstoken van gezicht en handen met als lichaam alleen een kruis van latten bestond hij voornamelijk uit een verkleurde vilten hoed en een oude geelachtige overjas die, als het woei, met zijn mouwen heen en weer flapte. Jannoa en Gatjan kenden hem goed, Kreejnschiwiw. Wie had hem die naam gegeven? Niemand wist het. Maar sinds hij daar stond door de wil van Toonemaansdiek kwamen zij dikwijls met andere kinderen van het dorp daar bijeen om spelletjes te doen waarbij die gestalte een vreemde en antipathieke rol speelde. Een rol op afstand wel te verstaan, want niemand van die kleuters zou het ooit gewaagd hebben de haver van Toonemaansdieks te vertrappen, heilige haver. Zij stelden zich tevreden met hem uit te schelden en met stenen te gooien tot straf voor zijn veronderstelde kwaadaardigheid.
- Eèè schiwiw, schreeuwde Gatjan, woch, woch, doar! lelleken smèèrhoond ! De stenen vlogen. De meesten misten hun doel. Enige raakten de oude gele overjas of de verkleurde hoed met een zachte slag. Jannoa keek opgetogen toe bij de voltrekking van dit vermeende werk der wrake. En Gatjan, werkelijk in woede gekomen, beschimpte met alle macht die lege vent, die als hij geraakt werd, even omhoog schokte.
- Hei smèrigen drol, woch ees èèwn. Hier kakèès, kiek, kiek, non za'k oe toch. Ie mogn es dèènkn, da'k bange veur oe was.
- Allo vie mu'n vieter, zei Jannoa, moo hef nogwal zoor ezeg vie moogn oonderwengs neet blieuwn spöln.
- Joa vie goat, aanvaardde Gatjan, mèèr vie mosn em toch èèuwn loatn zeen garre vie em an dörft, den Kreejnschiwiw.
Joa wisse, beaamde Jannoa en zich omdraaiend trok zij een lange neus tegen de gestalte die nu weer eenzaam achterbleef op zijn post. Weldra kwamen Jannoa en Gatjan op de Kiekert, aan de grote weg. Tante Berta verwelkomde hen met dikke zoenen en met schelle stem riep ze haar hele kinderschaar bijeen. Jongens, meisjes en kleine peuters zwermden uit naar de schuren en de zolders. Tegen vier uur was er een kleine maaltijd.. Daarna werd er verder gespeeld in de boomgaard. De tijd verging ongemerkt en toen tante Berta haar snerpende roepen liet weerschallen liep de dag al ten einde.
- Jannoa, Gatjan ! Gaauw. ie mu'n noar 't hoes miene wichter. Ik was oe vergetn. Oe moo za' zik bangn. A'j non voort goat dan zi'j der nog veur 'n duustern. En ieleu an' n dis, alla mas! Oe va zit a' te wochn. De twee kleintjes, nog rood van hun gespeel, gingen er vlug van door.

- Gaauw loopm, zei Jannoa. Ze namen elkaar bij de hand en liepen haastig voort. Vie 'ebt bes wille 'had! zei Jannoa. Gatjan antwoordde niet. De avond werd donkerder. In de steeds groter wordende stilte kwamen nieuwe geluiden op: geritsel van 't gras, geblaas van padden, 't krassen van de kerkuil. En onder 't gebladerte in 't holle van het ravijn hadden zich al van te voren stukken van de nacht vastgezet.
- Zeg, vie 'ebt bes wille 'had zeg!
Maar opeens bedacht ook zij waaraan haar broertje dacht. En zij werd er koud van. Zij liepen zonder te spreken, luisterend naar het zwijgen van de schemering, plotseling vol angst voor dit smalle holle voetpad en de onbestemde schaduwen die daar over lagen. Vastheid gevend aan zijn zwakke stem zei Gatjan eindelijk met toegeknepen keel: Zee'j n'a'wier?
- Wee? vroeg zij, heel goed wetende wat zij bedoelde.
- Kreejnschiwiw.
- Nèè, fluisterde zij.
De twee handen knepen elkaar steviger. Kreejnschiwiw. De duisternis gaf aan zijn aanwezigheid, aan zijn bestaan een schrikwekkende werking. Wat werd hij in de nacht? Wat voerde hij uit in het donker? Misschien ging hij dwars door de velden lopen, bezield met gevoelens van wraak. Misschien beloerde hij hen wel op dit ogenblik, klaar om hen te bespringen en hen te laten boeten voor de beledigingen die ze hem hadden aangedaan. Jannoa fluisterde: loopm! Ze zetten de gang er in. Kreejnschiwiw was juist boven de rand van de glooiïng verrezen terwijl een enorme gele maan achter hem opkwam. Gatjan weigerde hem te zien, Gatjan sloeg op de vlucht. Maar Jannoa, reeds vrouw, wierp een blik over haar schouder en stotterde in een vertwijfeld gekreun: Hee reurt zik, hee reurt zik. Loop, loop! Het werd een paniek, zij stikte. In zich hoorden zij het bonken van hun bloed. Achter zich hoorden zij het geluid van een verschrikkelijke stap.
Hun moeder, ongerust, stond hen al op te wachten, een donker silhouet in de lichte deuropening.
- Mien God wat hebt ze 't heete. En wat zeet ze d'r oet! Dat hei'j der van a' j te late vot goat. Dan mu'n se zik repm, ze raakt bezweet en dan hebt ze 't zo te pakng. De tafel was gedekt. Evenals op de Kiekert slurpten de vader en de knechts een dampende soep. Jannoa en Gatjan, veilig maar nog trillend, slopen naar hun plaats en toen de buitendeur gesloten werd ontspanden hun zenuwen zich in eenzelfde lange zucht. Maar die ontspanning was van korte duur. Plotseling werd er op de deur geklopt, twee droge tikken. Twee tikken van een hand, die bepaald niets anders was dan een stuk hout. De vader riep kalm: kom ter mèèr in!
Langzaam draaide de deur en op de drempel van de nacht verscheen ............ Kreejnschiwiw: de vale hoed, de oude gele overjas. Hij hield een stok in de hand en toen hij zijn vilthoed afnam zag men, dat hij een soort gezicht had, een oud gezicht van armoede en ellende. En schiwiw, zonder in het licht vooruit te treden, alsof hij alleen maar in de schaduw vermocht te leven, Kreejnschiwiw beefde.
- Heren en dames, zou er misschien nog een klein hoekje in de stal over zijn voor een arme vermoeide man.
- Mèer blaksem! riep de vader uit met een luide lach, ie 'ebt de vodn 'epikt van Toonemaansdieks zienen veugelverskrikker. De grijsaard sloeg de ogen neer.
- Neem me niet kwalijk, zei hij, ze waren beter dan de mijne.
- Vooruit, smiet oe dale mien man en et oe zat!
Jannoa en Gatjan keken elkaar strak aan. Opeens barstte Jannoa in huilen uit. Gatjan kreeg een waanzinnige lachbui. En de moeder, stom verwonderd, zonder te begrijpen, bracht ze gauw naar bed.

Topografische kaart van 1849 (9): Dalfsen en Nieuwleusen

2012-01-03T10:34:00.004+01:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder het katern met het gebied rond Dalfsen en Nieuwleusen daaronder het kaartgedeelte in detail.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig gedeeltelijk op Google Books te vinden. Zoek op: ‘aardrijkskundig woordenboek’ van der aa + plaatsnaam. Van sommige plaatsen vind je dan een uitgebreide beschrijving.

Hét motorboek van 2011: Motorrraria

2012-01-02T09:59:00.004+01:00

Youp van ’t Hek had het er ook al over. Als er één dag is die door veel mensen traditioneel wordt ingevuld is het Nieuwjaarsdag wel. De tv helpt daarbij ook niet. Al pakweg 40 jaar is er hetzelfde aanbod. Eerst Johan Strauss en consorten vanuit Wenen, dan schansspringen – kunnen ze geen schaatswedstrijd of wielercross organiseren? – en dan een circus. Het nieuws beperkt zich ook tot rellen, beelden vanuit de Eerste Hulp en branden. Gisteren heb ik van dit alles weinig meegekregen. Ik was in de gelukkige omstandigheid in het bezit te zijn van het boek Matorrraria.

Wie dit jaar op zoek is naar een verjaardagscadeau voor een motorrijder hoeft niet lang na te denken. Het boek hoort bij elke motorrijder in de kast te staan. Voor de duidelijkheid, ik heb geen belangen in de uitgeverij van het boek en ben niet bevriend met (een van) de samenstellers. En ik heb nog nooit een motor bestuurd.

Wat is er dan allemaal zo goed aan het 350 pagina’s dikke en in groot formaat uitgegeven boek? Liefhebbers van reisverhalen bijvoorbeeld -zoals ik er zelf een ben - komen aan hun trekken. Dit is maar een van de onderwerpen. De tientallen auteurs leveren bijdragen over de techniek van de motor, over de verschillende types, over ‘het gevoel’, de saamhorigheid, maar ook over een ander aspect dat ook bij motorrijden hoort: zware ongevallen en de dood. En er zijn opvallend veel verhalen van en over ‘vrouwen en motoren’. Auteurs zijn onder meer A.L. Snijders, Threes Anna, Jaap Scholten, Herman Pieter de Boer, Marga Kool, Gerrit Kraa en Tommy Wieringa. Maar laat je niet afschrikken, het is geen literair motorboek. Allerlei gewone en vooral bijzondere motorrijders én niet-motorrijders komen aan het woord. De bijdragen bestaan uit (korte) verhalen, columns, gedichten, reisjournaals, technische informatie en interviews (o.a. met Jan Cremer). De mooie vormgeving en de vele prachtige - vaak kunstzinnige - illustraties maken het boek compleet – een cliché, maar in dit geval is het echt zo.

De ‘motor’ achter het boek is Paul Abels – kijk hier voor een interview met hem op TV Oost - , die een paar jaar geleden met zijn motor een vastloper kreeg op een levensgevaarlijk punt op de A1 en toen besloot een boek te maken over motoren. Kijk hier voor een uitgebreide recensie van het boek.

Eerste decennium 21ste eeuw: wat is er veranderd in tien jaar? Wie helpt?

2012-01-01T12:42:00.005+01:00

Ik heb dit keer een lange kerstvakantie, een mooie gelegenheid om de Geïllustreerde gids van de Noordwesthoek van Overijssel (1912) op het weblog Overijssel – Plaatsbeschrijvingen 1880-1930 te zetten. Als je werk ook een beetje je hobby is, is dat geen probleem. Ik heb inmiddels meerdere gidsen uit de periode rond 1900 op internet gezet en wat dan opvalt – mede onder invloed van allerlei terugblikken in kranten en op tv op het afgelopen jaar – dat er in het eerste decennium van de 20ste eeuw veel veranderde in het dagelijks leven van de mensen. Als je dat decennium iets ruimer neemt dan valt op dat:
- er monumentale postkantoren gebouwd werden (b.v. Kampen 1904, Deventer 1906, Zwolle 1908), de post fungeerde met meerdere bestellingen per dag toen als het huidige internet
- er overal spoor- en tramlijnen aangelegd werden, zodat veel (meer dan tegenwoordig) plaatsen met het openbaar vervoer bereikbaar werden
- het toerisme in opkomst was: hotels werden gebouwd, door de ANWB werden fietspaden aangelegd
- het elektriciteitsnet snel werd uitgebreid
- de eerste notabelen, bedrijven en winkeliers al over telefoon beschikten en sommige notabelen al over een auto
Tien tot vijftien jaar daarvoor, in de laatste jaren van de negentiende eeuw, vonden bovenstaande ontwikkelingen nog niet of nauwelijks plaats. In korte tijd veranderde er veel, waarbij je meteen moet relativeren. De bevolking op het platteland en in de sloppenwijken in de steden bezag dit allemaal van een afstand, voor hen gingen de veranderingen veel langzamer.

Afbeelding: Het in 1906 gebouwde postkantoor in Deventer

Afbeelding: postkantoor Utrecht, dat op 28 oktober 1911 als laatste zelfstandige postkantoor gesloten werd

In de twintigste eeuw hebben we er ook alweer ruim een decennium opzitten. Ik vraag mij af of er vanaf 2000 net zulke grote veranderingen – in het dagelijks leven - hebben plaatsgevonden als in dezelfde periode honderd jaar geleden. Naar mijn gevoel niet. Heb ik gelijk?
Zaken die mij wel zijn opgevallen:
- sociale media en smartphones en de combinatie daarvan zijn onderdeel van het dagelijks leven geworden, tien jaar geleden nog niet; bijna iedereen is in het bezit van een computer of laptop.
- de postkantoren, die honderd jaar geleden gebouwd werden, zijn in dit decennium allemaal gesloten
- zelfs onze energievoorziening is geprivatiseerd en grotendeels in buitenlandse handen gekomen.
Veel verder kom ik niet. Wie helpt mij?

Helligen Hendrik - Oud & Nieuw

2011-12-29T15:44:00.002+01:00

Dit weblog houdt een beetje vakantie en geniet o.a. van filmpjes op YouTube zoals onderstaande, wel toepasselijk voor de tijd van het jaar.

Activiteiten voor kinderen in de kerstvakantie 2011 in musea etc. in Overijssel

2011-12-22T19:50:00.003+01:00

Hierbij een overzicht van wat er in de kerstvakantie te doen is voor kinderen in de Overijsselse musea e.d.

Voor alle overige activiteiten, festivals en evenementen rond Kerst en Oud en Nieuw zie Uit-agenda Overijssel, laatste week december en eerste week januari.

Deventer Speelgoedmuseum
Winterverhalen en knutselinstuif en expositie van speelgoed van
Bekende Nederlanders.

Enschede TwentseWelle
Speurkofferweken

Hengelo Twents Techniekmuseum
Doe-middagen en Van telraam tot computer.

Holten Natuurdiorama
Roofvogeltentoonstelling

Ommen Nationaal Tinnen Figuren Museum
Diverse activiteiten en Kerststallenexpositie

Zwolle Ecodrome
Kerst op de Noordpool en andere activiteiten

Helligen Hendrik en kerstkaarten

2011-12-21T20:30:00.002+01:00

Ook zo’n liefhebber van de kerstsfeer? Alles weer tevoorschijn halen vanuit de meest ontoegankelijke uithoeken van het huis. Lampjes die het niet doen, een scheve kerstboom. Maar als het dan eenmaal staat, heeft het wel wat. Totdat alles weer afgebroken moet worden….

Helligen Hendrik heeft het ook niet zo op kerst en speciaal niet op kerstkaarten.

Archie 2011, de mooiste aanbouw van Twente

2011-12-19T13:48:00.004+01:00

Tussen de lange rij prijzen en andere ‘awards’ die tegen het einde van het jaar worden uitgedeeld zat de prijs voor de mooiste aanbouw van Twente. Waarvoor? Inderdaad, de mooiste aanbouw: een serre, een extra kamer of een uitgebouwde keuken. De prijs is een initiatief van Architectuurcentrum Twente.

61 woningeigenaren zonden tekeningen en foto’s van hun (vaak zelf ontworpen) aanbouwen in, waarvan er 21 genomineerd werden door een vakjury. Vervolgens kon er door het publiek gestemd worden. Hieronder de top 3 in volgorde van meeste aantal stemmen. Kijk hier voor de uitslag en kijk hier voor foto’s van de bouwsels. Wie er aan denkt te gaan uitbreiden kan wellicht ideeën opdoen.

Schrijversinfo.nl van Mats Beek wordt door KB eeuwig bewaard

2011-12-17T14:58:00.004+01:00

‘Born digital erfgoed’ wordt het genoemd. Informatie die op websites is te vinden en niet in boekvorm of op een andere analoge wijze gepubliceerd is. Hoeveel belangrijke websites zijn er al verdwenen? Natuurlijk kun je via Internet Archive(nog) veel terugvinden, maar lang niet alles.

Docent Nederlands Mats Beek uit Veenendaal was er al vroeg bij met zijn website Schrijversinfo. Zo’n jaar of tien geleden was zijn opvallend geel-rood gekleurde website de enige plek op internet waar je uitgebreide informatie kon vinden over ‘Overijsselse’ schrijvers als Belcampo of Aar van de Werfhorst. Over meer dan 450 auteurs heeft Mats Beek zeer uitgebreide informatie verzameld: werken van de auteurs, publicaties over de auteurs, (biografische) feiten en wetenswaardigheden, citaten, links, bronnen, afbeeldingen etc. Ga maar eens naar de homepage en ga op onderzoek uit. Onvoorstelbaar wat je allemaal tegenkomt aan informatie. Alles bijhouden over al die auteurs moet heel veel tijd kosten. En dan houdt Mats Beek ook nog een dagelijks weblog bij.

Zeer terecht dat de Koninklijke Bibliotheek in het kader van de webarchivering heeft besloten Schrijversinfo duurzaam te bewaren en raadpleegbaar te houden.

De volgende auteurs, die in Overijssel geboren zijn, of er langere tijd gewoond hebben, staan op Schrijversinfo:
Willem Barnard (Guillaume van der Graft) – H.P. Schönfeld Wichers (Belcampo) – J.C. Bloem – Willem Brakman – Josef Cohen – Jan Cremer – Bob Spoelstra (A. den Doolaard) – J.K. van Eerbeek – Clara Eggink – Rhijnvis Feith – Ida Gerhardt – H. van Grevelingen – Etty Hillesum – Rutger Kopland – Clara Feyoena van Raesfelt van Sytzama – Willem Wilmink.

Regionale uitgaven 2011-19

2011-12-14T14:50:00.006+01:00

Bestemming gezocht voor schetsboek

2011-12-13T11:43:00.003+01:00

Er zijn laatbloeiers en vroegbloeiers. Onlangs zag ik nog in een filmpje Clarence Seedorf als zestienjarige optreden in een interview. Alsof er een veteraan aan het woord was. Robert Kemper Alferink uit Haarle (bij Hellendoorn) begon al op veertienjarige leeftijd een, inmiddels indrukwekkende, bibliotheek op te bouwen van ‘regionalia’. Het moesten wel eerste drukken en gave exemplaren zijn. Hij verdiepte zich bovendien in de geschiedenis van Haarle en verre omstreken en schreef daar boeken en artikelen over. Zo raakte hij al snel verzeild in het wereldje van (amateur)-historici en historische verenigingen, dat vooral bevolkt wordt door ‘ouderen’, om de term VUT-ter eens te vermijden. Anno 2012, vierentwintig jaar oud, behoort hij tot de ‘invloedrijkste’ personen in deze wereld van geschiedenis en erfgoed. Hij is bestuurslid van diverse historische- en erfgoedverenigingen en (hoofd)redacteur van historische tijdschriften en jaarboeken. Lees meer over hem op zijn prachtige website.

