Hoe één man 22 miljoen krantenpagina's digitaliseerde

Het kunnen doorbladeren op internet van (historische) kranten vind ik een van de mooiste resultaten van digitalisering. Het ongelofelijke verhaal over de Amerikaan Tom Tryniski die in z’n eentje en op eigen kosten 22 miljoen krantenpagina’s scande en gratis op internet beschikbaar stelde las ik op de blog van Edwin Mijnsbergen. Hij had het weer van Ingmar Koch en hij weer van … Het wordt een soort kettingbrief. Ik hou niet van plagiaat dus ik verwijs hierbij direct door naar Edwin’s Mijns Inziens.



Foto: de serverruimte van Tom Tryniski

P.S. Hoe zou het staan met de digitalisering(splannen) van de Twentsche Courant en de Tubantia. Wie weet daar meer over?

Verkiezing Overijssels Boek van het jaar 2012 op 21 maart in Hengelo

A.s. donderdag 21 maart zal gedeputeerde van de provincie Overijssel Hester Maij in de Bibliotheek Hengelo de prijzen uitreiken aan de winnaars van de verkiezing Overijssels Boek van het Jaar in de categorie fictie en non-fictie.



Afbeelding: Winnaar fictieprijs vorig jaar

Fictie
Acht boeken zijn door de fictie-jury genomineerd. Zal de jury kiezen voor de bundel Loutering van de Dalfser dichter Lenze L. Bouwers of voor de bundel Voeten in vandaag van de Bornse dichteres Miriam Janssen? Of kiest zij voor een van de genomineerde thrillers: de historische thriller Blauw goud van Almar Otten (Deventer), het in Twente spelende Moordmissie van het schrijversduo Rina Steenstra en Hilde Traas, of de in Enschede spelende De bruiloften van Annika Kommer van Peter de Zwaan, die vorig jaar ook al tot de genomineerden behoorde. Of wordt het de roman Van slag, de debuutroman van de uit Brabant naar haar geboortestreek Twente teruggekeerde toneelregisseuse en toneelschrijfster Beppie van Zutphen, óf Spaghetti met hutspot, de in Zwolle spelende autobiografische roman van Sandra Di Bortolo, óf de ‘schelmenroman’ Eus, het debuut van Deventernaar Ozkan Akyol.



Afbeelding: Winnaar non-fictieprijs vorig jaar

Non-fictie
De jury nomineerde tien boeken. Opvallend is dat liefst vier boeken zijn uitgegeven door de IJsselacademie, te weten:
- Armenzorg en Nabuurschap: de armvoogdij Muggenbeet (auteur Jos Mooijweer)
- Dwangarbeid in Staphorst: Joodse werkkampen in Staphorst en Rouveen (auteur Gert-Jan Westhoff)
- Grensgang. Een historische reis langs de randen van Overijssel (auteur Jan ten Hove)
- Een perfecte lantcaerte van Overijssel: de kaarten van Overijssel door Nicolaas ten Have in het licht van hun tijd (auteur Clemens Hogenstijn)
Twee boeken hebben als onderwerp een tak van (verdwenen) industrie:
- Geknoopt & geweven. De kleurrijke geschiedenis van de Deventer tapijtindustrie (auteurs: Sam de Visser en Nina Herweijer)
- Troebelen in de Twentse textiel: 100 jaar sociale strijd (auteur Wim H. Nijhof)
Drie boeken vallen in de categorie biografische werken:
- Jonker in de 19e eeuw: George van Heeckeren van Wassenaer, de kleine heer van Twickel (auteur Christine Sinninghe Damsté-Hopperus Buma)
- Onze man in Constantinopel: Frederik Gijsbert Baron van Dedem (1743-1820) (auteur Henk Boom)
- Eerst de waarheid, dan de vrede: Jacob Revius 1586-1658 (auteur: Enny de Bruijn)
Tenslotte (last but not least):
- Hoe God verscheen in Saksenland : Widukinds knieval voor Karel de Grote (auteur Dirk Otten)

Zie ook website Overijssels Boek van het Jaar.

Regionale uitgaven 2013-6

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2013-11

IAI’s 2013-6

From farm to fork in Twente : health cuisine in het landgoed van Nederland / [samenst. : Nico Dingemans ... et al. ; fotogr.: Awee ter Horst ... et al.]. - Hospitality in Health, 2012. - 108 p. – ISBN 9789461900616. - € 23,95



Een culinair boek over gezond en gastronomisch koken met ambachtelijke streekproducten, Black & Red Angus runderen van Harry's Farm, topchefs en studenten van de Cas Spijkers Academie, biologische boeren, luxe Wellness hotels en historische hooibergen.

De paasgebruiken in Ootmarsum / Ben Morshuis Stichting. - Ootmarsum, 2013. - 289 p. – ISBN 9789081169905. - € 25,-



Geheel herziene en uitgebreide uitgave van boek met dezelfde titel uit 1994. Het vlöggeln onder leiding van de poaskeerls (met gleufhoed en lichte regenjas) vormt de hoofdmoot, verder aandacht voor de geschiedenis van de paasgebruiken, de paasliederen, het paashout halen en het paasvuur. Mooi uitgegeven boek met veel nooit eerder gepubliceerde foto’s.

