Muziek uit het oosten (9): Wilma - Een klomp met een zeiltje

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.


Voor velen zitten we nu in de categorie ‘fout’ – anderen genieten nog steeds van deze hit van het toenmalige kindsterretje Wilma – zie de reacties op YouTube. Wilma werd ontdekt door Gert Timmerman, en geëxploiteerd door manager Ben Essing en Pierre Kartner.

Overijsselaars op reis (3): Manon Ossevoort - Op de tractor naar de Zuidpool

Op de tractor naar de Zuidpool/ door Manon Ossevoort. Breda, De Geus, 2007. 416 p. ISBN 9789044508598 € 19,90

Vanaf het Oerolfestival op Terschelling vertrok de Vriezenveense Manon Ossevoort in 2005 per tractor richting Zuidpool. Eerst ging er een volgwagen mee, later reisde ze alleen met haar in Kosovo opgepikte hond. Ze doorkruiste woestijnen, (voormalige) oorlogsgebieden en het Afrikaanse platteland, kwam ook in sloppenwijken, gaf voorstellingen op straat en trok overal de aandacht met haar verschijning.
Anno nu heeft ze de reis door het Afrikaanse continent tot aan Kaapstad volbracht. Ze komt volgende maand weer naar Nederland om sponsorgelden in te verzamelen en voorbereidingen te treffen voor de laatste zware etappe. Eind 2009 vertrekt ze naar de Zuidpool om daar ter plekke haar onderweg opgedane dromen in een sneeuwpop te ‘planten’.



Een selectie uit het vele dat er op internet over haar bijzondere reis te vinden is:
* de website van Manon
* een lang interview (februari 2008) op YouTube
* een interview (kijk bij 19 maart 2008) dat Gerson Veenstra met Manon had in het radioprogramma Het Overijssels Hart van RTV Oost.

Standbeeld in Hengelo voor Menthol?

De in 1890 op het Caraibische eiland Saint Lucia geboren Joseph Sylvester was een bezienswaardigheid in Hengelo en omstreken in de jaren 20 en 30. In boeken over de geschiedenis van Hengelo duikt hij steeds weer op, uiteraard mét foto. Het eerste meer uitgebreide verhaal over Menthol (dit was zijn bijnaam, hij verkocht ‘Babajaba Menthol Tandpasta’) staat in Het zout in de pap: levensschetsen van markante Hengeloërs van Rinus Scholten . Het verhaal staat vol met anekdotes: Josep Sylvester adverteerde onder de naam A.N. Dr. J.P. Sylvester – waar de letters A.N. voor stonden en waar hij zijn titel behaald had wist niemand. Hij trouwde met de ook al opvallende Marie ‘Roosje’ Borchert, een bakkersdochter die werkte als model in een modezaak en in het Hengelo in die dagen opviel door haar stijl van leven, zelfstandigheid en door het feit dat ze Nederlands en niet het gebruikelijke Twents sprak. Bij het huwelijk ontstond een volksoploop, de winkels waren gesloten – iedereen wilde erbij zijn.


Afbeelding uit: Van Eigen Erf, 5 oktober 1928

Joseph Sylvester voorzag in zijn levensonderhoud door - altijd in deftige uitdossing - op markten ‘wereldberoemde natuurlijke en vooral geheime geneesmiddelen’ te verkopen. Toen door de crisis de zaken achteruit gingen legde hij zich toe op de handel in huiden. Hij slachtte voor iedereen gratis konijnen onder beding dat het konijnenvel voor hem was.

Er is nog veel meer over hem te vertellen. Daarvoor verwijs ik naar het uitgebreide artikel van Marga Altena dat in Tijdschrift voor Geschiedenis gepubliceerd werd. In dit artikel plaatst de schrijfster, die onder meer gebruik kon maken van plakboeken en foto’s uit de nalatenschap van het echtpaar, het verhaal over Menthol in een context.

Op de website van Marga Altena staat nog veel meer informatie over Joseph Sylvester (kijk bij Standbeeld). Ook over de actie die zij voert voor een standbeeld voor de legendarische Hengeloër. De actie heeft de landelijke pers gehaald. Bij RTV Oost in het programma Het Overijssels Hart licht zij haar actie toe (kijk bij 3 februari).