Het werd tijd om Robert eens onder de aandacht te brengen op dit weblog. Er is nu een directe aanleiding. Altijd op zoek naar bijzondere antiquarische werken, werd hem een schetsboek aangeboden van de hand van de zoon van de bekende Zwolse schrijver en dichter Rhijnvis Feith. Het bevat 51 getekende kopieën van schilderijen van de 17de eeuwse schilder Adriaen van Ostade. Van betreffende Louis Rhijnvis Feith zijn twee schilderijen bekend. De schetsen fungeerden waarschijnlijk als vingeroefening voor zijn schilderijen. Een bijzonder schetsboek dat toch voor Overijssel behouden zou moeten blijven. Hij hoopt dan ook dat bijvoorbeeld iemand (of een instelling) uit Zwolle het van hem over wil nemen en het in een collectie wil opnemen. Lees hierover het artikel in De Stentor.

Nog iets. Ik weet dat Robert ‘soortgenoten’ van zijn leeftijd (mag je ruim zien) zoekt om een soort jongerenclub van liefhebbers van (streek)geschiedenis en erfgoed te beginnen. Reageren kan op zijn website.

Topografische kaart van 1849 (8): Zwolle-Oost

2011-12-11T08:51:00.006+01:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder het katern met het gebied ten oosten van Zwolle met daaronder het kaartgedeelte in detail.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig gedeeltelijk op Google Books te vinden. Zoek op: ‘aardrijkskundig woordenboek’ van der aa + plaatsnaam. Van sommige plaatsen vind je dan een uitgebreide beschrijving. Zie b.v. het buitengoed Boschwijk.

ArtOverijssel, nieuwe website met Overijsselse kunstenaars

2011-12-09T19:02:00.003+01:00

Aanleiding was het afscheid van voorzitter Geert Jansen, tevens oud-Commissaris van de Koningin in Overijssel. Het PBC-fonds schonk haar voorzitter een eigentijds cadeau. Geen fiets, reischeque of schilderij, maar een website, genaamd ArtOverijssel.nl. Vanmiddag werd de website ‘gelanceerd’ door de huidige Commissaris van de Koningin Ank Bijleveld.

Op de website kun je nieuw werk (het oudste kunstwerk is in 1992 vervaardigd) van enkele tientallen hedendaagse Overijsselse kunstenaars bekijken. De website ArtOverijssel gaat periodiek vernieuwd worden.

6 december 1961: Dijkdoorbraak Vecht bij Gramsbergen

2011-12-06T19:01:00.002+01:00

Flickr is een mooie website om af en toe eens te grasduinen tussen de miljoenen foto’s. Om te zoeken op plaatsen, onderwerpen of op datum. Vandaag kwam ik onderstaande foto tegen van 6 december 1961, precies vijftig jaar geleden. De foto is afkomstig uit de beeldbank van het Nationaal Archief en rechtenvrij.

De Zwolse Courant meldde:
Nederlandse en Duitse boeren, maar ook douane-ambtenaren aan de Nederlands-Duitse grens nabij Gramsbergen hebben gisteren de strijd opgegeven tegen het ziedende water van de Vecht. Men slaagde er weliswaar in een nooddijk op te werpen en even leek het er ook, dat deze dijk van zandzakken weerstand zou bieden, maar de golven opgejaagd door een wind met kracht tien, beukten er grote gaten in. Boerderijen kwamen geïsoleerd te staan tussen ondergelopen landerijen.

Meerdere plekken in Nederland hadden problemen met de dagenlang aanhoudende regenval. Zie het artikel van 6 december 1961 in de Leeuwarder Courant.

Op Nuentoen vind je veel van dit soort foto’s, meteen maar even toegevoegd.

Regionale uitgaven 2011-18

2011-12-06T09:10:00.011+01:00

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs/collectievormers in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2011-49

IAI’s 2011-18

Gerard Potcamp; een Twentse priester apostolisch vicaris tegen wil en dank / Hans Gloerich. - Hengelo : Smit van 1876, 2011. – 304 p. – ISBN 9789062896547. - € 29,50

Na zijn studie in Keulen was Gerard Potcamp (1643-1705) pastoor in zijn geboorteplaats Borne in de jaren 1668-1680. In 1674 moest hij echter uitwijken naar Alstätte vanwege de geloofsvervolging. Voor de Bornse katholieken betekende dit telkens een voettocht van 45 kilometer naar de zondagse mis. In 1680 werd Potcamp overgeplaatst naar de stad Lingen. Ook hier kreeg hij te maken met geloofsvervolging, nu door de Oranjes. In 1697 volgde zijn benoeming tot deken van het graafschap Lingen. In 1705 benoemde paus Clemens XI de 62-jarige Potcamp tot hoofd van de rooms-katholieke kerk in Noord-Nederland. Zijn bestuursfunctie van apostolisch vicaris was vergelijkbaar met die van aartsbisschop van Utrecht. Hij overleed echter al na een maand. Het boek gaat over het leven van Gerard Potcamp en de voorgeschiedenis van zijn benoeming tot apostolisch vicaris. Dit alles tegen de achtergrond van de complexe politieke, theologische en kerkelijke ontwikkelingen in zijn tijd.

Door het venster van … Albertus Christiaan van Raalte: het leven van een afgescheiden dominee op de kaart / Gerko C. Warner. – Hardenberg : Heijink, 2011. – 135 p. - ISBN 9789491391002. - € 14,95

Boek over een van de kopstukken van de Afgescheidenen, die in 1846 met zijn volgelingen naar Amerika vertrok en daar de nederzetting Holland in Michigan stichtte. Daarvoor was Van Raalte onder meer predikant in Mastenbroek-Genemuiden en Ommen. In dit boek worden een groot aantal Overijsselse plekken beschreven die ‘een link’ hebben met de persoon Van Raalte.

’t Kump veur de bakker: verhalen over bakkers en molenaars in Diepenveen. - Historische Vereniging Dorp Diepenveen en omgeving, 2011. - 164 p. – ISBN 9789490643003. - € 14,50

Er is nog één bakker in het dorp en geen molen meer, een voorbeeld van de verschraling van voorzieningen op het platteland. Maar de verhalen zijn er nog, dankzij archiefonderzoek en interviews over de (twintig) bakkers, de molen en de molenaars van Diepenveen.
Ook verhalen uit de oorlog staan in het boek. Verder spreekwoorden in het Sallands over bakkers en molenaars.

Germanen op De Borchert : een oude opgraving in Denekamp opnieuw belicht / red. H.M. van der Velde. - Amersfoort : ADC RoelBrandt Stichting, 2011. – 182 p. – ISBN 9789460648656. - € 15,-

Veertig jaar geleden werd de grootste archeologische vondst in Twente gedaan op De Borchert bij Denekamp. Een Germaanse nederzetting uit de Romeinse tijd kwam aan het licht. Een jaar lang werd er onderzoek verricht. De resultaten daarvan gaven inzicht in de ontwikkeling van het Twentse landschap, het dagelijks leven van de boerengezinnen en hun relaties met de wereld om hen heen.
Er werd toen niet, behalve in krantenberichten, over het onderzoek gepubliceerd. Tegenwoordig is dat verplicht. Alle gegevens waren nog voorhanden en omdat de opgravingen zo belangrijk zijn gebleken, is dit nu alsnog gebeurd.

Canon van Dalfsen : een blik in het verleden van een veelzijdig dorp. - Historische Kring Dalfsen, 2011. – 160 p. – ISBN 9789081807302. - € 17,50

Dalfsen en omgeving hebben een lange bewoningsgeschiedenis. Al rond 3400 voor Chr. hebben zich hier vaste bewoners gevestigd. In vijftig vensters – van de laatste IJstijd tot Erben Wennemars - wordt een blik geworpen op belangrijke periodes, gebeurtenissen, ontwikkelingen, gebouwen en personen.

De canon van Ommen : een geschiedenis in vijftig verhalen / met medew. van Ewout van der Horst en Elleke Steenbergen ... [et al.]. - Historische kring Ommen, 2011. – 120 p. - € 15,-

De Canon van Ommen is alweer de tiende canon die in Overijssel is geschreven en beantwoordt volgens Ewout van der Horst van de IJsselacademie, en projectleider van de Canon van Overijssel, aan alle eisen van een perfecte Canon. Ieder hoofdstuk, oftewel venster, behandelt in niet meer dan 2 pagina’s een deel van de geschiedenis van Ommen. Typisch Ommense thema’s zijn handel en verkeer als gevolg van de strategische ligging, de invloed van de adel en de diverse landgoederen langs Vecht en Regge en de mooie omgeving die al vroeg toeristen aantrok, maar ook instellingen en personen van naam uit de gehele wereld.

‘Kiek ’s op de klokke’ / Johan ten Broeke. – Grafiselect, 2011. – 254 p. – ISBN 9789076837314. - € 21,95

Johan ten Broeke schreef al een tiental boeken over Haaksbergen. In dit laatste boek van zijn hand – ‘het is mooi geweest’ – beschrijft hij vooral ‘bijzondere gewone’ Haaksbergernaren. Een plaatsgenoot die zich aanmeldde bij het Vluchtelingenlegioen, een Oostenrijker die in De Hoeve bleef hangen en een aantal Haaksbergse families en gebeurtenissen uit de laatste vijftig tot honderd jaar passeren de revue.

Overijsselse historische bijdragen (126e stuk, 2011) ; Verslagen en mededelingen van de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis. - Hilversum : Uitgeverij Verloren, 2011, 174 p. – ISBN 9789087042745. - € 19,-

Flaptekst: Hoewel deze Overijsselse Historische Bijdragen geen themanummer is, gaan vrijwel alle artikelen wel over één thema: religie. Zo wordt de betekenis van het fraterhuis voor het Zwolse geestelijk leven geschetst en wordt de misvatting weggenomen dat de katholieken in Twente in de achttiende eeuw in de verdrukking geraakten. Dat de Belgische afscheidingskwestie de loyaliteit van de katholieken in Twente op de proef stelde, wordt in de derde bijdrage belicht. Religie vormt ook een element in de sociale strijd in Haaksbergen, waar katholieke arbeiders door hun protestante werkgever werden gediscrimineerd. In het vijfde artikel staan de in het Interbellum gebouwde kerken in Tilligte en Lattrop centraal en in de voorlaatste bijdrage wordt aandacht geschonken aan leven en werk van dichter en dominee Guillaume van der Graft. Tenslotte wordt beschreven waarom het Athenaeum Illustre te Deventer nooit tot een universiteit uitgroeide.

'Streuizaand' : gedichten / oet de haand van Jan Kleinman. - Borne : de Boornse Noabers & Heemkundevereniging Bussemakershuis Borne, 2011. – 96 p. - € 12,95

Gedichten in Twents dialect van een man die zijn hele leven gedichten schreef en waarvan de beste nu zijn gebundeld. Thema is vaak nostalgie, de vergelijking met het leven van vroeger, zonder alles van vroeger te idealiseren en gebracht met de nodige humor.

Omnes viae: routeplanner voor de Romeinse tijd

2011-12-04T17:00:00.004+01:00

Al weer twee maanden geleden vond de ‘lancering’ plaats van Omnes Viae (Alle wegen), een soort Google Maps voor de Romeinse tijd. Oud nieuws dus en geen link met Overijssel, want hier liepen geen Romeinse wegen, maar het is wel een vondst om zoiets te maken. Kom er maar eens op. Een concept dat navolging verdient. Zo zou je voor Overijssel een Google Maps kunnen maken met de scheepvaart- en postkoetsroutes en pleisterplaatsen in een bepaald jaar etc.
De bedenker en uitvoerder van de Omnes Viae is webarchivaris René Voorburg van de Koninklijke Bibliotheek. De Tabula Peutingeriana (Peutinger kaart), een middeleeuwse kopie van een Romeinse wegenkaart van rond het jaar 300, heeft hij gereconstrueerd en verwerkt tot een hedendaagse routeplanner.

De symbooltjes voor kleinere en grotere plaatsen en forten lijken op die van de originele kaart. En de routeplanner naast de kaart, is in het Latijn opgesteld: ‘Van’ is Ab, ‘Naar’ is Ad.
Je vult bij Ab bijvoorbeeld Flenio (Vlaardingen) in en bij Ad vul je Atvaca (Tongeren) in. Je krijgt dan de routebeschrijving Vlaardingen-Tongeren langs Romeinse wegen, net als bij de ANWB routeplanner + de aangegeven route op de kaart.

Datajournalistiek en Nederland van Boven

2011-12-03T14:54:00.003+01:00

Scorebordjournalistiek en de ranglijstjounalistiek van Co Adriaanse ten spijt, het is de datajournalistiek die de toekomst heeft. Datajournalistiek ligt op het snijvlak tussen onderzoeksjournalistiek, statistiek en vormgeving.
Het CBS verzamelt cijfers en duidt deze ook wel. Ze sturen berichten de wereld in met in de titel woorden als groei, afname, meer, minder, hogere, lagere, aantal etc.
De ‘datajournalist’ – je hoeft er (nog) niet speciaal voor gestudeerd te hebben – spoort, meestal via internet, maar dat hoeft niet, gegevens of databestanden op. Door deze met elkaar te combineren kan er nieuwe informatie worden verkregen die leidt tot nieuwe inzichten of soms zelfs tot een verrassende ontdekking, wat voor de journalist een mooi artikel oplevert, liefst gelardeerd met mooie graphics waarmee de gevonden data worden gevisualiseerd. In de datajournalistiek zijn drie disciplines verenigd: de informatiespecialist/journalist, de programmeur, de vormgever. Door ‘nerds’, die de laatste twee disciplines beheersen, worden steeds betere tools ontwikkeld, die veel handwerk overbodig maken en de aangeleverde data kunnen combineren en in mooie graphics kunnen weergeven. De journalist hoeft dan alleen nog maar het verhaal te schrijven. Sommigen zien datajournalistiek als een mogelijkheid voor kranten het hoofd boven water te houden. Steeds vaker kom je als krantenlezer koppen tegen die je bekend voorkomen van Nu.nl of Google-Nieuws en dus allang gelezen hebt. Kranten kunnen met behulp van de datajournalistiek zelf nieuws ‘maken’ en daardoor toch aantrekkelijk blijven.

Waarom zou wat voor kranten geldt niet voor andere terreinen gelden? Historici en genealogen bijvoorbeeld putten hun informatie ook uit allerlei databestanden. Wanneer die nieuwe tools beschikbaar komen, hebben ze de instrumenten om nieuwe verbanden te zoeken en nieuwe gegevens boven tafel te krijgen. Natuurlijk zijn genealogen al vergevorderd op dit terrein, maar zij kunnen hun publicaties door middel van graphics wel aantrekkelijker maken. Of gebeurt dit misschien al? Wie kent er voorbeelden?

Nederland van Boven
A.s. dinsdag 22.20 op Ned. 1 uur zendt de VPRO de eerste aflevering uit van Nederland van Boven, een programma (en bijbehorende website), dat alleen gemaakt kon worden met behulp van de datajournalistiek, zoals hierboven geschetst. Nederland van Boven is een zoektocht naar de ritmes en patronen van ons dagelijks leven. De serie toont hoe we werken, ontspannen, steden bouwen en het landschap inrichten. Vaak van bovenaf bezien met beelden uit vliegtuigen, helikopters, paragliders en luchtballonnen. Op de website krijgen bezoekers de gelegenheid gegevens aan elkaar te koppelen. Zie ook de beschrijving op Nederkaart.

De titel van de eerste aflevering is ‘24 uur: onze dagelijkse patronen en ritmes’. Met behulp van de interactieve kaart kan je vervolgens bekijken waar naartoe je binnen Nederland in 24 uur kunt reizen vanuit je postcodegebied met de eigen auto of met het openbaar vervoer. Geef zelf je startlocatie op, bepaal je vervoermiddel en trek ten slotte aan de slider om Nederland van blauw naar rood te zien verkleuren.

‘Monumentale’ werken van E.H. ter Kuile gedigitaliseerd

2011-12-01T16:10:00.002+01:00

Engelbert Hendrik ter Kuile (Ambt-Almelo 1900 – Amersfoort 1988), hoogleraar geschiedenis van de architectuur in Delft schreef een aantal standaardwerken over ‘monumenten van geschiedenis en kunst’ in onder meer Twente en Salland. Deze werken zijn onlangs gedigitaliseerd en te vinden op Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL).

Het gaat om de delen:
Twente (1934)
Zuid-Salland (1964)
Noord- en Oost-Salland (1974)

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (6)

2011-11-27T09:34:00.005+01:00

De Mars was een Overijssels maandblad dat tussen 1953 en 1981 verscheen en waaraan bijna alle bekende journalisten/publicisten uit die tijd meewerkten. De Mars bevatte artikelen over regionale onderwerpen op cultureel, maatschappelijk, economisch en toeristisch terrein. De vaak lange(re) artikelen geven een goed tijdsbeeld. In deze rubriek vermeld ik per jaargang een aantal artikelen over onderwerpen of gebeurtenissen uit dit blad.

Foto: Grote wateroverlast in juli 1956. Bij Lemelerveld staan de hooibergen in het water.

Een onderwerp dat in 1956 telkens weer terugkomt en van verschillende kanten belicht wordt is de oprichting van een eigen streekomroep. De meeste auteurs van artikelen hierover willen geen omroep voor Noord- en Oost-Nederland (RONO), maar een omroep voor Oost-Nederland (ROO), eigenlijk alleen voor Twente en de Achterhoek. Hen wordt door anderen ‘regionalisme’ verweten, in dit geval bedoeld als scheldwoord. Voorstanders van de ROO zien juist positieve kanten aan regionalisme. Parallellen zijn te trekken met de huidige pro- en anti-Europa discussie.

Wie in de jaren vijftig en zestig de lagere school bezocht, leerde bij aardrijkskunde de rijtjes plaatsen met producten die er geproduceerd werden. In De Mars lezen we in 1956 reportages over de mattenindustrie in Genemuiden, de textielindustrie in Nijverdal en Almelo, kwekerij Moerheim in Dedemsvaart etc.

Foto: 1956. Klootschieten in Twente

Net als in 1955 is er veel aandacht voor initiatieven op het gebied van maatschappelijk werk en sociaal-cultureel werk, dat ook wel opbouwwerk genoemd werd.
Het vluchtelingenprobleem stond ook al in de belangstelling, maar omstreden was het niet. Iedereen had sympathie voor de uit de Donaustreek verdrevenen, die onder beroerde omstandigheden leefden in een ‘Lager’ bij het Duitse Lingen. Een door de vluchtelingen opgerichte dansgroep trad op in Twente en er werd geld voor hen ingezameld.