Omzien in Overijssel : een bloemlezing van de Dichter bij Overijssel / Dick Schlüter ; [sel. gedichten: Gees Bartels ... et al. ; interview, eindred.: Paul Abels ; fotogr.: Collectie provincie Overijssel]. - Enschede : AFdH Uitgevers, 2013. - 24 p. - Uitg. in opdracht van het Netwerk van Overijsselse Bibliotheken en de Provincie Overijssel. – ISBN 9789076203258



In 2011-2012 was Dick Schlüter provinciedichter van Overijssel. Als ambassadeur van de poëzie schreef hij een groot aantal gedichten over belangrijke gebeurtenissen die in de provincie plaatsvonden. Deze bundel bevat een keuze uit de gedichten.

Kerkplein 1 Olst : de Willibrord- of Dorpskerk en haar gemeente / Tom Smeenk, Nancy Hippe-Declemy, Irene Smeenk-Hamel, ... [et al.]. - Olst : Drukkerij Kroon, 2012. - 153 p. – ISBN 9789090272344. - € 17,95



De lange geschiedenis van het kerkgebouw, maar ook van de verschillende gebruikers van de kerk. De parochie werd omstreeks 1234 gesticht. De kerk kwam daarna meerdere keren in andere handen, vanaf 2008 huist er de Protestantse Gemeente Olst.

De zichtbare ziel / Vincent Corjanus. - Soest : Boekscout, 2013. - 153 p. – ISBN 9789462066601. - € 19,50



Tweede bundel van de 17-jarige talentvolle dichter uit Kampen. De bundel kan als een persoonlijk dagboek worden beschouwd. Alle teksten zijn autobiografisch en in het jaar 2012 op papier gezet.

Jaarboek 2013 Vereniging Heemkunde Ootmarsum. - Jrg. 30 (2013). - Ootmarsum : Vereniging Heemkunde Ootmarsum en Omstreken, 2013. - 108 p. – ISBN 9789073965300. - € 8,50



Bundel met artikelen die hoofdzakelijk de geschiedenis van Ootmarsum tot onderwerp hebben.

Showroom Overijssel (5): Kruiden-Marie

Eli Heimans werd in 1861 geboren in Zwolle en behoorde met Jac. P. Thijsse tot de pioniers op het gebied van de natuurstudie en de natuurbescherming. Naast vele andere werken schreven ze samen o.a. Hei en dennen (1e druk 1897). Het boek begint met een verhaal over Kruiden-Marie:

Waar nu de spoorlijn van Zwolle naar Almelo ligt, een kwartiertje bezijden den breeden zandweg, die dwars over de heide van het dorp Heino naar Raalte voerde, woonde indertijd een oude vrouw, die daar in de buurt bij ieder bekend stond onder den naam van Kruiden-Marie.
Het huisje, dat zij bewoonde, had een steenen voormuur en een pannendak; het was wel wat vervallen, maar toch nog veel steviger en geriefelijker dan de huisjes van de boerenarbeiders, waarvan er een twintig hier en daar uit de heide opstaken; dat waren niet veel meer dan hutten, uit ruwe planken samengespijkerd en met plaggen of riet gedekt. Het steenen huis had jarenlang leeg gestaan; geen arbeider had er zelfs ook maar aan gedacht, het in huur te vragen, want ... het was er niet pluis.

De vroegere bewoner was een zonderling geweest, waarvan allerlei rare dingen verteld werden; hij las soms tot laat in den nacht in dikke boeken; dat had een boer, die eens door een luikspleet gluurde, zelf gezien; hij sprak onder het loopen vaak hardop met zich zelf, maar haast nooit met de buren; hij droeg den eenen dag een pet, den volgenden een hoed; er kwamen soms heeren uit de stad bij hem in huis, en wat het gekste was, hij liep, net als een kind, op de hei de vlinders na en plukte bloempjes; ook nam hij allerlei vergiftige beesten, tot slangen toe, in zijn jaszak of in een lange, groene bus mee naar huis. Dat waren al raadselachtige dingen genoeg voor de boeren, om hem uit den weg te gaan, en achter zijn rug allerlei kwaads van hem te fluisteren.
Toen er in een strengen winter 's morgens geen rook uit den schoorsteen opsteeg en de luiken gesloten bleven, ging een van de buren den veldwachter waarschuwen. Die ging hulp halen uit het dorp, en de politie vond den ouden man met een boek in de eene en een gedroogde bloem in de andere hand dood op zijn bed liggen, net of hij zooeven in slaap was gevallen. Na de begrafenis werd het huis gesloten, en alles wat er zich in bevond, werd gelaten, zooals het was.