Dichter bij Overijssel en Geen dag zonder gedicht

Ter gelegenheid van Gedichtendag 2009 vonden in Nijverdal twee activiteiten plaats: de bekendmaking van de eerste Nederlandse provinciedichter, namelijk die van Overijssel, en de presentatie van het boek Geen dag zonder gedicht.



Geen dag zonder gedicht bevat 365 gedichten, voor elke dag van het jaar één, en werd samengesteld door Gees Bartels-Martens, Janneke Jansen-Willems, Jan Kristen en Harry Morshuis. Van collega Gees Bartels weet ik dat zij al jaren bezig is om zo mogelijk alles in kaart te brengen wat er aan poëzie in Overijssel gepubliceerd is. Zij publiceerde in 2000
Dit is wat ik heb gevonden: de poëzie van Overijssel
Samen met de drie andere samenstellers heeft zij een ongetwijfeld moeilijke keuze moeten maken uit het grote aanbod. De keuze van de gedichten is niet een ‘best of’, maar een ‘staalkaart van de poëzie uit Overijssel – van bekende werken van grote meesters tot gedichten van jonge auteurs en van dichters die tot nu toe alleen in beperkte kring bekend zijn, omdat ze schrijven in een van de varianten van het Nedersaksich die de provincie rijk is’.
Het handzame boekwerk bevat vele prachtige foto’s van Erwin Zijlstra en de vormgeving van Frank de Wit is zodanig dat de foto’s met de gedichten vervlochten zijn.



De tweede activiteit tijdens Gedichtendag 2009 betrof de benoeming van Koos Geerds tot provinciedichter van Overijssel. De officiële titel luidt overigens Dichter bij Overijssel. Gedeputeerde Dick Buursink, bedenker van de nieuwe functie van Koos Geerds, reikte de titel uit en introduceerde de dichter als volgt: “Hij woont in Overijssel, is een zestigjarige neerlandicus, die al negen dichtbundels schreef. Bovendien heeft hij een adviesbureau, is coach en supervisor. Dus een mensenmens".
De provinciedichter schrijft minimaal zes gedichten per jaar over de provincie Overijssel. Deze gedichten kunnen bijvoorbeeld actueel nieuws in de provincie op ludieke wijze, of juist kritisch of op vervreemdende wijze belichten. Ook opvallende aspecten van het leven in de provincie kunnen de Dichter bij Overijssel inspireren tot het maken van een gedicht. Het is de bedoeling dat de gedichten vervolgens worden voorgedragen bij officiële gebeurtenissen in de provincie zoals huldigingen, manifestaties en openingen. Ook krijgen de gedichten een plek op de provinciale website. Aan het einde van Geerds’ dichterschap worden alle gedichten in een bundel verzameld.
Lees hier een interview met Koos Geerds.

Monumentaal werk: Monumenten in de gemeente Hardenberg

Meer dan 2 kilo weegt Monumenten in de gemeente Hardenberg. De gemeenteambtenaren Arnoud Pullen en Wim Wolbink, beiden werkzaam bin het gemeentearchief van Hardenberg, hebben alle 180 panden die op de gemeentelijke of rijksmonumentenlijst staan in kaart gebracht. Behalve de teksten namen zij ook de fotografie voor hun rekening.
Monumenten in de gemeente Hardenberg beschrijft de geschiedenis van boerderijen, huizen, villa’s en andersoortige gebouwen en de geschiedenis van de bewoning, inclusief de huidige eigenaren. Bij elk monument worden in een kader de stijlkenmerken en architectonische elementen genoemd. Overigens kwamen de auteurs tot de conclusie dat sommige monumenten onterecht op de lijst stonden en andere panden er wel op zouden moeten staan.
Het 511 pagina’s dikke boek is prachtig uitgevoerd en de teksten worden afgewisseld met vele oude en recente foto’s. Het boek werd genomineerd voor de verkiezing van het Beste Overijsselse boek 2008.