In deze jaargang ook interviews/portretten van onder meer de schilders Piet Zwiers (Giethoorn), Bartus Korteling (Deventer), Berry Brugman (Almelo), de schrijfster Mini ter Kuile-Scholten en een aantal politici en bestuurders.
Een speciaal nummer is gewijd aan de stand van het toerisme in Overijssel in 1956.

Foto: 1956. Kamperen bij Ommen

Ook is er aandacht voor een van de twee voorgangers van de OBD, de in 1948 opgerichte Centrale Plattelandsbibliotheek voor Overijssel (CPBO). Het artikel werd geschreven door A. van Uxem, bezoldigd secretaris/penningmeester die samen met directrice Claar ‘juffrouw’ Goudswaard de bibliotheekcentrale leidde. De Zeeuw Van Uxem was behept met de spreekwoordelijke Zeeuwse zuinigheid en wist ook handig subsidies los te peuteren voor de bouw van tientallen bibliotheken in Overijssel in de jaren vijftig en zestig. De artikelen in De Mars werden normaliter geschreven door Overijsselse journalisten. Tekenend voor Van Uxem was dat hij de reportage over zijn bedrijf zelf schreef. Hieronder het artikel.

Centrale Plattelandsbibliotheek breidt haar Centrale gebouw uit

Door A. van Uxem

De wens van de Commissaris der Koningin, uitgesproken bij de opening van het nieuwe gebouwtje op 25 april 1951, dat de ruimte spoedig te klein zou zijn en uitbreiding zou behoeven, is 7 september in vervulling gegaan.
De personeelsbezetting, in 1951 bestaande uit 4 krachten, was in 1956 gestegen tot 20 mensen en beschikte over één werkkamer met een oppervlakte van 25 m2. De rek-ruimte in de bibliotheek kon maximaal 18.000 boeken bevatten wat bij een boekenbezit van 13.000 exemplaren ruim leek. In augustus 1956 bedroeg het boekenbezit 44.000 delen. Het behoeft geen betoog dat het ruimteprobleem volslagen onoplosbaar was. Dank zij de medewerking van het provinciaal bestuur kon het oorspronkelijke gebouwtje vergroot worden van 100 m2 grondvlak tot 500 m2. Er zijn thans drie werkkamers terwijl de rek-ruimte plaats biedt aan 80.000 boeken.
Dit laatste cijfer is zeer belangrijk omdat het in feite het aantal boeken aangeeft wat op het moment aanwezig zou moeten zijn om in de behoeften van het publiek te voorzien. De uitleen frequentie van het boekenbezit bedroeg in de afgelopen jaren gemiddeld 8 á 9, een zeer hoog cijfer in vergelijking met dat der leeszalen in de steden waar dit cijfer in 1955 gemiddeld 3,6 bedroeg, waarbij nog in aanmerking genomen moet worden dat de boerenbevolking in de zomermaanden door de drukke werkzaamheden op de bedrijven vrijwel niet aan lezen toekomt. In dorpen met een overwegend niet-agrarische bevolking als b.v. Diepenveen was de uitleenfrequentie zelfs 18 en dan kan men spreken van een "noodgebied".

Foto: De commissaris van de Koningin Ridder van der Schueren (rechts) en burgemeester C. Slager van Zwollerkerspel bezoeken de CPBO

De Centrale Plattelandsbibliotheek voor Overijssel stelde zich in 1948 tot taak, de grote lacune te vullen tussen de IJsselsteden in het westen en de Twentse steden in het oosten en de bewoners van de gemeenten met ongeveer 20.000 en minder inwoners zo mogelijk een kultureel-kwalitatief gelijkwaardige bibliotheek service te bieden als de steden.
Voorop stond direct dat dit moest geschieden met volledige eerbiediging van de levensbeschouwing en kerkelijke gezindte van alle bevolkingsgroepen. Daartoe werd de hulp ingeroepen van adviseurs voor de confessionele groepen. Als zodanig treedt thans op Da. K. van Drimmelen, directrice van Den Alerdinck, terwijl ds. O. Jager zich bereid heeft verklaard de plaats van ds. G. Lugtigheid in te nemen. Ten behoeve van rooms-katholieke lezers wordt gebruik gemaakt van de recensies van Idil.
In de eerste jaren moest door het ontbreken van geldmiddelen het werk beperkt blijven tot het zenden van wisselcollecties van betrekkelijk geringe omvang. In 1953 werden op deze wijze 120 dorpen en gehuchten voorzien met het resultaat, dat totaal 128.110 boeken werden uitgeleend met een percentage van 3% studieboeken. Tot op dat moment was er van een aan de steden gelijkwaardige voorziening nog geen sprake, vooral door het ontbreken van de deskundige voorlichting ter plaatse door in de Leeszalen opgeleide bibliothecaressen. De oorzaak lag in de totaal onvoldoende geldmiddelen welke ter beschikking stonden. Per inwoner had men de beschikking over gemiddeld één dubbeltje, zijnde de inkomsten van: de bijdrage van de lezers en van de subsidies van Rijk, Provincie en Gemeenten, waartegenover de steden over bedragen van één gulden en meer konden beschikken. Voeg daarbij de noodzakelijke duurdere exploitatie tengevolge van de grote decentralisatie van het werk op het platteland tegenover het voordeel van de centralisatie in de steden dan is het duidelijk dat het door de C.P.B.O. gestelde doel onbereikbaar leek.

Dit beeld veranderde na 1953 op slag door de medewerking van de gemeenteraden van Avereest, Den Ham, Hardenberg, Hellendoorn, Ommen, Rijssen en Wierden, waarbij deze gemeenten bereid waren de bijdrage van gemeentewege te stellen op het minimum bedrag van de tabel van de Rijkssubsidie-voorwaarden voor Leeszalen. Doordat de Centrale bibliotheek als zodanig aan de kwaliteits-eisen van de genoemde Rijkssubsidie-voorwaarden voldoet kon thans voor deze gemeenten over een bedrag van gemiddeld 60 á 80 cent per inwoner beschikt worden.
De resultaten zijn verbluffend. Terwijl het aantal lezers en het aantal uitleningen in de "overige" gemeenten vrijwel gelijk bleef en het percentage studieboeken hardnekkig plm. 3% bleef bedragen, schoot het werk in bovengenoemde zeven gemeenten omhoog. De kwantitatieve en vooral ook kwalitatieve stijging van resp. 173% en 645% is te danken aan de uitbreiding van het boekenbezit, vooral de jeugd- en de studieafdeling én aan het feit, dat de uitlening in de bibliotheken onder leiding van een deskundige bibliothecaresse kon gesteld worden. De C.P.B.O. heeft thans 7 "reizende bibliothecaressen" in dienst, die volgens een vast rooster de uitleendienst verzorgen in 14 en per 1 januari a.s. in 15 bibliotheken nl. Berkum, Den Ham, Dedemsvaart, Enter, Hardenberg, Hellendoorn, Lutten, Nijverdal, Ommen, RaaIte, Rijssen, Vroomshoop. Westerhaar-Vriezenveensewijk, Wierden.

Wanneer men op de kaart van Overijssel de ligging van de zeven gemeenten beschouwt dan is dit een aaneengesloten gebied van respectabele omvang. Inmiddels zijn ook de gemeenten Vriezenveen en Raalte tot de Rijkssubsidieregeling toegetreden. Mocht de gemeente Dalfsen hiertoe eveneens besluiten dan is de lacune van 1948 vrijwel verdwenen met uitzondering van een kleine hoek in Twente, de randgemeenten langs de zuidgrens en de IJsselstreek en de kop van Overijssel. Deze gemeenten zijn door hun inwonertal (minder dan 9500 inwoners) helaas niet bij machte te profiteren van een Rijkssubsidie voor Leeszaalwerk en zouden misschien een beroep kunnen doen op de Provincie, vooropgesteld dat zij zelf het bedrag van ongeveer 40 cent per inwoner willen opbrengen. '
Overijssel heeft in zijn C.P.B.O. een culturele hefboom voor het platteland gekregen waarvan de organisatie en de resultaten landelijk de aandacht trekken en als voorbeeld gesteld worden. Moge het uitgebreide centrum van de organisatie in Berkum spoedig de 80.000 boeken bevatten waar de bewoners van de provincie een dringende behoefte aan hebben.

Muziek uit het oosten (45): Stefany June

2011-11-26T09:41:00.003+01:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

De Enschedese zangeres en band Stefany June kreeg deze week de Publieksprijs van de Overijsselse Popprijs uitgereikt. De band speelt 'lichtvoetige, catchy electropop'. Uit het juryverslag: 'Stefany June is een jonge, zeer talentvolle popband die voortkomt uit de ArtEZ Popacademie in Enschede. De van oorsprong Duitse Popacademiestudent Stefanie Martens heeft zich omringd met talentvolle muzikanten en zet een band neer waar eigenlijk niemand omheen kan. Op 10 december staan ze in de finale van de Grote Prijs van Nederland dat hopelijk nog een plek op Noorderslag 2012 op zal leveren. Eerder dit jaar deelden ze al het podium in Hyde Park in Londen met Rod Stewart en Bon Jovi. Daar gaan we nog veel van horen.'

Erfgoed Design Award Overijssel 2011 naar Hannah Bonjer voor ontwerp theedoeken

2011-11-23T20:49:00.004+01:00

De Amsterdamse ontwerpster Hannah Bonjer heeft vanavond de Overijsselse Erfgoed Design Award, kortweg OE-DA! gewonnen. Ze kreeg de prijs van 5.000 euro voor twee series theedoeken. Ze won ook de publieksprijs (1.000 euro). Het geld is bedoeld om de ontwerpen op de markt te brengen.

Vanavond werd de prijs voor de derde keer toegekend. In 2008 won Judith Zeeman met een ontwerp voor een Deventer koekhuisje en in 2009 won Jasper Hilkhuijsen met het door hem ontworpen spel Rijksmonumentenjacht.

OE-DA! is een ontwerpwedstrijd voor jonge beginnende ontwerpers tot 35 jaar, studenten design van verschillende opleidingen binnen én buiten Overijssel en studenten van ARTEZ. Zij werden als deelnemers uitgedaagd bestaande erfgoedmotieven te gebruiken in commercieel toepasbare en hedendaagse verleidende ontwerpen. Studenten en jonge ontwerpers krijgen met de Erfgoed Design Award de mogelijkheid om zelfstandig aan hun portfolio te werken en kennis te maken met opdrachtsituaties in de praktijk.

Deze zomer bepaalde de jury welke drie ontwerpen doorgingen naar de finale. De genomineerden kregen de gelegenheid hun ontwerp uit te werken tot een model of prototype. Hiervoor was een bedrag van €1.000,- euro per genomineerd ontwerp gereserveerd. De genomineerde ontwerpen werden deze maand geëxposeerd in museum Twentse Welle. Vanavond werd daar de prijs uitgereikt aan de winnares. De ontwerpen zijn nog tot zondag te bekijken.

Regionale uitgaven 2011-17

2011-11-22T09:52:00.012+01:00

Topografische kaart van 1849 (7): Zwolle en omgeving

2011-11-20T09:00:00.007+01:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder het katern met Zwolle en omgeving met daaronder het kaartgedeelte in detail.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig gedeeltelijk op Google Books te vinden. Zoek op: ‘aardrijkskundig woordenboek’ van der aa + plaatsnaam. Van sommige plaatsen vind je dan een uitgebreide beschrijving. Zie b.v. Zwolle.

Al 229 websites aangemeld voor Geschiedenis Online Prijs

2011-11-19T10:13:00.004+01:00

Boven: Website van Historische Vereniging Hasselt won votig jaar in de categorie Historische verenigingen.

Ook dit jaar wordt de door het Historisch Nieuwsblad en Archieven.nl georganiseerde Geschiedenis Online Prijs uitgereikt aan de beste historische website van het afgelopen jaar. Kijk hier voor de winnaars in de jaren 2006-2010. Tot 15 december kunnen websites aangemeld worden.

Overijsselse websites
Op dit moment (19 november) zijn er al 229 aanmeldingen. Het loont de moeite eens te kijken welke websites erbij zitten. Je ontdekt verrassende sites. Er zijn (op het oog) zeven aanmeldingen uit Overijssel, te weten Historische Kring Wederden (Wierden), Heemkunde Borne, Arfgood Buurse, Oud Dalfsen, Landgoed Vollenhoven, HV Avereest, Erve Alferink (Haarle). Zeven op de 229 is niet veel….

Nu ook publieksprijs
In vergelijking met voorgaande jaren zijn er enkele veranderingen aangebracht. Voor het eerst is er een publieksprijs. Vanaf 15 december 2011 tot en met 10 februari 2012 kun je stemmen binnen halen voor de publieksprijs door je website te promoten en de bezoekers van jouw website op te roepen om te stemmen. Hiervoor kun je een banner downloaden. De 10 websites die de meeste stemmen hebben gekregen van het publiek worden op een nader te bepalen datum (half februari) uitgenodigd voor de prijsuitreiking.

Juryprijs
Een vakjury wijst ook een winnaar aan, een algemene winnaar en een winnaar in drie categorieën (voorheen vier). De nieuwe categorieën zijn: Archiefdiensten, Verenigingen en particulieren, Musea en Themasites.

Netwerk Oorlogbronnen nieuwe portal Tweede Wereldoorlog

2011-11-14T14:24:00.005+01:00

Op 10 november werd Netwerk Oorlogsbronnen gelanceerd, een portal voor bronnen van de Tweede Wereldoorlog. O.a. de Koninklijke Bibliotheek en het NIOD hebben hier samengewerkt. Op de website vooral verwijzingen naar originele documenten, zoals films, video's, kranten, tijdschriften etc. Lees er hier meer over.
De link naar het HCO werkt niet of verwijst naar de verkeerde webpagina’s. Dit is de goeie link.

Netwerk Oorlogsbronnen is niet het eerste portal over de Tweede Wereldoorlog. Zo bestaat er ook al Wegwijzer Archieven Wereldoorlog II. Op zijn blog bekritiseert Eric Hennekam de wildgroei op dit gebied en het gebrek aan samenwerking, wat tevens het vermorsen van subsidies tot gevolg heeft. En passant noemt hij een hele rits websites over WOII. Doe er uw voordeel mee en lees zijn blogpost.

Twentse taalprijs voor Goaitsen van der Vliet

2011-11-12T09:33:00.002+01:00

Goaitsen van der Vliet (59), Fries van geboorte, taalonderzoeker, uitgever, samensteller van het Dialexicon Twents (meer dan 50.000 trefwoorden) en bedenker en eerste conservator van de Twentse Taalbank werd afgelopen donderdag de Twentse Taalprijs toegekend. De uitreiking vindt plaats op 8 december.
De aanmoedigingsprijs gaat naar Martin ter Denge.

Goaitsen van der Vliet (rechts) en Martin ter Denge (foto: TwentseWelle)

De prijs wordt eens in de twee jaar uitgereikt. De winnaars vanaf 2001 toen de prijs voor het eerst werd uitgereikt:
2001: André Hottenhuis
2003: Herman Finkers
2005: Anne van der Meiden
2007: Revuegezelschap Boer’nleu
2009: Gerard Vaanholt

Deventer erfgoed op de kaart

2011-11-12T09:22:00.002+01:00

De Stichting Industrieel Erfgoed Deventer heeft een prachtige digitale kaart van Deventer ontworpen met daarop veel informatie over industrieel en ander erfgoed. Door op een item te klikken verschijnt in een kader informatie over het onderwerp, voor zover aanwezig kun je (historische) foto’s bekijken, je kunt commentaar toevoegen en je kunt streetview inschakelen.

Tientallen bedrijven uit het verleden worden zo in beeld gebracht, evenals honderden monumenten. Liefhebbers van kaarten komen ook aan hun trekken, want stadsplattegronden uit verschillende periodes zijn op de website zichtbaar gemaakt en kunnen over elkaar gelegd worden.

Uitslag fotowedstrijd Wiki Loves Monuments

2011-11-10T13:19:00.003+01:00

Voor de tweede keer werd de afgelopen maanden Wiki Loves Monuments, de fotowedstrijd die tot doel had het fotobestand op Wikipedia uit te breiden, speciaal met betrekking tot monumenten. Meer dan 13.700 foto’s werden ingezonden. Evenals vorig jaar koos de jury ook weer een beste foto uit. Zie hieronder:

Winnende foto van Harm Joris ten Napel
Jury: Een speelse foto, waar het monument gefotografeerd is in zijn dagelijkse dorpse sfeer: de kletsende buurmannen, de was aan de lijn en de vrouw die bij het geitenhok bezig is. Een foto waar je heel lang naar alle details kunt kijken, maar toch gaat je blik gelijk naar de in prachtig licht gedocumenteerde monumenten.

Kijk hier voor de overige foto’s uit de top 10.

Regionale uitgaven 2011-16

2011-11-08T11:39:00.008+01:00

Muziek uit het oosten (44): Harm Jan Wilbrink

2011-11-07T21:11:00.003+01:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

Geinspireerd door Cornelis Vreeswijk schreef de in Dedemsvaart geboren Harm Jan Wilbrink al vanaf zijn veertiende Nederlandstalige liedjes. Zijn enige nummer op Youtube werd geupload door de IJsselacademie en is een dialectnummer. Kijk hier voor zijn persoonlijke website.

Topografische kaart van 1849 (6): Kampen en omgeving

2011-11-06T07:52:00.006+01:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder twee katernen met Kampen en omgeving.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig gedeeltelijk op Google Books te vinden. Zoek op: ‘aardrijkskundig woordenboek’ van der aa + plaatsnaam. Van sommige plaatsen vind je dan een uitgebreide beschrijving. Zie b.v. Kampen.

