Uit de Overijssel-collectie van de OBD (8): Tentoonstellingsgidsen 1850-1950

De eerste Wereldtentoonstelling werd gehouden in Londen in Hyde Park in 1851. De wereldtentoonstellingen in de tweede helft van de negentiende eeuw trokken miljoenen bezoekers. Het was de tijd van de grote uitvindingen op het gebied van energie (electriciteit), communicatie (telefoon, telegraaf), vervoersmiddelen (trein, auto) etc. Het aantal producten dat op de markt kwam verveelvoudigde. Rond 1850 kwam de nijverheidstentoonstelling in Nederland opzetten als promotiemiddel voor provincies, steden en natuurlijk voor de leveranciers van het tentoongestelde. De provincie Overijssel was er in 1940 al vroeg bij met het organiseren van de Overijsselse Tentoonstelling van Nijverheid en Kunst. Initiatiefnemer was de gouverneur Mr. J.H. graaf van Rechteren van Appeltern. De tentoonstelling in het Zwolse Odeon trok in vier weken tijd zo’n 5.000 bezoekers. De vreemde combinatie Nijverheid en Kunst is misschien te verklaren uit het feit dat de industriële massaproductie (behalve in de textiel) toen nog nauwelijks op gang was gekomen en dat ambachtelijk vakmanschap en kunstbeoefening nog dicht bij elkaar lagen.

Na deze tentoonstelling zouden met name in de IJsselsteden nog vele tentoonstellingen volgen op het terrein van nijverheid, handel- en industrie, land- en tuinbouw en kunstnijverheid. Bijzonder was de Geschiedkundig-Overijsselsche tentoonstelling in Zwolle in 1882. In zoveel mogelijk plaatsen werden invloedrijke personen benaderd om belangrijke geschiedkundige voorwerpen (boeken, schilderijen, archeologische voorwerpen, kaarten, kerkzilver, huisraad, kleding, sieraden, familiewapens, zegels, munten etc.) beschikbaar te stellen. Meer dan 3000 objecten werden verzameld. In de catalogus bij de tentoonstelling worden ze allemaal genoemd met meestal ook de vermelding van de eigenaar.



Ook andere catalogi van dit soort tentoonstellingen bevatten vaak een complete opsomming van het tentoongestelde en kunnen dus interessante informatie bevatten, die je niet snel elders vindt. Een aantal van deze catalogi die aanwezig zijn bij de OBD:

- Catalogus van voortbrengselen van Overijsselsche Nijverheid en Kunst (Deventer 1842)
- Catalogus van voortbrengselen van Overijsselsche Nijverheid (Kampen 1846)
- Catalogus der Geschiedkundig-Overijsselsche tentoonstelling (Zwolle 1882)
- Catalogus van de Tentoonstelling van Oude Kunst en Nijverheid (Deventer 1901)
- Officiëele catalogus voor de groote Landbouwtentoonstelling (Deventer 1909)
- Catalogus der Koloniale Landbouwtentoonstelling (Deventer 1912)
- Gids voor de Overijsselsche Nijverheids Tentoonstelling Plan 1913 (Zwolle)
- ‘Elite’- gids voor de Internationale Landbouw-, Tuinbouw, Handel- en Nijverheidstentoonstelling (Enschede 1926)
- Officieele catalogus van de groote Land- en Tuinbouw, Handel en Industrie Tentoonstelling (Deventer 1927)
- Hengelosche Nijverheidstentoonstelling H.E.N.IJ.T.O. (1933)
- Uitgave van het Twentsch Dagblad Tubantia t.g.v. de Tentoonstelling ’t Volle Profijt (Enschede 1936)
- Uitgave N.V. de Arbeiderspers n.a.v. Tentoonstelling ‘t Volle Profijt (Enschede 1936)



Meer gidsen en catalogi van tentoonstellingen zijn te vinden door in de catalogus in de side-bar te zoeken op: catalogus tentoonstelling (in combinatie met b.v. Zwolle, Deventer, Enschede etc.)