Watwaswaar.nl

Afbeelding: Delden en Twickel in 1892

Er was forse kritiek op het grootschalige project watwaswaar.nl nog geen half jaar geleden. De pretenties vanuit het grote samenwerkingsverband (Kadaster, CBS, diverse archieven etc.) werden volgens sommigen niet waargemaakt. Watwaswaar.nl is opgericht om te fungeren als dé website over de geschiedenis van de woonomgeving. Van elk plekje in Nederland moeten historische kaarten, (lucht)foto’s en schriftelijke bronnen weergegeven kunnen worden.
De basis van de website zou onder meer gevormd worden door de topografische en militaire kaarten van het Kadaster, die tussen 1832 en 1995 vervaardigd zijn. Deze kaarten waren al wel te bekijken op historiekaart.nl maar nog niet allemaal op watwaswaar.nl Al deze kaarten zijn nu toegevoegd, waardoor de website er flink op vooruit is gegaan. Zozeer zelfs dat de website is genomineerd voor de ICT Innovatieprijs 2008 van de Vereniging voor Geschiedenis en Informatica (VGI), die op 11 december zou worden uitgereikt, maar waarvan de bekendmaking van de winnaar is uitgesteld.
Het juryrapport omschrijft WatWasWaar.nl als intuïtief in het gebruik en noemt dit een grote prestatie, omdat WebGIS-interfaces voor soortgelijke projecten vaak gebruiksonvriendelijk zijn. Dat WatWasWaar historisch materiaal toont afkomstig uit meer dan dertig verschillende erfgoedinstellingen die op één plek en via één interface doorzoekbaar is, is volgens de jury een bijzonder sterk punt.

Gebruik van watwaswaar.nl: om tijd te sparen is het handig om eerst even te kijken bij ‘Over de site’ en vervolgens bij ‘Werking’ om uit te vinden hoe de navigatie werkt.

Ik heb uiteraard even gekeken wat ik kon vinden over de plek waar ik woon. Dit is de oogst:
- eigenaren, ligging en grondgebruik van de percelen in 1832
- gegevens uit de volkstelling 1899
- historische kaarten, waaronder kadasterkaarten, topografische en militaire kaarten (TMK’s) ook genoemd Bonnebladen en Topografische kaarten 1:25.000 uit 1811-1832, 1830-1850, 1848, 1850-1864, 1891, 1898, 1912, 1925, 1935, 1955, 1965, 1976, 1988, 1995. Kortom een kaartliefhebber als ik kan zijn hart ophalen.

Jaar van de tradities

Pakjesavond Sinterklaas is de niet-verrrassende koploper in de top 100 van Nederlandse tradities. Het eten van kroketten staat niet in de top 100, een broodje pom (?) eten wel. Weer zo’n onzin-lijstje waar je mee dood gegooid wordt de laatste tijd? Het is maar hoe je er tegenaan kijkt maar de top 100 van Nederlandse tradities (samengesteld na raadpleging van deskundigen en ‘het brede publiek’) is onderdeel van een groot en serieus opgezet Jaar van de Tradities. De motor achter dit alles is het Nederlands Centrum voor Volkscultuur. In 2006 organiseerden zij het ‘Jaar van het circus’. Dat viel niet zo op. De lat ligt deze keer hoog: in 2009 moeten minimaal 1000 activiteiten plaatsvinden, moet 150 keer de radio of tv gehaald worden en moeten er 2.000 berichten in kranten en tijdschriften verschijnen.

Tot tradities, ook wel immaterieel erfgoed genoemd, behoren niet alleen het foekepotten in Goor of het ringsteken in Zeeland. Het gaat om een scala aan dagelijkse gewoonten die van generatie op generatie worden doorgegeven. Dit jaar wordt aandacht gegeven aan landelijke, regionale en locale tradities maar ook aan de tradities van immigranten.

Zoveel mogelijk van de 5000 organisaties die zich bezig houden met aspecten van volkscultuur moeten betrokken worden bij het Jaar van de Tradities. De bedoeling is dat op de website binnenkort alles te vinden is over activiteiten, over deelnemers, en over regionale en locale tradities.
Wat het laatste betreft: Overijssel is nog een witte vlek op de website, tot nu toe zijn alleen de jaarlijkse traditionele evenementen in Borne beschreven.

Voor 2009 is door de organisatoren het volgende gepland:
- een groot aantal activiteiten (zie website)
- een boek met een uitgebreide beschrijving van de honderd belangrijkste tradities
- een website waarop alle in dit jaar opgedane kennis en ook een beschrijving van de specifiek regionale en lokale gewoonten en gebruiken terug te vinden is
- uitbrengen van lesbrieven voor het onderwijs
- reizende tentoonstellingen voor musea, bibliotheken, gemeentehuizen, buurtcentra en verzorgingstehuizen
- met uitgeverij Waanders zal het Nederlands Centrum voor Volkscultuur een 30-delige reeks Het alledaags leven, de geschiedenis van de tradities en trends in Nederland uitgeven.