Ik Jan Cremer 2.0

2011-11-02T13:51:00.002+01:00

Het Letterkundig Meuusm presenteert met Ik Jan Cremer 2.0 zijn eerste online tentoonstelling. De expositie is niet alleen te zien op de eigen website, maar ook op de Facebook- en Hyvespagina van het museum. Gekozen is voor foto's uit de tijd waarin het roemruchte boek Ik Jan Cremer verscheen, afbeeldingen van kunstwerken gemaakt door Jan Cremer zelf, enkele pagina's van het manuscript, filmpjes die een tijdsbeeld geven én onlangs gemaakte filmpjes waarin Jules Deelder, Bart Chabot, Halbe Zijlstra en anderen vertellen hoe zij het boek hebben ervaren. Op Hyves kan iedereen meedoen met de Jij Jan Cremer-actie: maak je eigen poster en exposeer die desgewenst op Facebook én in het Letterkundig Museum. En voor 79 eurocent is een app met het originele manuscript van het boek te downloaden voor de iPad.
(Bron: Informatie Professional)

Zie ook blogpost 'Ik, Jan Cremer' verscheen 45 jaar geleden

Boek over Sallandse dialecten

2011-10-31T11:50:00.003+01:00

De IJsselacademie stuurde ons een bericht over de uitgave van een belangrijk werk over Sallandse dialecten, getiteld De dialecten van centraal-Salland: Raalte, Heino en Lemelerveld : Klank- en vormleer, geschreven door J.J. Spa. Prijs € 19,95 (€ 15,95 voor donateurs van de IJsselacademie).

Hieronder de tekst van het bericht.

Als basis voor het schrijven van de grammaticareeks (eerder verschenen de delen over de taal van Wijhe, Vollenhove, Ommen, Groot-IJsselmuiden en Steenwijk en omgeving) diende het materiaal van de taalkundige enquête die door de IJsselacademie in de jaren 1978-1981 werd gehouden. Destijds waren er enthousiaste groepen informanten werkzaam in Raalte, Heino en Lemelerveld, die op papier talloze aspecten van hun eigen taal hebben vastgelegd. Het verschijnen van Duizend Sallandse woorden (1986) en vervolgens het Nieuw Sallands Woordenboek (1995), samengesteld door de Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte, kunnen als een voortzetting gezien worden van het werk aan de IJsselacademie-enquête.

Voor De dialecten van centraal-Salland heeft dr. Spa verscheidene gesprekken gevoerd met de informanten uit Raalte, Heino en Lemelerveld. Van alle drie de varianten van het Sallands worden onder meer uitgelegd en toegelicht: de klanken, de uitspraakregels, het werkwoordsysteem, de verkleinwoorden en de meervouden van de zelfstandige naamwoorden. Aan het eind van ieder deel worden ter illustratie uitdrukkingen en een tekst in het betreffende dialect opgenomen.

Met de beschrijving van het centraal-Sallands wordt weer een belangrijk deel aan het in kaart brengen van de Overijsselse streektalen toegevoegd. Het boek is van groot belang voor de huidige en toekomstige streektaalsprekers, die immers langzamerhand de specifieke eigenaardigheden van de verschillende lokale talen kwijtraken. Het kan gebruikt worden als geheugensteuntje voor de streektaalspreker van deze tijd en als belangrijke bron voor nieuwkomers die meer over de streek en de streektaal willen weten. Voor te geven cursussen over streektaal en streekcultuur, kan het als basis en naslagwerk worden gebruikt.

Winnaar prijsvraag Historisch Kippenvel voor beste historische verhaal bekend

2011-10-31T11:27:00.004+01:00

De opdracht was: Maak een boeiend, spannend of grappig verhaal over de geschiedenis van je eigen huis, plaats of streek en win een prijs. Dat kon trouwens op elke manier; een verhaal, gedicht, toneelstuk, film of video, muziekstuk, lied, schilderij. Uit liefst 118 inzendingen werden vijf verhalen en een filmscenario genomineerd.

De verhalenprijsvraag werd georganiseerd door het Historisch Centrum Overijssel en de Ver. tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis in samenwerking met de Stentor en Tubantia.

Afgelopen zaterdag, tijdens de Dag van de Regionale Geschiedenis en Streekcultuur in de Bovenkerk in Kampen, werden de prijswinnaars bekend gemaakt.

Juryprijs: Marjan Maks met Geur van groene appels

Publieksprijs (waarvoor gestemd kon worden op de websites van Twentsche Courant Tubantia en De Stentor): Cisca Neijhof-Bulder met Een bijzondere dag.

Er was ook nog een tweede en derde prijs. Deze gingen resp. naar Diny Kloek-Wermink met het verhaal Mijn eeuwenoude pad en Sietse Smit met De dood van Janna van de Bieste-Kreasgenberg. Een speciale vermelding kreeg de fimtrailer Bonaparte door IGlowMedia leer en werkbedrijf.

Overijssel dubbel prijs: Beste Bibliotheek en Beste Bibliothecaris

2011-10-28T22:12:00.003+02:00

Dit bericht mag op een Overijssels weblog niet ontbreken. 'Onze' Mark Deckers en Bibliotheek Hengelo, gefeliciteerd!!

Lees er alles over op de website van de OBD.

Regionale uitgaven 2011-15

2011-10-25T10:36:00.010+02:00

Muziek uit het oosten (43): Erwin Nyhoff

2011-10-23T16:43:00.002+02:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

De in Dalfsen geboren en in Heeten woonachtige Erwin Nyhoff is nog (net) geen veertig, maar zingt al 25 jaar. In de jaren negentig was hij zanger/gitarist van de Zwolse band The Prodigal Sons. Daarna trad hij zowel met een eigen band als solo op. Zeer gewaardeerd door kenners, relatief onbekend bij het grote publiek. Van zijn optredens alleen kon hij niet leven. Om zijn gezin te onderhouden moest en moet hij gewoon werken, ondanks zijn talent.
Sinds kort is zijn bekendheid een stuk groter geworden. Hij zit in het team van Angela Groothuizen bij the Voice of Holland. André Manuel, geen fan van dit soort programma’s, kondigde aan voor de eerste keer te gaan stemmen. Op Erwin Nyhoff, the Voice of Salland.
Op het repertoire van Erwin Nyhoff staan ook liedjes in dialect, zoals bovenstaande. Meer lezen over Erwin Nyhoff? Kijk hier, hier en hier.

Hieronder zingt Erwin Nyhoff The River bij Edwin Evers.

Libris Geschiedenis Prijs gaat naar Jaap Scholten

2011-10-22T23:30:00.002+02:00

Vanavond werd de winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs bekendgemaakt: de in Enschede geboren Jaap Scholten won de prijs voor zijn boek Kameraad Baron – het verborgen leven van de Transsylvaanse aristocratie, 1949-2009. Het boek is volgens de jury een 'heel bijzonder, hartstochtelijk en belangrijk werk'.

De Libris Geschiedenis Prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. De belangrijkste criteria zijn dat het boek een oorspronkelijk onderwerp heeft, prettig leesbaar is geschreven en op gedegen historisch onderzoek stoelt. Aan de Libris Geschiedenis Prijs is een bedrag van € 20.000 verbonden.

Kijk hier voor de shortlist, waaruit Kameraad Baron van Jaap Scholten als winnaar werd verkozen.

De prijs werd vier keer eerder uitgereikt. De winnaars tot nu toe waren:
2007 Auke van der Woud. Een nieuwe wereld. Het ontstaan van het moderne Nederland.
2008 Luuc Kooijmans. Gevaarlijke kennis. Inzicht en angst in de dagen van Jan Swammerdam.
2009 Jolande Withuis. Weest manlijk, zijt sterk. Pim Boellaard, 1903-2001: het leven van een verzetsheld.
2010 David van Reybrouck. Congo, een geschiedenis.

Stem op het beste historische verhaal

2011-10-21T09:02:00.003+02:00

Foto: De winnaar van de vorige editie van de prijsvraag schreef een historisch verhaal over het Kampereiland.

Prijsvraag Historisch Kippenvel

De opdracht was: Maak een boeiend, spannend of grappig verhaal over de geschiedenis van je eigen huis, plaats of streek en win een prijs. Dat kan op elke manier; een verhaal, gedicht, toneelstuk, film of video, muziekstuk, lied, schilderij.

De verhalenprijsvraag wordt georganiseerd door het Historisch Centrum Overijssel en de Ver. tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis in samenwerking met de Stentor en Tubantia.

Een vakjury kiest drie prijswinnaars. Daarnaast is er een publieksprijs. Iedereen mag via internet stemmen op 1 van de 6 door de vakjury genomineerde inzendingen. De inzendingen zijn gedeeltelijk gepubliceerd in de Stentor en Tubantia en de complete verhalen zijn op de website van deze kranten gezet. Hier kan iedereen de verhalen lezen en een keus maken voor een van de inzendingen. Er kan tot vrijdag 28 oktober gestemd worden.

De bekendmaking van de prijswinnaars vindt plaats op de Dag van de Regionale Geschiedenis en Streekcultuur op zaterdag 29 oktober in de Bovenkerk in Kampen.

Nederland leest in Overijssel

2011-10-20T09:54:00.003+02:00

Zoals elk jaar ligt er weer een gratis boek klaar voor leden van de bibliotheek. Dit keer Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert. Campert komt zelf naar Twente, samen met Annejet van der Zijl en Philip Freriks. Een tentoonstelling ‘Jukebox, LP’s …jaren zestig’, een ontwerpwedstrijd, Salon op zondag, Films uit de jaren zestig en nog veel meer activiteiten en speciale aanbiedingen. Bekijk hier de flyer met het complete programma van de bibliotheken Almelo, Enschede en Hengelo.

Ook in Zwolle en Deventer is van alles te doen.

Zie voor meer activiteiten in meer bibliotheken ook de Activiteitenkalender Nederland Leest in Overijssel

Digitalisering Twentsche Courant

2011-10-18T13:24:00.005+02:00

Boven: de belangrijkste kranten in Twente vanaf 1844

Goed nieuws vanmorgen in de Twentsche Courant Tubantia. De krant heeft samen met het Gemeentearchief Enschede het plan opgevat een begin te maken met de digitalisering van de Twentsche Courant (en mogelijk andere kranten uit Twente?). De Regio Twente lijkt bereid een ‘kwartiermaker’ te bekostigen die moet inventariseren en een plan van aanpak moet maken. Daarna is het zaak hulp te krijgen van erfgoedinstellingen en geld te verwerven (2 tot 3 miljoen) bij gemeenten, provincie, fondsen en particulieren. Het lijkt niet de beste tijd om geld te steken in zo’n project, maar het moet. Het krantenbezit gaat verloren, complete jaargangen uit bepaalde perioden, toen er op slecht papier gedrukt werd, zijn aan het verkruimelen.

In Nederland zijn/worden al tal van kranten (gedeeltelijk) gedigitaliseerd. Het grootste project is het historische kranten project van de Koninklijke Bibliotheek, waarbij zo’n tien miljoen krantenpagina’s worden gedigitaliseerd. Opvallend bij de start van dit project was dat Twente een van de weinige witte vlekken op de Nederlandse kaart bleek wat betreft de herkomst van de te digitaliseren kranten.
De Provinciale Overijsselse en Zwolse Courant bleek de enige Overijsselse krant te zijn op de lijst van de KB. Gelukkig nam Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek het initiatief om het Deventer Dagblad te digitaliseren en zelfs het kleine Holtens Nieuwsblad is al voor iedereen in te zien op internet. En nu is er dus uitzicht op de ontsluiting van een enorm belangrijke bron voor de Twentse geschiedenis.

Stichting Sallands Erfgoed trekt met Erfgoedshow door Salland

2011-10-16T07:50:00.005+02:00

De De Stichting Sallands Erfgoed is nog niet zo lang geleden opgericht om het streekeigen landschap van Salland met zijn boerenerven te behouden en te stimuleren. De Stichting zoekt naar nieuwe mogelijkheden tot renovatie, herbouw dan wel hergebruik van gebouwen. De jonge stichting met een bestuur dat bestaat uit ‘jonge mensen met een hart voor Salland’ (website) en met een indrukwekkend Comité van Aanbeveling timmert stevig aan de weg. Op initiatief van de stichting trekt de komende tijd de Salland Erfgoed Show door de regio.

Uit het persbericht:

Erfgoedshow trekt door de regio
Stichting Sallands Erfgoed organiseert een multimediaal avondprogramma over het Sallandse boerenlandschap en zijn streekeigen boerderijen. Het programma bevat o.a.:
- Historische en actuele sfeerbeelden van Salland op foto en film
- Een spoedcursus boerderijkunde
- Een optreden van sreektaalmuzikant Erwin Nyhoff
- De verkiezing van de mooiste Sallandse boerderij
De Sallands Erfgoed Show vormt een vermakelijk avondje uit met een serieuze ondertoon. Momenteel gaat er vrijwel maandelijks een historische boerderij in de regio verloren. Op deze manier verdwijnt de eigenheid van Salland in ras tempo. Dat kan anders. In het avondprogramma maken inwoners van Salland kennis met de opzienbarende resultaten van een meerjarig onderzoek naar historische boerderijen in de regio door dr. Everhard Jans.
Belangrijk onderdeel van het programma is de verkiezing van de mooiste boerderij van Salland. Tijdens de erfgoedshow kiezen aanwezigen uit de geselecteerde kandidaten de mooiste boerderij van hun dorp. Deze finalist dingt via een internetverkiezing mee naar de titel mooiste boerderij van Salland. De winnaar krijgt een uitgebreid bouwkundig en bouwhistorisch onderzoek cadeau.
De erfgoedshow doet vanaf dit najaar alle grotere plaatsen in de regio aan. Allereerst staan Heeten, Den Ham, Heino, Olst en Bathmen op het programma. Volgend jaar komen de andere plaatsen in Salland aan de beurt. De tournee is mogelijk gemaakt door subsidies van LEADER en de Rabobank. De entree en consumpties zijn gratis.

Data, tijden en locaties
21 oktober – Heeten – Bosgoed
25 oktober – Den Ham – Harwig
3 november – Heino – Parochiecentrum
11 november – Olst – Holstohus
23 november – Bathmen – Braakhekke
Zaal open: 19.30
Programma: 20.00-21.45

Mooiste boerderij van Salland
Iedereen kan boerderijen nomineren voor de verkiezing van “de mooiste boerderij van Salland”. Voor elk dorp worden vijf kandidaten geselecteerd. Het publiek bepaalt tijdens de erfgoedtournee van Stichting Sallands Erfgoed welke boerderij tot mooiste van het dorp wordt uitgeroepen. De winnaars van de tien dorpen in Salland strijden via een internetverkiezing vervolgens om de titel “mooiste boerderij van Salland”. De eigenaar van dit pand wint naast eeuwige roem een gratis onderhoudsinspectiebeurt door Monumentenwacht en een deskundig historisch bouwonderzoek met artistieke impressie van dr. Everhard Jans. Boerderijen kunnen worden opgegeven via info@stichtingsallandserfgoed.nl onder vermelding van adres en eigenaren, met twee foto’s van voor- en achterzijde van het pand.

Website over Johan Gigengack

2011-10-14T12:59:00.004+02:00

Dat de streektaalschrijver en ‘regionalist’ Johan Gigengack een bijzondere man moet zijn geweest ervoer ik tijdens de uitreiking van de eerste Johan Gigengack prijs aan Hendrik Entjes in 1980 op het Everlo, waarbij ik als nog jong bibliothecaris namens de toenmalige Provinciale Bibliotheekcentrale in Borne aanwezig was. Tijdens de bijeenkomst werd ook het eerste nummer van de heropgerichte Twentse Post (dit tijdschrift zou het twee jaar volhouden) gepresenteerd. Herman Finkers verzorgde een kort optreden – het was het jaar van zijn doorbraak, althans in Noord- en Oost-Nederland.
Entjes hield een redevoering, die voor een groot deel over Gigengack ging. Uiteraard weet ik niets meer over de inhoud. Maar wij ontvingen van Entjes de getypte tekst (met handgeschreven verbeteringen) van zijn voordracht om in onze Overijssel collectie op te nemen. Deze herlezend, blijkt dat Entjes het betreurde dat de publicatie van de Twentse roman De boetenste duusternis door Gigengack in 9061, die een storm van kritiek opleverde onder recensenten, de ’carrière’ van Gigengack zo beïnvloed had. Gigengack, die zijn tijd blijkbaar te ver vooruit was, wilde een moderne roman in dialect schrijven, waarin o.a. een driehoeksverhouding en erotiek voorkwamen. Dit werd niet gepikt door de conservatieve regionalisten van die tijd. Gigengack wendde zich teleurgesteld af van de streektaal. Wel richtte hij de Twentse Post, maandblad voor Twente, op, dat hij zelf volschreef met artikelen over cultuur, geschiedenis, beeldende kunst, etc. Trouwens de opmaak en het drukken deed hij ook zelf. Jaren later pas pakte hij de draad van de streektaal weer op en schreef hij de teksten voor de uitgave Twentse woorden en gezegden. Zijn plotselinge vroege dood betekende dat een vervolg niet meer zou verschijnen.

Foto: Johan Gigengack bezig met zetwerk voor zijn Twentse Post (Herkomst foto: www.johan.gigengack.nl )

Johan Gigengack heeft nu een eigen website gekregen, een initiatief van twee zoons, Erik en Frank Gigengack. De website ziet er niet alleen prachtig uit, voorzien van veel unieke foto’s maar is ook zeer compleet. Leven, werk en de kring van vrienden en bekenden van Johan Gigengack komen uitgebreid aan bod. Dergelijke biografische websites ken ik niet of nauwelijks. Een voorbeeld voor wie plannen heeft biografieën op internet te plaatsen.

Zie www.johan.gigengack.nl

Zwolle in het licht van de Moderne Devotie

2011-10-14T10:39:00.004+02:00

‘De Moderne Devotie is een katholieke hervormingsbeweging, die lange tijd in de schaduw heeft gestaan van de latere reformatie onder aanvoering van Maarten Luther. Het oorspronkelijke, veel meer omvattende gedachtegoed van deze (semi-)lekendevotie is daardoor in de vergetelheid geraakt. Het vormt de grondslag van waarden zoals soberheid, zelfredzaamheid en individualisme, die nog steeds in hoog aanzien staan in de Nederlandse samenleving’, aldus Herman Pleij in de aanhef van zijn artikel, dat onlangs verscheen in het historisch tijdschrift voor Overijssel MijnStadMijnDorp.

De IJsselstreek met Deventer (de geboorteplaats van Geert Grote), Windesheim en Zwolle (waar Thomas a Kempis verbleef) was de bakermat van deze religieuze beweging. De Moderne Devotie is internationaal gezien het belangrijkste dat Overijssel voortbracht.

In Zwolle laten musea, het Historisch Centrum Overijssel en de VVV dit najaar de Moderne Devotie herleven middels activiteiten en tentoonstellingen.

Kijk hier voor het hele programma.