Literatuur:
De eerste Overijsselse tentoonstelling van Nijverheid en Kunst te Zwolle (1840)/ door Gregor Rensen In: Zwols Historisch Tijdschrift 1985 no. 3

De Geschiedkundig-Overijsselsche Tentoonstelling van 1882/ door J. ten Hove In: Overijsselse Historische Bijdragen 1988


De Hengelose bijdrage aan de provinciale geschiedkundige tentoonstelling in 1882 in Zwolle/ door Gerard A.B. Nijhuis In: Hengelo toen & nu 2009 no. 5

Muziek uit het oosten (26) - Jan Ottink Band - Angstanjagend

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.


Jan Ottink is al sinds begin tachtiger jaren bekend in de Achterhoek en omgeving. Als solo-zanger, met zijn band of met zangeres Dianne Marsman. Met haar treedt hij op als Hadiejan. In maart van dit jaar start Hadiejan een nieuwe theatertour. De meeste nummers worden in dialect gezongen.

Canon van Kampen

Aan de website Canon van Overijssel is vandaag een tweede canon toegevoegd, n.l. de canon van Kampen. Erder dit jaar werd als eerste de canon van Nieuwleusen geplaatst. De website moet binnen twee jaar alle canons van Overijsselse gemeenten en landstreken bevatten. De IJsselacademie voert de regie en werkt samen met historische verenigingen.


Afbeelding: Het eerste venster uit de Canon: een schilderij van de IJssel door Jan Voerman (Stedelijk Museum Kampen).

Aan de Canon van Kampen hebben diverse auteurs hun medewerking verleend. De 50 canons gaan over gebeurtenissen, perioden uit de Kamper geschiedenis, gebouwen, maar ook over personen. Uit tien eeuwen zijn 8 personen naar boven komen drijven aan wie een venster is gewijd, waarvan er vijf geboren zijn in de 20ste eeuw. Vaak is het zo dat op ‘the best of‘ lijstjes de meest recente muziek, personen, films, boeken etc. bovenaan staan. Kampen was in het verleden een belangrijke stad, dus de belangrijkste Kampenaren leefden misschien eeuwen geleden ten tijde van de bloei van de stad. Maar die namen zouden de niet-historisch ingewijden natuurlijk weer niets hebben gezegd. Dus staat Jaap Stam ook op de lijst. Maar als voetballiefhebber heb ik daar dan ook weer niets op tegen.


Afbeelding: Jaap Stam (Bron: Wikimedia Commons)

Precies ….tig jaar geleden: 1937

De Overijssel Collectie van de OBD bevat een groot aantal geïllustreerde weekbladen.


Afbeelding: De IJssel treedt begin maart 1937 buiten haar oevers bij Deventer. Zie ook het verslag in de Leeuwarder Courant.

Prijzen voor beste genealogische websites toegekend

Uit 77 websites of internetpublicaties hebben een jury en ‘het publiek’ de beste mogen kiezen.



De jury heeft de website van de Stichting Familiearchief De Clercq gekozen als de beste van 2009. Jurylid Rob van Drie: "De diversiteit van genealogische publicaties was groot, de zes juryleden hadden dus geen makkelijke taak. De publicatie van De Clercq had veel aspecten die we graag zien: naast de genealogische gegevens ook biografische schetsen, verhalen over bewaard gebleven familiepapieren en afbeeldingen van personen."



Van de bijna 3 duizend publieksstemmen kreeg de publicatie Het Groene Graf van Eric van der Ent er het meest. Jurylid Yvette Hoitink: "Dat deze website in de smaak viel kan ik wel verklaren. Het heeft veel bronnen waar stamboomonderzoekers van smullen: oude portretfoto's van personen uit Baarn, een index van begraafplaatsen in het Eemland en gescande kranten." Jurylid Christian van der Ven over het grote aantal stemmen: "Genealogie is een populaire hobby. Je ziet dit bij archieven en genealogische verenigingen, maar ook in de bezoekers- en ledenaantallen van genealogische websites."