Op de websites van de musea en het HCO staat informatie over de diverse tentoonstellingen:
Historisch Centrum Overijssel
Museum de Fundatie – Paleis aan de Blijmarkt
Stedelijk Museum Zwolle

Over arrangementen en combiticket zie VVV.
Zie ook De Stentor
Zie ook Henk Heideveld over zijn expositie bij het HCO

Activiteiten voor kinderen in de herfstvakantie in musea etc. in Overijssel

2011-10-13T08:58:00.006+02:00

Denekamp Natura Docet Kindermiddagen: terug in de tijd, een middag als Germaan

Deventer Speelgoedmuseum Diverse activiteiten in de herfstvakantie

Enschede TwentseWelle Griezeltocht door het museum

Haaksbergen Museum Buurt Spoorweg Najaarsstoomdag

Hengelo Twents Techniekmuseum HEIM Doe-middagen, Energie-Fabriek en Heksentechniekrace

Holten Natuurdiorama Holterberg Herfst op de Holterberg

Lattrop Cosmos Sterrenwacht Waterraket bouwen

Ommen Nationaal Tinnen Figuren Museum Schildermiddagen en tingieten

Ommen Natuurinformatiecentrum Griezeltocht

Zwolle Ecodrome Griezelen tijdens de herfstvakantie

Zwolle VVV Het geheim van Graaf Sassendonk

Zwolle IJsselhallen Legoworld

Andere activiteiten zijn te vinden op de Uit-Agenda Overijssel (zoek op categorie Herfstvakantie)

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (5)

2011-10-09T08:38:00.005+02:00

Athenaeumbibliotheek toont voorlopers van Facebook en Hyves

2011-10-04T16:19:00.002+02:00

Een bijzondere tentoonstelling over het album amicorum, de ‘vriendenboekjes’ uit vroeger tijden en een bijzondere heruitgave van een 400 jaar oud album amicorum van een Deventer soldaat.

Hieronder het persbericht, afkomstig van de Athenaeumbibliotheek:

Tegenwoordig gebruiken we Facebook, Hyves, LinkedIn en Twitter om ‘vrienden en volgers’ te verzamelen. Vroeger ging dat anders, namelijk met een album amicorum, ofwel een vriendenboek. Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (SAB) haalt de mooiste vriendenboekjes uit haar kluis en toont ze van 12 oktober tot en met 30 november 2011 bij de expositie ‘Oprechte vriendschap brengt een waar genoegen’. Bovendien verschijnt op 13 oktober 2011 het vriendenalbum van de zeventiende-eeuwse Deventenaar Macharius Pinninck in boekvorm.

Vooraanstaande vrienden verzamelen
Onder een album amicorum werd vroeger een vriendenboekje verstaan dat op reis werd meegenomen. Het was de gewoonte om het aan mensen die je onderweg ontmoette, voor te leggen en hen te vragen er een bijdrage in te schrijven. In de zestiende en zeventiende eeuw waren het vooral studenten die een album amicorum meenamen op hun academische rondreis. Zij vroegen aan medestudenten, professoren of andere beroemdheden om er een persoonlijk woord in achter te laten. Geleidelijk aan kregen deze albums een steeds persoonlijker en intiemer karakter. In de negentiende eeuw waren het vooral vrouwen die een album amicorum bijhielden. Ook werd de leeftijd van de bezitsters steeds jonger, waarmee de vriendenboekjes uiteindelijk het karakter kregen van het poëziealbum zoals velen dat nog uit hun jeugd zullen kennen. De door SAB geëxposeerde boekjes, afkomstig uit de zestiende tot en met de twintigste eeuw geven een bijzonder inkijkje in de wereld van de eigenaar en zijn of haar tijdgenoten.

Album van een Deventer soldaat
Met het album amicorum van de Deventenaar Macharius Pinninck (1593-1636), wiens geboortehuis het ‘Penninckshuis’ aan de Brink nog gedeeltelijk bewaard is gebleven, hebben we het niet over een alledaags boekje. Het dateert uit de tijd van de Tachtigjarige Oorlog en is nu bijna 400 jaar oud. De eigenaar was geen student, maar militair. Hij nam dienst in Duitsland, waar hij vocht in de Dertigjarige Oorlog. Familieleden en strijdmakkers schreven bijdragen in zijn album, vaak met mooie familiewapens erbij. Macharius sneuvelde bij een veldslag in Bohemen. Het album van Macharius is te zien bij de expositie en verschijnt op 13 oktober in de albumreeks van SAB en Corps 9 Publishers, getiteld ‘Ten Strijde!’, met een toelichting door Tineke Stein-Wilkeshuis. Het boekje kost € 14,50 en is te koop aan de balie van Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek, of via www.sabinfo.nl. Heel bijzonder is dat met de uitgave van ‘Ten Strijde’ een verloren gewaande krijttekening van een ruitergevecht, van de bekende schilder Esaias van de Velde, weer beschikbaar wordt voor een groot publiek.

De expositie is te bezichtigen op maandag t/m vrijdag van 9.00-17.00 uur en op zaterdag van 11.00-15.00 uur in de hal van Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek, Klooster 12 te Deventer.

Topografische kaart van 1849 (5): Staphorst, Rouveen, Avereest

2011-10-04T14:49:00.005+02:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder drie katernen met de plaatsen Staphorst, IJhorst, Rouveen, Den Hulst, Dedemsvaart, Avereest.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig gedeeltelijk op Google Books te vinden. Zoek op: ‘aardrijkskundig woordenboek’ van der aa + plaatsnaam. Van sommige plaatsen vind je dan een uitgebreide beschrijving.

RIP Harry 'Cuby' Muskee

2011-09-28T08:37:00.003+02:00

(foto: AD.nl)

Wanneer er een belangrijk schrijver of zanger overlijdt is dat steevast een reden om in programma's als DWDD en Pauw & Witteman 'uit ten treure' aandacht te besteden aan het verscheiden. Zoiets verwachtte ik gisteren ook ten aanzien van Harry Muskee. Maar nee, Drenthe ligt dan blijkbaar toch te ver weg.
RTV Oost laste een documentaire in over Harry en RTV Drenthe maakte er een Harry Muskee herdenkingsavond van. In zijn eigen regio werd hij passend geëerd. En daar mocht hij ook op rekenen.

Ook op dit weblog wordt hij geëerd. Hieronder beelden van het laatste nummer gespeeld op het laatste optreden tijdens het Groeten uit Grolloo festival in juni dit jaar. Op gitaar zien we ook Daniel Lohues.

Muziek uit het oosten (42): Alexander Schoemaker - De ballade van Hutnkloas

2011-09-26T21:34:00.005+02:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

Klaas Annink, bijgenaamd Huttenkloas, was een dagloner uit de omgeving Bentelo-Hengevelde, die met zijn zoon uit stelen ging om de schamele verdiensten wat aan te vullen. Het ging van kwaad tot erger. Van diefstal kwam het tot moorden, totdat de Anninks tegen de lamp liepen. Het proces tegen en de executie van Huttenkloas, zijn vrouw en zoon in 1775 trok veel aandacht in Twente en zelfs in de landelijke pers.
De Almelose muzikant Alexander Schoemaker schreef ooit De ballade van Hutnkloas, een nummer dat hem tijdens optredens vaak gevraagd werd om te spelen. Hij besloot de ballade samen met enkele andere Twentse balladen op cd te zetten onder de naam Gait Pieperiet Project. Gait Pieperiet was een vroeg voorbeeld van een gerechtelijke dwaling. Hij werd onschuldig terechtgesteld in Almelo in 1818.

Hieronder de tekst van de Ballade van Hutnkloas

De ballade van Hutnkloas

Komt luustern leu, wat ik vertel he'j nooit heurd.
In Hengevelde lange leedn is 't echt gebeurd,
Biej dn Wienersteeg en op de heide doar vlak noast
leup vrogger den geweetnloozn Hutnkloas.
Geboorn op ne boerderiej in Bentelo,
hee heetn nich echt Hutnkloas, toch neumt ze'm zo.
Al jong hef hee zien zootje biej mekaar bundn
en vot van moeders nöst zien èagn hutjen vundn.

Oh oh, Hutnkloas, den naam klunk nooit zo best,
want biej dood en geweld wördn aaltied verteld: "Da's Hutnkloas west."

Hee hef 't eerst met bedeln en as boer probeerd
en later pas zien slechte kaantn anleerd.
Toen Kloas ne hele tied gin goede oogst har had
leut hee zien akkers leug en gong op roverspad.
Al snel har Kloas gin waarde meer veur mens of dier:
Hee stal wat schoapn doar of' n paar kipn hier.
Den 't an wol brengn kreeg gin getuugn an zien kaant,
want dan stun oew de dag doarnoa 't huus in braand.

Oh oh, Hutnkloas, den naam klunk nooit zo best,
want biej dood en geweld wördn aaltied verteld: "Da's Hutnkloas west"

De kremers dee d'r rust kwamn zeukn veur de nacht
vergung 't heel wat aanders dan ze harn dacht.
Hee sleug ze in de nacht ne biele in de rug,
lichaamn vundn ze later op de hei terug.
Hutnkloas, Hutnkloas, woar har iej dat lef vedan?
Woar a'j gungn, woar a'j stundn, doar was roof en dood.
Hutnkloas, Hutnkloas, dacht iej dat dat zomar kan?
Har iej dan nooit 's last van geweetnsnood?
Dn postkoets den noar Hamburg reed kwam laangs zien laand;
Kloas pakt ze en hee maakt ze veur heur gèald van kaant,
Nog steeds heur iej in donk're nacht van grote nood,
de leu dee gilt "oh God oh God", al bint ze dood.

Oh oh, Hutnkloas, den naam klunk nooit zo best,
want biej dood en geweld wördn aaltied verteld: "Da's Hutnkloas west"

De lange liest van meansn dee doar afslacht bint
kwam tot 'n èande met de moord op Willem Stint.
Zienn va gung zeukn woar zienn zön zo laang zol wèan
en hef toen Hutnkloas met Wim zien sökn zeen.
Ziej hebt 'm veer moand lange op ne dwangstoei zet,
en toen 'e wordn radbraakt schreeuwdn 'e tot en met.
Toch dach 'e biej ziene uutvaart zölf de klok te sloan
zoas 'e dat veur aandere leu zo vaak har doan.

Oh oh, Hutnkloas, den naam klunk nooit zo best,
want biej dood en geweld wördn aaltied verteld: "Da's Hutnkloas west"

Regionale uitgaven 2011-14

2011-09-26T12:39:00.007+02:00

Databank sportgeschiedenis vóór 1940

2011-09-25T09:10:00.002+02:00

Vorige week werd door het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis i.s.m. het NOC/NSF de databank ‘Sportbonden, sportclubs en sportperiodieken in Nederland tot en met 1940’ geopend. Het gaat om de sporten voetbal, korfbal, hockey, gymnastiek, schaken en tennis.

Oprichtings- (en opheffingsjaren) van bonden en clubs, inclusief bronvermelding en inleidende artikelen over de afzonderlijke sporten in deze periode vind je in de database. Je kunt de complete lijst van clubs per sport oproepen, maar ook zoeken op plaats.

Als voorbeeld: kijk hier welke 122 neutrale, rooms-katholieke, protestants-christelijke en socialistische clubs in Deventer voor de oorlog hebben bestaan.
Wat je mist in de database zijn de vele jubileumboeken over sportclubs en – bonden die intussen zijn verschenen. In de Overijssel collectie van de OBD, maar uiteraard ook bij het HCO, SAB en Oudheidkamer Twenthe vind je er vele honderden. Deze zijn te vinden via een zoekactie in de Overijsselse aquabrowser.

Bekende Overijsselaars van toen (4): Kea Bouman, tennis-ster

2011-09-23T14:11:00.007+02:00

Aan de gezamenlijke website van HCO, OBD en SAB www.wieiswieinoverijssel.nl worden regelmatig biografieën toegevoegd. In deze rubriek personen die in hun tijd vaak de krant haalden, maar nu (vrijwel) vergeten zijn. Vandaag Kea Bouman.

De in 1903 in Almelo geboren Kea Bouman leerde het tennissen van haar vader. Deze deed zelf veel aan sport en was onder meer voorzitter van de voetbalvereniging Luctor et Emergo. Spoedig was haar vader niet sterk genoeg voor haar. Aan het Zwarte Laantje in Almelo werd een muurtje voor haar gebouwd waartegen ze haar ballen kon slaan. Ze wilde meer doen met haar talent en trok naar Den Haag waar de oefengelegenheid veel groter was. Daar trainde ze op de baan van Leimonias, de enige topclub uit die tijd, onder leiding van coach Gerard Scheurleer. In een interview in 1954 vertelde ze over deze periode: "Vooral aan Scheurleer heb ik veel te danken. Hij wist enorm veel van de tennissport en leerde me o.a. iets zeer belangrijks. De meeste spelers en speelsters bewegen zich op de baan evenwijdig aan de base-line. Zij kunnen dat doen omdat hun tegenstanders de bal steeds binnen hun bereik slaan. Scheurleer wees mij hier op en sindsdien probeerde ik de lengte van mijn slagen te variëren, kort, lang, kort, enzovoort. Mijn tegenspeelsters moesten dus steeds van voren naar achteren lopen, van het net naar de base-line en het spreekt vanzelf, dat dit veel meer moeilijkheden opleverde".

(foto: In het midden Kea Bouman en Henk Timmer, beiden Nederlands kampioen in 1926)

Het gebrek aan tegenstand speelde haar parten. In Nederland speelde ze tegen de heren-tennissers. Ze speelde veel in het buitenland waar ze het meeste leerde tijdens de tournooien.
Kea speelde in Frankrijk, Engeland en Duitsland en verbleef enkele maanden in Californië, waar ze ontdekte wat trainen onder goede omstandigheden aan voordelen opleverde. In Den Haag was de wind altijd een grote spelbreker.
In 1924 won de Almelose in Parijs met Henk Timmer de bronzen medaille in het gemengd dubbelspel tijdens de Olympische Spelen. In 1926 won ze in Duitsland haar eerste internationale kampioenschap In 1927 werd ze in Den Haag uitgebreid gehuldigd voor de grootste prestatie uit haar carrière: de Open Franse titel, die dat jaar voor het laatst op St. Cloud werd gespeeld. Twee jaar later op Roland Garros behaalde ze dezelfde titel maar dan in het dubbelspel met de Spaanse Lily de Alvarez.
In 1927 stond Kea Bouman als negende op de wereldranglijst en in 1928 als achtste. Ze deed zeven keer mee aan Wimbledon, waar ze op de grasbaan niet verder kwam dan de halve finales. Gravelbanen lagen haar beter. Met de Franse speler Jean Borotra bereikte ze in 1927 de halve finale in het gemengd dubbel, waar ze op winst stonden, maar de Fransman na een domme fout plotseling zijn zelfvertrouwen verloor.
Tot haar spijt werd tennis in 1928 in Amsterdam geschrapt als Olympische sport als gevolg van onenigheid over de al dan niet amateur-status van de sport. Ze voelde zich in topvorm, maar kon helaas voor eigen publiek geen historie schrijven.

(foto: Huldiging na winnen eerste Grand Slam-titel voor Nederland)

Tot haar mooiste herinneringen behoorde de demonstratiepartij op Wimbledon die ze met de Engelse Kitty Godfree won van het beste dubbel van de wereld, Suzanne Lenglen (Frankrijk) en Elisabeth Ryan (VS). En dat voor de ogen van het Engelse koningspaar.
Kea Bouman werd 14 keer Nederlands kampioen: 4 keer in het enkelspel, 5 keer in het vrouwendubbel en 5 keer in het mixed dubbel. Bouman had een goede service, uitstekende backhand en ze werd geroemd vanwege haar returns. Ook werd haar wedstrijdmentaliteit geprezen. Ze kon vanuit verloren positie sterk terugkomen.

(Cartoon uit Engelse krant 1924)

Toen ze in 1931 trouwde met de Zwitserse roeikampioen en ingenieur Alexander Tiedemann sloot ze haar tenniscarriere af en verhuisde ze naar Nederlands-Indië. Na eerst nog in Amerika te hebben gewoond keerde ze in 1942 terug naar Nederland (Borne) waarna ze zich in 1950 voorgoed vestigde in een fraaie villa in Delden.
Minder bekend is dat Kea Bouman behalve tennis-ster ook nog hockey-international was en Nederlands golfkampioene.
Ze bleef het tennis van een afstand volgen en was een fan van emotionele spelers als John McEnroe en ook van Andre Agassi.
Op 17 november 1998 overleed zij in Delden op bijna 95-jarige leeftijd, 4 dagen na het overlijden van de even oude mede-Olympische-medaillewinnaar Henk Timmer.

Landgoed de Barkel bij Wierden Bos van het Jaar 2011

2011-09-23T13:22:00.004+02:00

Landgoed De Barkel heeft de titel Bos van het Jaar 2011 in de wacht gesleept. Het landgoed, gelegen tussen Wierden en Hoge Hexel, kreeg 933 van de bijna 4200 stemmen. Goede tweede werd Landgoed De Stippelberg bij het Brabantse Milheeze met 773 stemmen.
De verkiezing van het Bos van het Jaar werd in het kader van het Internationaal Jaar van de Bossen georganiseerd door het Reformatorisch Dagblad en PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification). Mensen konden op internet hun stem uitbrengen. Daarbij konden ze kiezen uit vijftig genomineerde bossen.

(foto Reformatorisch Dagblad)

Op zaterdag 8 oktober is het publiek welkom op Landgoed De Barkel. De prijs voor het winnende bos wordt dan onthuld: een bank van PEFC-gecertificeerd douglashout met de tekst Bos van het Jaar 2011. Ook geven gidsen die dag rondleidingen voor het publiek.

Orkest De Vuurvogel wint Volksliedwedstrijd provincie Overijssel

2011-09-22T16:40:00.001+02:00

De Provincie Overijssel schreef een prijsvraag uit voor een vernieuwde versie van het in 1951 gecomponeerde Overijssels Volkslied. Op 1 september sloot de inzendtermijn. Er waren tien inzendingen.

Winnaar werd Jeugd Symfonie Orkest De Vuurvogel uit Zwolle. Tijdens een reis door Zuid-Frankrijk deze zomer werden geluid en beelden vastgelegd. Hieronder het filmpje op YouTube, dat met ruim 4.000 keer toch al redelijk vaak bekeken is. De Vuurvogel won vijfduizend euro voor de clubkas en mag een geluidsopname maken in een professionele geluidsstudio. De grote inzet, muzikale kwaliteit en de mix van traditioneel en eigentijds qua uitvoering gaven de doorslag.

Het Popkoor On Cue uit Zwolle werd tweede en het Studenten Harmonie Orkest Twente uit Enschede derde.

Op de website www.jijenoverijssel.nl zijn de vijf inzendingen die het hoogst geëindigd zijn te bekijken en te beluisteren.

Genomineerden Libris Geschiedenis Prijs 2011

2011-09-21T10:49:00.007+02:00

De Libris Geschiedenis Prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. De criteria zijn dat het boek een oorspronkelijk onderwerp heeft, prettig leesbaar is geschreven en op gedegen historisch onderzoek stoelt. Aan de prijs is een bedrag van € 20.000 verbonden.
Voorzitter van de jury van deskundigen is dit jaar Agnes Jongerius die behalve voorzitter van de FNV ook historica is.

Vier van de vijf titels hebben een buitenlands onderwerp: Europa, Indonesië (Nederlands-Indië), Zuid-Afrika, Roemenië en Hongarije.
Van de vijf auteurs won Auke van der Woud in 2007 ook al de eerste uitgave van deze prijs.
Kijk hier voor de prijswinnaars en kandidaten van de voorgaande edities van Libris Geschiedenis Prijs.

De genomineerden voor dit jaar zijn:

Emiel Lamberts. Het gevecht met Leviathan. Een verhaal over de politieke ordening in Europa, 1815 -1965 (Bert Bakker)

J.A. de Moor. Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant (Boom)

Luc Panhuysen. Een Nederlander in de wildernis. De ontdekkingsreizen van Robert Jacob Gordon (1743 – 1795) in Zuid-Afrika (Nieuw Amsterdam)

Jaap Scholten. Kameraad Baron. Een reis door de verdwijnende wereld van de Transsylvaanse aristocratie (Contact)

Auke van der Woud. Koninkrijk vol sloppen. Achterbuurten en vuil in de negentiende eeuw (Bert Bakker)

Borne: een bijzonder dorp

2011-09-18T10:03:00.001+02:00

(foto: H.W. Fluks, website: Plaatsengids.nl)

Na een weekje vakantie de kranten doorbladerend, zie ik dat ik toch wel in een heel bijzonder dorp woon. Borne werd in juni door Elsevier al uitgeroepen tot de beste gemeente van Overijssel en is sinds gisteren ook nog eens het leukste dorp van Overijssel. Nu blijkt Borne ook bovenaan te staan in een ander rijtje. De Alzheimerstichting heeft berekend dat de gemeente Borne rekening moet houden met het snelst groeiende aantal dementerenden in de toekomst. Volgens de Twentsche Courant Tubantia stijgt het aantal Alzheimer patiënten van 319 nu naar 853 in 2040, een stijging van 185%. Borne is daarmee koploper in Twente en de Achterhoek. Wie de cijfers bekijkt ziet dat Borne ook in heel Overijssel het hoogste percentage heeft.
Dit heeft uiteraard te maken met de vergrijzing in kleine gemeenten in het algemeen en in Borne in het bijzonder.
Kortom: een toenemend aantal Bornenaren zal zich in de toekomst niet meer bewust zijn te wonen in de beste gemeente en leukste dorp van Overijssel.

Bijzondere weblogs (3): Seezicht

2011-09-07T20:42:00.002+02:00

Een weblog waar ik eens in de paar maanden een half uur voor ga zitten is Seezicht van Henk van de Wetering. Henk is geen dagelijkse blogger, maar wanneer je af en toe eens kijkt, weet je bij voorbaat dat het niet voor niks is.
Henk is een notoire dwarsligger, maar zeer sociaal, is bij elke activiteit in zijn buurt de Berflo-Es betrokken, speelt in twee bands waaronder het lokaal beroemde Triooo, danst de salsa, is lid van het Berflo Beek Bevrijdingsfront (BBBF), is voorstander van de gekleurde samenleving en is daarvan een kleurrijk voorbeeld.

Henk van de Wetering heeft van nabij (als bewoner) de afbraak van de oude buurt Berflo Es in Hengelo gevolgd en op zijn weblog beschreven en vervolgens verslag gedaan van de bouw van de nieuwe Berflo Es. Seezicht is een mooie mix van een persoonlijk blog en een buurtblog.

Opnieuw fotoprijsvraag Wiki loves monuments

2011-09-06T14:08:00.003+02:00

Evenals in 2010 organiseert Wikimedia Nederland een fotoprijsvraag. Doel is zo veel mogelijk kwalitatief hoogwaardige foto’s van rijksmonumenten te verzamelen, waar vervolgens iedereen vrij gebruik van kan maken. Voor een deel worden de foto’s ook toegevoegd aan artikelen op Wikipedia. Het open monumenten weekend op 10 en 11 september is een uitgelezen mogelijkheid om te fotograferen. Overigens mogen ook eerder genomen foto’s meedingen naar de prijs. Inzenden kan alleen in de maand september. Kijk hier voor de wedstrijdvoorwaarden.

Foto: uit de inzendingen in 2010: G.J. van Heekpark Enschede

Kijk hier voor Wiki loves monuments 2010.

Bekijk hier de al ingezonden foto’s en bekijk hier de laatste uploads.

Maar niet alleen binnen Nederland loopt de wedstrijd goed. In diverse andere landen wordt er flink ingezonden, en bereikt de wedstrijd haar doel. Er zijn in drie dagen al meer dan 5000 foto’s opgehaald in Europa, waaronder ook meer dan 1000 foto’s in Frankrijk en vele honderden in Duitsland, Spanje, België en andere landen. Als je op vakantie bent geweest in die landen en een monument op de foto hebt gezet, stuur die foto’s dan ook vooral in! Kijk op www.wikilovesmonuments.eu voor meer informatie over de wedstrijden in de rest van Europa.

Precies 50 jaar geleden: Spaghettirellen in Oldenzaal

2011-09-02T07:05:00.007+02:00

Morgen 3 september 1961 precies vijftig jaar geleden werden Oldenzaal en Twente opgeschrikt door rellen, die later de Spaghetti-rellen werden genoemd. Ruim een week lang stonden er dagelijks berichten in de kranten, ook in landelijke en buitenlandse (Italiaanse) kranten.

Wat vooraf ging
In de jaren die voorafgingen aan de rellen waren zo’n 1150 Italianen en 350 Spanjaarden naar Twente – Enschede, Almelo, Oldenzaal – en de Achterhoek gekomen om productiewerk te verrichten in de textielindustrie. Ze werden gehaald om veel uren te maken en werden ondergebracht in kosthuizen en pensions. In hun vrije tijd konden ze, in Oldenzaal bijvoorbeeld, wel terecht in een eigen café en een Italiaans centrum, en je zag ze veel in cafetaria’s, waar ze omringd werden door groepen jonge meisjes, op wie de Italianen blijkbaar veel aantrekkingskracht uitoefenden, hetgeen met lede ogen aanschouwd werd door jonge Tukkers. Maar de meestal jonge gastarbeiders wilden ook wel eens uitgaan. Er was onvrede onder de Italianen (en Spanjaarden) vanwege het feit dat hen bij dansgelegenheden regelmatig de toegang geweigerd werd. Ook discriminerende opmerkingen als ‘spaghettivreter’ schoten in het verkeerde keelgat.
Tegelijkertijd speelde er het probleem van de aanwezigheid van (brom)nozems, die een belangrijk aandeel in de gebeurtenissen zouden gaan opeisen.

Toegang geweigerd
Op zaterdag 2 april waren er al ongeregeldheden geweest bij cafetaria Wiltie. Op zondag 3 september besloten zaaleigenaren in Oldenzaal, waaronder de Katholieke Arbeiders Beweging (KAB), die in haar gebouw St. Jozef (bijgenaamd De Bond) een openbare dansavond had georganiseerd, een bordje op te hangen met de mededeling dat Italianen niet gewenst waren. Bij aankomst van de Italianen werd de politie gewaarschuwd. De Italianen werden onder grote belangstelling weggestuurd, waarop zij slaags raakten met de politie die hardhandig optrad tegen zich stevig verwerende Italianen. De situatie was dreigend. De Oldenzaalse Italianen riepen de hulp in van hun landgenoten en van Spanjaarden uit Enschede. Veel van hen werden door de politie onderschept, maar een deel wist de Noordergrensweg bij Oldenzaal te bereiken. De Oldenzaalse Italianen verlieten rond middernacht hun café, waar ze zich verzameld hadden, en trokken op brommers en scooters en gewapend met bierflessen en stoelpoten naar dezelfde plek. Een veldslag vond plaats waarbij nogal wat gewonden vielen, met name aan Italiaanse zijde.

Foto: Italianen op straat bijeen na een vergadering

Staking
De Italianen waren de dag na de veldslag verontwaardigd en weigerden aan het werk te gaan. De Italiaanse consul werd na veel aandringen pas toegelaten en hoorde de grieven over met name discriminatie aan. Aan de staking kon hij geen eind maken. Vooral de Spanjaarden (door de Twentenaren vaak aangezien voor Italianen) waren fel. Zie hielden de werkstaking dagenlang vol.

Nasleep
De situatie bleef enige tijd gespannen – vooral in Enschede. De nozems waren uit op rellen. Wanneer er geen Italianen beschikbaar waren, dan moest de politie het ontgelden. De krant (blijkens een hoofdredactioneel commentaar), de burgemeesters en anderen begonnen steeds meer de zaak vanuit Italiaanse kant te belichten. Men was wakker geschud, de Italianen en Spanjaarden hadden laten weten dat zij er niet ‘puur alleen waren om te werken en te slapen’.
Toch is in de week na de rellen een derde deel van de Spanjaarden teruggekeerd naar Spanje. Ook Italianen verlieten Twente, sommigen trokken naar de Randstad. Maar uiteindelijk raakten de rellen uit het nieuws. Relatief veel Italianen die waren blijven hangen trouwden met Nederlandse meisjes.

In de film Spaghettivreters van de NPS uit 1995 worden uitgebreid herinneringen opgehaald door Nederlanders en Italianen aan deze tijd in Oldenzaal, waarbij ook de rellen ter sprake komen.
Zie ook het Verhalenarchief.

Topografische kaart van 1849 (4): Vollenhove, Zwartsluis, Hasselt, Genemuiden

2011-08-30T11:11:00.004+02:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.
Hieronder twee katernen Noordwest Overijssel met de plaatsen Vollenhove, St. Jansklooster, Zwartsluis, Genemuiden en Hasselt.

2x klikken voor vergroting

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig op Google Books te vinden. Kijk bij:

St. Jansklooster

Zwartsluis

Genemuiden

De delen met beschrijvingen van Vollenhove en Hasselt zijn voor zover ik na kan gaan nog niet gedigitaliseerd.

Mooiste tuin van Overijssel

2011-08-30T10:46:00.001+02:00

Voor de tuinliefhebbers: beelden gemaakt door de Stentor van de mooiste tuin van Overijssel. Althans volgens het blad Bloemen & Planten, dat de tuin van de familie Schreur uit Ossenzijl uitriep tot winnaar. Criteria waren ontwerp, beplanting en onderhoud van de tuin. De tuin is nu in de race voor de titel 'Mooiste tuin van Nederland'.

Regionale uitgaven 2011-13

2011-08-29T15:41:00.013+02:00

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs/collectievormers in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.
Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2011-35

Het boek ‘A.M. Gorter, schilder van het Oost-Nederlandse landschap’ werd ook al eerder door NBD/Biblion aangeboden.

IAI’s 2011-13

Wegdromen langs de Dinkel / Eddy Oude Voshaar. – Hengelo : Dimter73, 2011. – 96 p. – ISBN 9789080764491. - € 24,95

Bibliotheekmedewerker Eddy Oude Voshaar is verknocht aan het Dinkeldal en fervent fotograaf. Deze combinatie leverde al eerder publicaties op met foto’s en gedichten. In dit fotoboek probeert Oude Voshaar ‘de dromerige, mystieke sfeer die in het Twentse landschap heerst’, vast te leggen. Het boek bevat beelden van het Dinkelland door de jaargetijden heen. Veel foto’s werden genomen in de vroege ochtend, vlak voor zonsopkomst.

Boerenmagie : volksgeloof en volksgeneeskunst / J.G. Bornebroek. – De Heurne : Geunhuis Producties, 2011. – 68 p. – € 9,-

Vroeger werd op het platteland van Twente aan heel veel dingen een magische, onheilafwerende en geneeskrachtige werking en kracht toegeschreven. Ook was er het volksgeloof en de daarmee samenhangende gebruiken, rituelen en symboliek. In dit boekje wordt deze boerenmagie op – volgens de uitgever – ‘luchtige en pretentieloze manier’ beschreven.

Honderd jaar Natura Docet : meester Bernink en zijn natuurhistorisch museum / Willem Groothuis. - Zutphen : Walburg Pers, 2011. – 286 p. – ISBN 9789057307355. - € 24,50

Museum Natura Docet in Denekamp, het oudste regionale natuurmuseum in Nederland, bestaat dit jaar honderd jaar. Een goede aanleiding om voor het eerst uitgebreid de geschiedenis van dit museum en de mensen die erbij betrokken waren vast te leggen. Veel aandacht is er voor J.B. ‘Meester’ Bernink, stichter van Natura Docet. De Denekamper onderwijzer raakte al op jonge leeftijd ‘gebiologeerd’ door de natuur. Hij werd verzamelaar van planten, vogels, insecten en stenen en struinde als het even kon door het toen nog bijna ongerepte landschap rond Denekamp. Veel dorpsgenoten begrepen hem niet noemden hem Vöggelklaas, maar hij had contacten met natuurliefhebbers uit het hele land. Onder meer met Jac. P. Thijsse en Eli Heimans, die een belangrijke rol speelden bij de totstandkoming van het museum. Bekende wetenschappers, waaronder natuurvorsers en geologen bleven altijd naar Denekamp komen om onderzoek te doen en om elkaar te ontmoeten. In het fraai uitgegeven boek ook ruime aandacht voor de mensen die Bernink tot steun waren, zoals zijn dochter Heleen, Willem Dingeldein, en vele anderen.

A.M. Gorter (1866-1933): Schilder van het Oost-Nederlandse landschap / Paul Gorter. - Zutphen : Walburg Pers, 2011. – 158 p. – ISBN 9789057307430. - € 24,95

AI-recensie: Monografie over de schilder A.M. Gorter (1866-1933), verschenen bij de tentoonstelling in het Stedelijk Museum Zutphen. Gorter kreeg vooral bekendheid met zijn schilderijen van Achterhoekse, Drentse en Twentse landschappen. Zijn stijl is verwant met die van de schilders van de Haagse School. In deze eerste uitgebreide monografie over de schilder, geschreven door de kleinzoon van de kunstenaar, wordt het leven en het werk van Gorter in een bredere context van de kunst rond 1900 geplaatst. Met name zijn contacten met andere kunstenaars (Mondriaan, Simon Maris en anderen), zijn relatie met de Amsterdamse kunstenaarsverenigingen en kunsthandel komen uitgebreid aan bod. Ook is er uiteraard veel aandacht voor de ontwikkeling van zijn oeuvre, en de waardering en kritiek op zijn werk. Deze publicatie, die veel nieuwe gegevens over de schilder presenteert, biedt een nieuwe kijk op het leven en werk van een nog relatief onbekende schilder. Met lijst van tentoonstellingen, bibliografie, register en negentig afbeeldingen, waarvan 66 in kleur. In het Stedelijk Museum Zutphen is een tentoonstelling van 25 juni t/m 28 augustus 2011, daarna te zien in het Stadsmuseum Almelo van 13 januari t/m 26 februari 2012.

Het pachtboek van Herman Goossen Grubbe tot Herinckhave, 1638 tot en met 1679; een Twentse samenleving in de Gouden Eeuw / door Frans Herman Grobbe. – Amstelveen : Grobbe, 2011. – 2 delen. – 724 p., 300 p. – ISBN 9789081704014. - € 70,-

Een pachtboek is meestal niet erg leesbaar. De lange inleiding en de ‘vertaling’ met toelichting in het eerste deel – het tweede deel geeft de letterlijke tekst weer – maken de uitgave echter zeer interessant. De katholieke Twentse edelman leefde in een roerige tijd qua geloofsstrijd en was ook nog getrouwd met een protestantse, hetgeen problematisch bleek. Het pachtboek is een rijke bron voor zeventiende-eeuws Twente. Het geeft niet alleen een beeld van het sociaal-economische leven van edelen en boeren, maar ook van hun cultuur, de gevolgen van oorlogen, de relaties van edelen onderling en internationale contacten. Ook voor genealogen is het een nieuwe bron.

Kamper schilder : portret van kunstenaar Henk Poeder (1897-1958) / Jos Poeder, Merian Plaat. – Delft : Uitgeverij Plaat & Poeder, 2011. – 136 p. – ISBN 9789081585316. - € 29,50

Henk Poeder (1897-1958) woonde van 1929 tot zijn overlijden in Kampen en werkte als schilder en illustrator vanuit zijn woning aan de Oudestraat 41-I, waar zijn vrouw een studentenpension dreef. Zijn werk kenmerkt zich door een losse schilderstijl die het beste vergelijkbaar is met de stijl van de Haagse School. Veel schilderijen hebben de omgeving van de IJssel en Kampen als onderwerp. Daarnaast hebben de bossen en heide in en om Drenthe als inspiratie gediend. Zijn grote liefde voor het Hollandse landschap en licht spreekt uit al zijn werk. Als illustrator was hij met name werkzaam voor Uitgeverij Kok en Callenbach. Hij illustreerde vooral kinderboeken, twee heel bekende boeken zijn: ‘Ergens in de wijde wereld…’ van W.G. van de Hulst en ‘Razende Roeltje’ van Diet Kramer.

125 jaar wassen aan de Springendalse beek / door Ben Morshuis en Harrie Oude Elberink. - Ootmarsum : Ben Morshuis Stichting, 2011. – 165 p. – ISBN 9789081169950. - € 15,-

Bij de beekdalen en bossen rond Ootmarsum denk je aan toerisme, niet aan industrie. Toch is er aan de Springeldalse beek al eeuwenlang economische activiteit. Tot 1886 stonden er papiermolens, waar geschept papier werd geproduceerd, vanaf dat jaar wordt er textiel gereinigd. Dit boek is uitgegeven ter gelegenheid van 125 jaar wasserij Het Springendal.

Een ' andere' Ariëns : de Doctrina Socialis van Dr. Alfons Ariëns (1860-1928) : een wetenschappelijke proeve op het gebied van de theologie / Gerrit F. Deems. – Almere : Van de Berg, 2011. – 394 p. – ISBN 9789055123018. - € 34,95

Er is al veel geschreven over Alfons Ariëns, die zich tussen 1886 en 1901 als kapelaan in Enschede inzette voor de verbetering van de situatie van Twentse textielarbeiders. De auteur, met zijn 89 jaar mogelijk de oudste promovendus in Nederland ooit, ging op zoek naar de ‘authentieke’ Ariëns. Tijdens zijn langdurige onderzoek is hij tot de conclusie gekomen dat Ariëns ervan overtuigd was, dat de wereld in zijn verschillende aspecten aan elkaar hangt: stoffelijk, maatschappelijk, moreel en godsdienstig. Bovendien heeft Ariëns’ passie voor de gerechtigheid een theologische dimensie, waarmee hij een theoloog van de gerechtigheid is geworden en in zijn handelen en denken – hij was ook een groot voorstander van het vrouwenkiesrecht – zijn tijd ver vooruit was.