De websites die het net niet gehaald hebben zijn natuurlijk ook de moeite waard om te bekijken. Klik hier voor de top 5 in beide categorieën.

Van Marke naar Maatschap: 150 jaar landbouw in Haaksbergen

De geschiedenis van de landbouw is een onderwerp dat voor velen tegenwoordig onbekend terrein is. Toch hoeven de meesten van ons maar een paar generaties terug te gaan en we blijken van boerenafkomst te zijn. In 1830 was de landbouw voor 59% van de bevolking het middel van bestaan, in 1947 gold dat nog steeds voor 37%.



In Van marke tot maatschap wordt de landbouwgeschiedenis van Haaksbergen en omgeving beschreven vanaf het einde van het markenstelsel tot de duurzame stal met veel ruimte, licht en lucht voor de koeien. In 200 fraai geïllustreerde pagina’s zien we het boerenleven rond 1900 voorbijtrekken, evenals de opkomst van de varkenshouderij, de mechanisatie, de coöperatieve zuivelfabrieken, de boerenorganisaties (eerst algemeen – later moesten de katholieken van de pastoor ‘apart’), de Rabobank en haar voorgangers, het landbouwonderwijs, en een apart hoofdstuk over de vrouw als spil in het boerengezinsbedrijf en het zware leven dat zij vaak ‘lijdde’. Al deze (en meer) onderwerpen worden uitputtend beschreven. Vaak levert zo’n benadering een qua inhoud weliswaar verantwoord maar saai boek op. Niet in dit geval: de vele foto’s, kaders, anekdotes en de kleurige opmaak maken het boek zeer leesbaar. Het boek is dan ook niet zomaar tot stand gekomen. Vanaf 2003 hebben een redactieteam en een ondersteuningsgroep het materiaal bijeen vergaard waarmee de auteur M.C. Waijerdink-Mentink dit fraaie boek geschreven heeft.

Heruitgave ‘Weghwyser door de Provintie van Overyssel’

De Deventer Athenaeumbibliotheek bestaat 450 jaar en is daarmee de oudste stadsbibliotheek van Nederland. Het hele jaar door zijn er activiteiten rond het jubileum. De aftrap was afgelopen donderdag – het was er zo druk, dat de meeste gasten moesten staan. Kwamen zij voor een gratis exemplaar van Weghwyser door de Provintie van Overyssel? Vast niet alleen daarvoor. Toch is voor de meeste aanwezigen deze ‘reisgids’ uit de 18e eeuw een mooie aanwinst voor hun boekenkast. Slechts twee exemplaren van dit zeldzame boekje zijn nog beschikbaar in een openbare collectie, allebei bij Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (SAB).



De oorspronkelijke Weghwyser, uitgegeven in 1724 door de Deventer drukker Jan de Lat, bevatte een ‘Korte Beschryvinge’ van de provincie Overijssel, geschreven door de toen al overleden Wilhelm Nagge, ook een aantal kleine kaarten van de hand van de belangrijke Overijsselse kaartenmaker Nicolaas ten Have en ook een afstandstabel.
Uiteraard is dit alles opgenomen in de herdruk. De ‘Korte Beschryvinge’ is echter letterlijk voorzien van kanttekeningen (naast de oorspronkelijke tekst geplaatst) ter verduidelijking van de uit 1648 stammende tekst.
Stadshistoricus Clemens Hogenstijn heeft daarnaast inleidingen toegevoegd over het ontstaan van Overijssel uit de Stichtse Landsheerlijkheid, over Wilhelm Nagge en Nicolaas ten Have. Interessant is ook het chronologisch overzicht van de publicaties van de geschriften van Wilhelm Nagge.


Afbeelding: één van de vele ten Have-kaarten (niet uit het boek)