Van Papoea tot Genemuiden: memoires van Jan P.M. Rietkerk. – 2011. – 119 p. – ISBN 9781616279691. - € 11,90

In 1962 verliet de auteur noodgedwongen Nieuw Guinea, waar hij in het zendingsonderwijs werkzaam was. Beschreven wordt hoe hij later in de politiek terecht komt en in 1977 lijsttrekker werd van de toen pas opgerichte RPF. Tenslotte beschrijft hij als burgemeester van Genemuiden een aantal gebeurtenissen in zijn gemeente en maakt helder waarom Genemuiden zo’n bijzondere gemeente is.

Brullen in Deventer: tien auteurs over leeuwen. – Deventer : Artnik, 2011. – 88 p. – ISBN 9789490548001. - € 9,95

Jubileumuitgave van de Lions Club Deventer. Bevat tien verhalen van Deventer schrijvers, die historisch verantwoord zijn, dan wel grappig, kolderiek of dwaas.

Monument Willem Wilmink op de Kuiperberg

2011-08-28T13:05:00.002+02:00

Willem Wilmink had iets met de Kuiperberg. Niet zo vreemd want als kind verbleef hij in de oorlogsjaren op de plek op de Kuiperberg waar nu kunstenaar Ton Schulten woont. Hij had er prima herinneringen aan en is er later ook regelmatig teruggeweest, zeker na zijn pensionering toen hij weer aan de Javastraat in Enschede was gaan wonen. Met Ton Schulten dronk hij dan graag een biertje op een Ootmarsums terras en samen brachten ze twee boeken met schilderijen en gedichten uit. Door Herman Finkers is een deel van de as van Willem Wilmink op de Kuiperberg verstrooid.
Dit alles was reden voor de vereniging Heemkunde Ootmarsum de plek te accentueren waar Wilmink graag vertoefde. Twee stenen ligbedden en een tafel met daarop een boek in glas werden gisteren onthuld.
Heemkunde Ootmarsum is overigens ook bezig met het herstellen van het weidse uitzicht vanaf de plek met de oriënteertafel, zoals dat er vroeger altijd was, door bosschages weg te halen.

(foto: Twentsche Courant Tubantia - Herman Haverkate)

Kijk hier voor het artikel in de Twentsche Courant Tubantia over de onthulling van het monument.

Kijk hier voor de foto’s.

Hieronder een interview over het initiatief voor het monument.

Muziek uit het oosten (41): Miss Montreal - Just a flirt

2011-08-26T09:56:00.001+02:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

Het is snel gegaan met de in 1984 in Lutten geboren en in Dedemsvaart opgegroeide Sanne Hans. Tot eind 2008 trad ze nog op met het meidentrio Ysis. Optreden in een reclame voor smeerkaas betekende voor haar de doorbraak als Miss Montreal. Haar single Just a flirt werd meteen een hit.

Bekende Overijsselaars van toen (3): Johannes Wardenier, uitvinder: het mysterie van de motor

2011-08-22T12:40:00.003+02:00

Aan de gezamenlijke website van HCO, OBD en SAB www.wieiswieinoverijssel.nl worden regelmatig biografieën toegevoegd. In deze rubriek personen die in hun tijd vaak de krant haalden, maar nu (vrijwel) vergeten zijn. Vandaag Johannes Wardenier.

In oktober 1934 doen in Wolvega, de hoofdplaats van de 23 dorpen omvattende Friese gemeente Weststellingwerf, geruchten de ronde over de uitvinding van een motor. Iemand uit de buurt van Steenwijk heeft de motor uitgevonden, die vrijwel zonder benzine of olie te gebruiken zou functioneren. Bovendien zou de uitvinder voor Wolvega hebben gekozen als plaats van vestiging van de fabriek waar de motor geproduceerd ging worden. Dit was groot nieuws voor de inwoners van Wolvega, die leden onder werkloosheid en dus armoede. De geruchten werden bewaarheid op een persconferentie, waar mr. E.N.W. Maas, sinds een half jaar burgemeester van Weststellingwerf en W. Muurling, op dat moment de jongste wethouder in Nederland, bevestigen dat B&W alles in het werk zullen stellen de fabriek in Wolvega gevestigd te krijgen. Er zal binnenkort voor 13.000 man werk zijn en B&W gaan proberen kapitaal en grond te verwerven voor de bouw van de fabriek. Het Nieuwsblad voor Friesland kopt: ‘Groote toekomst voor Wolvega’.
Inmiddels is de naam van de uitvinder bekend: Johannes Wardenier, een 22-jarige boerenzoon uit Steenwijkerwold. Ook hij was bij de persconferentie aanwezig en had op kalme wijze verklaard: ‘Inderdaad is door mij een vinding gedaan, welke een grote ommekeer op motorisch gebied zal veroorzaken…’.

Johannes Wardenier werd op 20 september 1912 geboren in Steenwijkerwold als jongste van tien kinderen in het gezin van timmerman en keuterboer Jan Wardenier. Zijn onderwijzer noemde hem ‘onwillig’, hij zat altijd alleen maar te tekenen en te knutselen. Na het overlijden van zijn moeder werd hij zeven jaar lang – tot zijn elfde – ondergebracht bij familie in Hengelo. Hij kwam terug naar Steenwijkerwold (de buurtschap Witte Paarden), toen zijn vader hertrouwde. Na de lagere school gaat Johannes werken bij De Beuk in Tuk, een beschuitfabriek en bakkerij, eigendom van Roelof Wuite. Johannes heeft de taak de gebakken beschuiten in te pakken. Hij denkt dat hij een machine kan uitvinden, die dit werk kan overnemen. Roelof Wuite gelooft in zijn werknemer – waarvan gebleken is dat hij bijzonder handig is – en stelt de schuur achter zijn werkplaats beschikbaar, waar Johannes aan zijn uitvinding kan werken. Ook wordt hij vrijgesteld van werk in de bakkerij. Op achttienjarige leeftijd verlaat Johannes de bakkerij. De beschuitinpakmachine zou voor veel geld verkocht zijn aan de NV Leeuwarder Papierfabriek. Bij het bedrijf in Leeuwarden is dit altijd ontkend. Vier jaar lang werkt hij dan in de boerderij van zijn vader aan een uitvinding, waar in die tijd meer uitvinders naar op zoek zijn: de brandstofloze motor, een perpetuum mobile. Hij zal geen perpetuum mobile ontwerpen maar wel een motor waarbij de ‘samengeperste lucht, die de gewenste kracht opleverde, niet ontvlood maar veel langer kon worden gebruikt en eerst na geruime tijd weer behoefde te worden bijgevuld.’
In april 1934 had Wardenier al contact gezocht met wethouder Muurling om te proberen steun te verwerven om zijn motor in productie te brengen. Muurling zegde hem alle steun toe wanneer Wardenier zich zou verplichten een toekomstige fabriek in Wolvera te bouwen. Ook de burgemeester is aanvankelijk geestdriftig. Wel wil hij de motor graag eens zien. Muurling verzekert de burgemeester dat hij met eigen ogen de motor heeft zien werken. Maar in werkelijkheid had ook hij de motor nog nooit gezien. Burgemeester Maas vertrouwt dan op zijn wethouder. Wardenier zal ook in de dagen die volgen niemand bij zijn uitvinding toelaten: ‘ik heb liever zo weinig mogelijk pottekijkers’.
In de week die volgt wordt het een gekkenhuis in Wolvega. Journalisten komen overal vandaan, plannen worden gesmeed om hotels te bouwen en er gloort hoop in de harten van vele werklozen. Ook de plek voor de fabriek wordt bekend gemaakt. Wanneer Wardenier door inwoners van Wolvega gesignaleerd wordt in een glimmende zwarte Ford neemt men de pet voor hem af.

Na een paar dagen verschijnen er ook berichten over twijfel over de uitvinding wanneer bekend wordt dat de motor van Wardenier kan worden ingebouwd in auto’s. Automobielen zonder brandstof… dat lijkt te mooi om waar te zijn. Burgemeester Maas dringt er bij Wardenier op aan zijn uitvinding te laten zien, maar deze weigert pertinent. Er zijn al rijksingenieurs langs geweest om te kijken, beweert hij. Bovendien is het levensgevaarlijk vanuit concurrentie overwegingen. Intussen is de ster van Wardenier tot grote hoogte gestegen. Hij rijdt in dure auto’s, draagt keurige kostuums en rookt aan de lopende band sigaren. Fantastische verhalen doen de ronde over benzinemaatschappijen die Wardenier aanbiedingen doen, het geruchtencircuit draait volop. Wardenier zegt een interview voor de VARA-radio toe, bij welke gelegenheid hij aan alle geruchten een eind wil maken en precies gaat vertellen wat er aan de hand is. Op het laatste moment zegt hij het interview af. Hij weigert zijn toespraak aan de Radio-controle-commissie (die toen nog bestond) voor te leggen.
Een week na de persconferentie ontbiedt de burgemeester Wardenier op het stadhuis. Na enige uren arriveert een dokter. De burgemeester en de dokter verklaren Wardenier krankzinnig en laten hem naar een kliniek in Groningen brengen. De burgemeester zou later verklaren dat Wardenier, geconfronteerd met de argwaan van de burgemeester als gevolg van tegenstrijdige uitspraken, neigingen tot zelfmoord vertoonde. In 1959 veklaart Wardenier: ‘In een auto van Philips en met mensen van Philips werd ik naar de kliniek gebracht’.
Weer een week later moeten burgemeester en wethouder zich voor de gemeenteraad verantwoorden. Muurling meldt zich ziek en zal de politiek voorgoed verlaten. Hij wordt een succesvol opticien in een naburige gemeente. De burgemeester verdedigt zich, waarbij hij spreekt over noodzakelijke geheimhouding en Hogere Autoriteiten waar men zich maar tot moet wenden. Met deze uitspraken levert hij een flinke bijdrage aan wat later ‘het mysterie Wardenier’ zou gaan heten.

Een dag na de raadsvergadering wordt Wardenier genezen verklaard en ontslagen uit de psychiatrische inrichting. Hij gaat terug naar zijn ouderlijke woning in Steenwijkerwold om verder te werken aan zijn motor. Deze blijkt tijdens zijn afwezigheid te zijn opgehaald door een paar keurige heren in een dure auto. Zijn ouders waren te verbouwereerd om het te verhinderen. Verhalen doen de ronde over oliebaronnen, over een burgemeester die de avond voor zijn gesprek met Wardenier gesignaleerd is in Zwolle samen met de minister-president, mannen die ’s ochtends in het stadhuis aanwezig waren - een jaar voor zijn dood zou Wardenier verklaren dat dit Philips mannen waren. Er was nog genoeg om over te schrijven voor kranten. De journalisten hadden van hun hoofdredacteuren echter het verbod gekregen de naam Wardenier in de kolommen te laten verschijnen.
Johannes Wardenier knutselt in zijn schuurtje verder en leeft alsof hij een goed inkomen heeft. Toch heeft hij geen werk…

In de Tweede Wereldoorlog wordt hij tewerkgesteld in Duitsland, weet te vluchten, geraakt in België betrokken bij het verzet en wordt opgepakt. Via Buchenwald komt hij terecht in het tuchthuis Siegburg, waar hij ernstig gemarteld wordt. De gevangenen rond hem heen sterven en hij verwacht hetzelfde lot te ondergaan. Dan wordt hij plotseling vrijgelaten en meegenomen door een Nederlandse man die hem naar het naburige ziekenhuis brengt. Een paar maanden later wordt hij vervoerd naar het ziekenhuis in Eindhoven en hoort hij aan wie hij zijn vrijlating te danken heeft: Philips.
Na de oorlog wordt door Philips verklaard, dat men Wardenier niet kent en dat zijn vrijlating toeval was – Philips heeft tijdens de oorlog wel meer mensen uit een kamp kunnen redden.
Niet ver voor zijn dood heeft Wardenier aan zijn naasten een en ander uit de doeken gedaan. Zeker is dat hij van 1934 tot 1960 niet heeft hoeven te werken en toch altijd over een behoorlijk inkomen beschikte. Dat Philips belangstelling had voor zijn motor lijkt ook zeker. Maar wat zich precies allemaal heeft afgespeeld zal hoogstwaarschijnlijk altijd een mysterie blijven.

Database tuin- en landschapsarchitectuur

2011-08-21T10:20:00.003+02:00

Twente heeft een tuinencultuur. Ik ben deze week nog in Noord-Holland geweest en ik heb de afgelopen jaren fietstochten gemaakt in alle provincies en dan valt het verschil telkens weer op. Ik heb Twente van bovenaf vanuit een luchtballon mogen aanschouwen en dan lijkt Twente wel een groot aangelegd park. Ook op microniveau maken Twentenaren vaak kleine paradijzen van hun tuin. Nergens is de tuincentradichtheid zo groot. In een gebied van ca. 30 bij 30 km vind je minimaal 10 grote tuincentra, die onlangs de concurrentie blijkbaar het hoofd boven water kunnen houden. In iets mindere mate geldt bovenstaande voor de gehele provincie Overijssel. Jaren geleden al werd de toeristische slogan ‘Overijssel, de tuin van Nederland’ bedacht.

Afbeelding: Ontwerp park bij watertoren Deventer (L.A. Springer, 1914)

Databank TUiN: Tuinendatabase over tuin- en landschapsarchitectuur in Nederland
De databank TUiN van de Bibliotheek Wageningen UR biedt informatie over historische en bestaande Nederlandse tuinen, parken, buitenplaatsen, begraafplaatsen, maar ook veel ‘gewone’ particuliere tuinen. Opgenomen zijn beschrijvingen van tuinen en hun historische ontwikkeling, van de verschillende opdrachten die tuinarchitecten hebben uitgewerkt en van de bijbehorende documenten met beeldmateriaal. Ook biografische informatie over tuinarchitecten is uitgebreid in de databank te vinden.
De database waarin ook de Gids voor de Nederlandse tuin- en landschapsarchitectuur is opgenomen is op verschillende manieren doorzoekbaar. Je kunt bijvoorbeeld zoeken op provincie en bij Overijssel vind je dan ruim 400 treffers. De informatie per treffer is wisselend. Soms heel beknopt, soms inclusief ontwerpen, foto’s, kaarten etc. De database is nog in opbouw.

Regionale uitgaven 2011-12

2011-08-17T10:47:00.008+02:00

Bijzondere weblogs (2): Over koetjes en kalfjes

2011-08-16T12:34:00.004+02:00

Op het eerste blog uit deze net gestarte rubriek stuitte ik bij toeval. Het blog Over koetjes en kalfjes volg ik al zeker twee jaar. Eigenlijk is het blog een grensgeval, maar dat bedoel zuiver geografisch. Voor de rest is het blog helemaal geen grensgeval. Hendrika, pseudoniem voor een bloggende boerin, woont niet in Overijssel maar er wel vlak tegenaan in de buurt van Coevorden. Ze wil graag een beetje anoniem blijven, maar ze heeft al eens geschreven dat ze een vakgenote – bibliothecaresse – is, weliswaar voor een paar uur in de week, maar toch…

Ze schrijft over gebeurtenissen die zich voordoen op haar boerderij. Niet mijn terrein, maar ik kijk tegenwoordig door haar blog met andere ogen naar de agrarische sector. Dit blog geeft een beter beeld dan Boer zoekt vrouw.

Maar het gaat mij vooral om de foto’s die Hendrika maakt. Prachtige foto’s van flora en fauna, wolkenluchten, weersverschijnselen, koeien etc. Bijna allemaal gemaakt in haar directe omgeving. Opvallend dat zij evenals de eerder genoemde blogster ook al zulke mooie foto’s maakt. Kijk bijvoorbeeld eens bij de categorie Weerbeeld op het blog. Er zijn natuurlijk mannelijke professionele fotografen, maar zouden vrouwen hier misschien over het algemeen beter in zijn? Meer geduld, meer gevoel voor kleuren? Of ga ik te kort door de bocht.

Hendrika’s blog heeft al vaker de aandacht getrokken, b.v. van het Dagblad van het Noorden en in agrarische vaktijdschriften. Terecht. Het wordt uiteraard bezocht door mede-plattelanders vanwege de agrarische onderwerpen, maar liefhebbers van fotografie kunnen ook hun hart ophalen. Mijn advies aan haar: ‘Dom vedan doon’ (= Twents voor ‘niet stoppen’)

Gezocht: Geïllustreerde gidsen begin 20ste eeuw

2011-08-14T09:55:00.002+02:00

Onlangs is het artikel Enter, een dorp van klompenmakers van H.W. Heuvel uit 1913 op het blog Overijssel – Plaatsbeschrijvingen 1880-1930 geplaatst. Daarmee is zo langzamerhand een groot deel van de Overijsselse steden en dorpen tenminste één keer beschreven wat betreft deze periode. Er is echter nog een groot hiaat dat bestaat uit grofweg de huidige gemeenten Hardenberg en Twenterand. Over deze (veen)gebieden zijn toen nauwelijks gidsen of artikelen verschenen. Althans ik heb ze niet kunnen vinden. Misschien zijn deze gebieden vanuit Drenthe (Coevorden, Meppel) beschreven? Wie weet hier meer van? Ik zou het graag willen weten.

De geïllustreerde gidsen waren een tijdsverschijnsel. De eersten verschenen eind 19de eeuw en in de eerste decennia van de twintigste eeuw werden er tientallen in Overijssel uitgebracht. Meestal werden wandelroutes opgenomen met nauwkeurige beschrijvingen (ook historisch) van de omgeving.
Wie deze gidsen leest – en b.v. de Verkade-albums van Thijsse uit dezelfde periode – komt tot de conclusie dat Nederland voor toeristen toen eigenlijk veel aantrekkelijker was dan nu. Weliswaar werd er naar de mode van die tijd door de auteurs nogal gedragen en gezwollen taal gebezigd, maar waarschijnlijk klopte dit wel. Er was nog niet zoveel woeste grond ontgonnen en aan beheersing van de waterstand deed men veel minder. Er was gewoon veel meer ‘natuur’ dan nu. De inheemse flora en fauna bevatte een veel rijkere soortenrijkdom dan tegenwoordig.
De toerist had geen last van hinder door snelwegen. Daartegenover staat dat er een fijnmazig openbaar vervoer in stand gehouden werd. Door de vele spoor-, tram- en buslijnen was vrijwel elke plaats bereikbaar. Er waren veel meer hotels dan nu en overal uitspanningen om tijdens de wandeling ‘den dorst te lesschen’. De ANWB deed zich gelden en maakte het de toerist gemakkelijk met wegwijzers en routebeschrijvingen.
We kunnen de tijd niet meer terugdraaien en om andere redenen lijkt me dat ook niet gewenst, maar wie nog eens in zijn gedachten wil wegdwalen naar mooie vakanties in ongerepte natuurgebieden tijdens lange prachtige zomers moet deze gidsen lezen en dat kan dus via het genoemde blog.

Henny Hamhuis (Hennik van 'n Scheenken) 1927-2011

2011-08-13T19:20:00.005+02:00

Op 7 augustus overleed Henny Hamhuis, ook bekend als Hennik van ’n Scheenken, onder welk pseudoniem hij gedichten en verhalen in het dialect publiceerde. Hij werd geboren in Almelo maar vestigde zich in Enschede (Usselo) waar hij zijn brood verdiende als reclamemaker en journalist. Daarnaast schreef hij liedjes, vaak in samenwerking met Joop Stokkermans die zijn teksten op muziek zette. In 1962 werd in een vloek en een zucht Mijn kleine kokette Katinka – uitgevoerd door De Spelbrekers – geschreven, een van de bekendste nummers uit begin jaren zestig. Voor Twente was Hamhuis belangrijk als dichter. In 1978 verscheen zijn dialectbundel Oonze volk, waarvan 10.000 exemplaren verkocht werden, heel veel voor een gedichtenbundel. Een jaar later verscheen de bundel Hèènig an. Daarna werd nog de verzamelbundel All’ns te hoope: wèèrk oet beukskes en heukskes uitgebracht. Hamhuis publiceerde ook in Jaarboek Twente en in tijdschriften. Hij werd geprezen voor zijn dialectpoëzie door onder meer Gerrit Kraa, oud-dialectconsulent en zelf dialectschrijver en door dialectoloog en taalkundige Hendrik Entjes. Hij maakte gebruik van typisch Twentse woorden en uitdrukkingen om een situatie of een gevoel te beschrijven die onvertaalbaar zijn in het Nederlands.
Niet alleen het Twents maar ook de Nederlandse taal beheerste hij goed. In 2007 zijn door hem in het Nederlands vertaalde gedichten van Rainer Maria Rilke uitgegeven onder de titel Sieben Niedersaksisch. In 1988 was hij mede-oprichter en sindsdien vele jaren voorzitter van de Stichting Literaire Manifestaties Enschede.

Ben Donkelaar zette in 1979 een aantal gedichten van Henny Hamhuis op muziek en bracht deze uit op de LP Oonze volk. Hieronder twee nummers van die LP.

Ook Harm oet Riessen vertolkte het gedicht Grèèdske van Henny Hamhuis.

In 2007 en 2008 werden door RTV Oost gedichten over Overijsselse plekken gekoppeld aam beelden van die plek, daaronder ook een aantal gedichten van Henny Hamhuis/ Hennik van ’n Scheenken.

Kijk hier voor een uitgebreidere biografie.

Muziek uit het oosten (40): De Flagellanten - De melkbok

2011-08-10T21:56:00.002+02:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

Het mannenkoor De Flagellanten uit Giethoorn werd opgericht in 1993 en bracht tot nu toe vijf cd’s uit, in 2011 nog de cd Wied van uus (Ver van huis). Op hun repertoire staan Ierse folk en zeemansliederen/shanties. Regelmatig wordt gezongen in Gieters dialect. Dit lied gaat over de uit het Giethoornse ‘straatbeeld’ verdwenen melkbok.

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (4)

2011-08-10T16:19:00.006+02:00

De Mars was een Overijssels maandblad dat tussen 1953 en 1981 verscheen en waaraan bijna alle bekende journalisten/publicisten uit die tijd meewerkten. Ik schreef er al eerder over. De Mars bevatte artikelen over regionale onderwerpen op cultureel, maatschappelijk, economisch en toeristisch terrein. De vaak lange(re) artikelen geven een goed tijdsbeeld. In deze rubriek vermeld ik per kwartaal een aantal artikelen over onderwerpen of gebeurtenissen uit dit blad.

Vandaag het vierde kwartaal 1953. Hierin vinden we lange artikelen over:
- Deventer: een speciaal Deventer-nummer met artikelen over bedrijfsleven, cultuur, toerisme, koek, bibliotheken, IJssel en het VVD-kamerlid H.J. Ankersmit
- Twents regionalisme
- Aardgaswinning in Wanneperveen en aardappelmeelindustrie in De Krim
- Onderwijs en locale geschiedenis
- Zwolle en de industrie

Uit de kroniek van Overijssel (berichten):
* Nederland telt in 1953 726 miljonairs. Overijssel telt er veertig, waarvan er 30 in Enschede en 10 in Almelo wonen.
* Als eerste in den lande beschikt Enschede over een discotheek met voorlopig ongeveer 170 grammofoonplaten, als onderdeel van de Openbare Muziekbibliotheek.
* De Wierdense Middenstand heeft tijdens de Sunte Marten het aloude spel van de Jennechiensmarkt doen herleven.

Tenslotte een redactioneel artikel over het (in 1953) zojuist gecomponeerde Overijssels volkslied. Momenteel (2011) heeft de provincie Overijssel een prijsvraag uitgeschreven voor modernisering van dit lied. Hoe dacht men in 1953 over dit lied?

Wij dachten zo... Overijssels volkslied
Dezer dagen verscheen, in het Koorfonds Muzikale Bladen, Damstraat 1, Amsterdam, het Overijssels Volkslied, voor 4-stemmig gemengd koor à capella, door Joh. H. Polman.
Nu vormt onze redactie ook een zeer gemengd koor, met daarin enkele bekwame à capella-zangers, van elke begeleiding wars. Het behoeft u dan ook niet te verbazen, dat wij in onze laatste redactievergadering ons nieuwe volkslied spontaan aanhieven
en daardoor geïnspireerd die middag uiterst profijtelijk in het belang onzer geliefde provincie werkzaam konden zijn.
Waarom zingt men een volkslied? Teneinde op muzikale wijze blijk te geven van zijn verknochtheid aan een bepaalde bevolkte landstreek, zult u antwoorden. En waarom een provinciaal volkslied? Omdat, sinds Keizer Napoleon onze zeven provinciën, tezamen met de landschap Drenthe en de beide generaliteitslanden, uit angst voor derzelver zelfstandig streven, in de smeltkroes wierp, er gaandeweg toch weer een tijd komt, waarin men de provincie als zelfstandige gemeenschap een waardevol element acht in de vaderlandse samenleving.
De behoefte aan een Overijssels volkslied is reëel. Wij Overijsselaren kunnen nu eenmaal niet met verstarde mond blijven staan, wanneer ons heen het "Bronsgroen eikenhout", "Geen dierder plek voor ons op aard", "Gelder's dreven zijn de mooiste", "Frysk bloed, tsoch op"! weerklinkt. Wij hebben ons jarenlang beholpen met het Twentse volkslied, en wij blijven er bij, dat Twente een kostbare parel is aan Overijssels kroon. Maar het bleef behelpen. Na de oorlog hebben we ons verrijkt met een provinciale vlag, een orkest, een opbouwstichting en wat niet al. Daarbij past een provinciaal lied.
Het is de verdienste van de heer Joh. H. Polman, dat hij dit heeft begrepen en zich als componist en dichter van een dergelijk lied heeft opgeworpen. Het is met de geboorte van een volkslied meestal een eigenaardige zaak. Iemand werpt zich op als de schepper van een volkslied en moet nu maar afwachten, of het ook een volkslied zal worden. Daarvoor zal het moeten geadeld door historie en traditie.
Zal 's heren Polmans schepping deze adeldom bereiken? Wij weten het niet. De muziek en de woorden van het lied zijn ongetwijfeld muzikaal en dichterlijk. Zij het ietwat conventioneel. Het lied kon ook in de vorige eeuw tot stand çekomen sijn. Wij hadden er graag iets meer van de geest van onze eigen tijd in geproefd. Of zou het dan op onbegrip stranden?
De heer Polman heeft zijn werk voltooid. Het woord is thans aan u, Overijsselaren. Hier volgt, te uwer oriëntatie, de tekst van het

OVERIJSSELS VOLKSLIED
Aan de rand van Hollands gouwen
Over brede IJsselstroom
Ligt daar, lieflijk om t'aanschouwen
Overijssel, fier en vroom.
Waar de Vecht en Regge kronk'len
Door de heuv'len in 't verschiet
Waar de Dinkelgolfjes fonk'len
Ligt het land,' dat 'k stil bespied.

'' k Heb U lief; G'omvat in glorie
Oudheid, Kunst en Klederdracht.
Eertijds streden om victorie
Steden - Ridders, Burchtenmacht,
D'eindeloze twisten brachten
U, mijn land, geen voorspoed aan;
Toch is uit Uw leed en klachten
Rijke stedenbloei ontstaan.

Gij bidt God, dat Hij op 't zaaien
Rijpen doet 't gestrooide zaad;
Dat Ge dankbaar 't graan moogt maaien
Als het uur van oogsten slaat.
Oversticht, Uw schone weiden,
Horizonten, paarse hei
Boeien hart en ziele beide
Van Uw volk. Gij zijt van mij.

Kijk hier voor een uitvoering van het Orkest van het Oosten

Bijzondere weblogs (1): Truus Wijnen, wandelen en fotografie

2011-08-07T10:39:00.004+02:00

Truus Wijnen woont in de Hof van Twente. Ze wandelt vaak en fotografeert veel. Over dat laatste zegt ze: Ook met een eenvoudige camera kun je prachtige foto’s maken, niet de camera is bepalend maar de persoon erachter, het gaat erom dat je het moment weet te vangen. Van haar wandeltochten doet ze verslag op haar weblog Wandel Kijk en Kiek. Geen saaie routebeschrijvingen, maar ze bewandelt (figuurlijk) nogal wat zijwegen. Zo heeft ze een aantal rubrieken: De Postbode, Op een bankje en de meest opmerkelijke, Maandag Wasdag, met inmiddels meer dan honderd foto’s van waslijnen met wasgoed.

Truus Wijnen zet zelf wandeltochten uit en organiseert en begeleidt wandelingen, met name in Twente en de Achterhoek, ook z.g. foto-wandelingen.
Naast het genoemde weblog beheert ze weblogs met een overzicht van routebeschrijvingen en met (prachtige) foto’s, die ze in de loop van de tijd gemaakt heeft. Deze weblogs zijn ook bereikbaar via haar website www.truuswijnen.nl

Gerard Rutger Buisman, Steenwieker troubadour, overleden

2011-08-03T09:04:00.003+02:00

(foto: website Streektaalmuziek in Nederland)

Gerard Rutger Buisman, de markante ‘troubadour’ uit Steenwijkerwold is gisteren overleden. Hij werd 59 jaar. Van beroep leraar, was hij zijn leven lang al met muziek bezig. Hij studeerde onder meer vier jaar aan het Conservatorium in Zwolle. Hoewel hij vele stijlen beheerste ging zijn voorliefde uit naar de country-folk. Van groot belang was hij voor de streektaalmuziek. Geregelde kijkers naar TV Oost hebben hem vaak zien optreden in allerlei programma’s.

RTV Oost zond gisteravond een portret van Gerard Rutger Buisman uit, bekijk het hier.
Voor veel informatie over zijn muzikale carrière kijk bij Streektaalmuziek in Nederland.

Topografische kaart van 1849 (3): Giethoorn en Steenwijk

2011-07-31T09:03:00.005+02:00

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.
Hieronder twee katernen Noordwest Overijssel, het gebied rond Giethoorn en Steenwijk.

2x klikken voor vergroting

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit woordenboek is tegenwoordig op Google Books te vinden. Kijk bij:

Giethoorn

Steenwijk

Peter de Zwaan: De vuurwerkramp van Harmen Saliger

2011-07-30T10:16:00.002+02:00

Ook wel eens over gefantaseerd tijdens een drukke periode in je leven? In één klap steenrijk zijn en ergens anoniem op een prachtige stek gaan wonen en alleen nog dingen doen waar je zin in hebt. De hoofdpersoon uit De vuurwerkramp van Harmen Saliger laat zijn fantasie werkelijkheid worden. Hij maakt gebruik van de verwarring tijdens de vuurwerkramp in Enschede en gaat er met het geld vandoor van enkele rijke Twentse ondernemers en wil van het leven genieten op een Caraibisch eiland. Van zijn huis is vrijwel niets meer over, dus hij zal wel omgekomen zijn…
Het zou zo maar echt gebeurd kunnen zijn, want er gaan nog steeds verhalen rond in Enschede over personen die nooit teruggevonden zijn en er bestaat een waargebeurd verhaal over een man die een slaatje sloeg uit de vuurwerkramp, zich terugtrok op de Antillen, maar zijn verblijfplaats verried door elke week naar Enschede te bellen om te vernemen wat FC Twente had gedaan.
Ik zal niet meer verklappen van de plot. Plot is misschien ook niet het juiste woord. Je ziet de ontknoping aankomen en als deze zich voltrekt is het toch grappig. Het einde van het boek is verrassend. Ga het lezen, ik heb er geen spijt van gehad. Ik kende Peter de Zwaan van zijn Bob Evers boeken, de serie jongensboeken uit de jaren vijftig en zestig, geschreven door Willy van der Heide en vanaf 1987 door Peter de Zwaan voortgezet. Nog altijd lees ik deze boekjes graag, vooral in vakantietijd, ben nu bezig met Bouwbonje om een staalskelet. Ik had nog nooit een thriller gelezen van Peter de Zwaan maar ga dat beslist alsnog doen. Wie heeft er nog aanraders?

PS Kijk ook eens op de website van Peter de Zwaan. Zijn columns en verhalen zijn zeer lezenswaardig. Kijk ook bij Boeken - Extra

Muziek uit het oosten (39): Mooi Overiessel

2011-07-29T09:57:00.001+02:00

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.

Half Nederland zit de komende drie weken in het buitenland, zo meldde de krant vanmorgen. Voor de thuisblijvers, die deze stilste tijd van het jaar in Nederland doorbrengen is er rust en ruimte in eigen land. En er is genoeg om van te genieten. Hoe mooi hun deel van Overijssel is bezingen Herman Lippinkhof (Twente), Gerard Rutger Buisman (Kop van Overijssel) en Aalt Westerman (Salland).

Activiteiten voor kinderen in de zomervakantie 2011 in musea etc. in Overijssel

2011-07-21T07:35:00.004+02:00

(Nat. Tinnen Figuren Museum Ommen: Diorama Slag bij Ane)

Denekamp Natura Docet
Kindermiddagen met twee thema’s: Stegosaurus en bonte bloemenwereld.

Deventer Speelgoedmuseum
Diverse activiteiten, o.a. sprookjes bij de toverlantaarn, bouwen met Lego etc.

Enschede TwentseWelle
Naast het gewone kinderprogramma op dinsdag en donderdag diverse workshops

Giethoorn De Oude Aarde
Speurtocht en goudzoeken

Hengelo Twents Techniekmuseum HEIM
Doe-middagen en Energie-Fabriek

Ommen Nationaal Tinnen Figuren Museum
Schilderen, tingieten, speurtochten etc.

Zwolle Ecodrome
Op expeditie

Zie voor overige activiteiten en evenementen: Uit-agenda Overijssel

Beschermde stads- en dorpsgezichten op de kaart gezet in Google Earth

2011-07-18T11:28:00.002+02:00

Sinds de invoering van de Monumentenwet in 1961 zijn er 430 beschermde stads- en dorpsgezichten aangewezen. Het aantal groeit nog steeds. Vaak gaat het om stukjes historische binnenstad, maar ook de strafkolonie Veenhuizen en bijv. het veenontginningsgebied in de Grote Peel bij Helenaveen staat op de lijst. Lees er hier meer over.

De 430 plekken zijn nu terug te vinden op een kaart in Google Earth. Door op een link te klikken komt er nog meer informatie beschikbaar o.a. over de precieze begrenzing van het gebied en de redenen waarom het tot beschermd stads- en dorpsgezicht werd aangewezen.

Overijssel telt 22 beschermde stads- en dorpsgezichten. Deze zijn gelegen in Ootmarsum, Weerselo, Hengelo, Borne, Diepenheim, Stokkum, Deventer, Zwolle, Hasselt, Staphorst, Kampen, Vollenhove, Giethoorn (2x), Dwarsgracht, Blokzijl, Oud-Avereest, Balkbrug (Ommerschans), Vilsteren, Beerze, Rheeze, Gramsbergen.

Overijsselse wielrenners op wieiswieinoverijssel.nl

2011-07-14T11:49:00.003+02:00

Nu we weer midden in de Tourkoorts zitten even wat aandacht voor het wielrennen. Ik heb al eens geblogd over Overijsselse wielrenners in de Tour de France. Dit jaar zijn aan de website wieiswieinoverijssel.nl een aantal wielrenners toegevoegd. Van een achttal Overijsselse renners staan nu de biografieën op internet: Bert Boom, Rob Harmeling, Hennie Kuiper, Jos Lammertink, Herman Ponsteen, Herman Snoeijink, Hennie Stamsnijder, Gerard Veldscholten.

Een collega gaf me de link naar de website Geelzucht waarop vijf dichters op de actualiteit geënte gedichten plaatsen.

Hieronder een van de gedichten:

Johnny Hoogerland (foto: Wikimedia Commons)

Tour 2011 – rustdag
Hij haalt een nul op de schaal van Sjonnie
Good ol’ Johnny Hoogerland
haalt een tien op de schaal van Aanvalsdrift

Twee oorlogen overleefde Johnny
en een veldslag nabij Saint- Flour

Hij scoort nul op de schaal van Kraaijkamp
ook al moet hij vanuit het ziekenhuis
in een rokje weer de straat op
Ouwe taaie jippie, jippie jéé

krijgt een 10 op de schaal van Hardheid
(ruwe diamant en bloedsteen)

grote onderscheiding
op de schaal van Johnny Locke
wanneer hij de Epistola de tolerantia herschrijft
in de taal van Waarde en Krabbendijke

“Ongeremde boosheid
leidt tot dieper val”

Morgen klimt hij weer op de fiets.

- Norbert De Beule