De kinderen bleven op een afstand van het spookhuis, de ouderen wierpen er in het voorbijgaan een schuwen blik op, maar praten deden zij er liefst niet over; totdat op een
mooien morgen tot groote verbazing van alle menschen de luiken open stonden, de roestige putketting knarste, en Kruiden-Marie verscheen. Op dien zelfden morgen zagen de boeren haar voor het eerst over de heide stappen, zooals ze haar tien jaar later nog dagelijks zagen; oud, mager, lang en gebogen, in 't zwart gekleed met jak en rok, een witte doek om het hoofd en een hooge, platte mand op den rug. Of het nu aan haar uiterlijk lag, of wel aan het feit, dat zij zoo plotseling uit het steenen huis te voorschijn kwam, weet ik niet; maar de kinderen noemden haar de "teuverhekse": en, als zij zeker wisten, dat de vrouw het toch niet hooren kon, dan durfden zij haar dat ook wel naroepen.
Ik herinner me nog goed, hoe ik schrikte, toen ik haar voor het eerst voor me zag staan; en toch was ik toen al geen kind meer, als is 't een kleine veertig jaar geleden. Om de twee of drie weken liep ik indertijd 's morgens vroeg langs dien heiweg naar Raalte, en tegen den nacht keerde ik meest langs denzelfden weg terug. Als ik 's zomers tijd over had, ging ik geregeld mijn broodje zitten eten aan den rand van een meertje op de heide, waar ik mooie bloemen wist te groeien. Ik had op school Suringar's Zakflora (die toen pas uitkwam, meen ik) als prijs gekregen, en ik beproefde met behulp van mijn boekje, de namen van de planten te leeren kennen. Heel zelden kwam ik menschen tegen en als ik ze zag aankomen, ging ik ze liever uit den weg; want het waren meestal vreemde oerdelvers, Westfalers, een raar slag van volk.
Zoo zat of lag ik eens op een middag tegen de schemering bij mijn meertje, en wist niet beter, of ik was heel alleen op de hei. Ik was verdiept in mijn flora, en plukte een paars bloempje uit elkaar, dat ik al een poos tevergeefs probeerde te bepalen; het wilde weer niet lukken. Waarschijnlijk praatte of las ik hardop, zooals menschen, die buiten vaak alleen zijn, wel meer doen. Eensklaps hoor ik vlak bij mij een hooge, schelle stem: "Neen, hoor, je bent glad mis, die is het niet, dat is Vetkruid! Zoek maar op, Pinguicula!" Als ik niet op den grond gelegen had, was ik zeker omgevallen van schrik. Vóór mij stond een hooge, zwarte gedaante, geleund op een boomtak, nog langer dan zij zelf; uit het droge, rimpelige gelaat keken een paar scherpe, grijze oogen mij half spottend, half nieuwsgierig aan. Het schepsel leek op 't eerste gezicht zóó sprekend op de heks in Grimm's sprookjesboek, dat ik werkelijk een oogenblik rilde van angst; ………. Lees de rest van het verhaal over Kruiden-Marie in de Canon van Heino.



Afbeelding: illustratie uit 'Hei en dennen'

Topografische kaart van 1849 (25): Hellendoorn en Nijverdal

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder een katern met het gebied rond Hellendoorn en en het nog maar pas gestichte Nijverdal. Daaronder twee kaartgedeeltes in detail. Klik erop voor vergroting.







In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.

Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden:
Hellendoorn
Nijverdal

Krantenredacties vestigen zich in Twentse bibliotheken.

Vanmorgen kopte de Tubantia op de stadspagina Hengelo: ‘Bibliotheek en redactie gaan samenwonen en leuke dingen doen’.
In september verhuist de stadsredactie Hengelo en omstreken naar een plek in de bibliotheek. Dit op uitnodiging van directeur Mark Deckers. Het bericht vervolgt: ‘De gedachte achter de verhuizing is dat de regionale krant in de bibliotheek meer gaat doen dan alleen vierkante meters delen. De directies van beide organisaties hopen dat er ook nieuwe vormen van samenwerking ontstaan. ‘Wat ik leuk zou vinden is dat de bibliotheek en de krant samen de dialoog met de stad vorm zouden kunnen geven’, aldus Mark Deckers. ‘Ook om zo inhoud te kunnen geven aan het debat’. Een voorbeeld daarvan is het drukbezochte zorgdebat dat de Tubantia onlangs hield in de bibliotheek. Bedoeling is de samenwerking verder vorm te geven na de verhuizing. Onlangs verhuisde ook de Almelose stadsredactie van de Tubantia naar de bibliotheek in die plaats’. Tot zover het artikel in de Tubantia.

Kulturhus
Het Kulturhus is een Zweeds-Overijsselse uitvinding. In de jaren negentig introduceerde oud-OBD-directeur Henk Middelveld het concept in Nederland, waarbij de bibliotheek met verschillende andere voorzieningen onder één dak en achter één deur gebracht werden. Tal van varianten passeerden de revue, maar de bibliotheek samen met de stadsredactie van een krant hebben we nog niet gezien. Toch hebben beide het een en ander gemeen, b.v. dat ze ‘last’ hebben van het internet-tijdperk en beide daardoor gedwongen worden te vernieuwen. Ook zitten beide in de hoek van de informatievoorziening, een informatiespecialist zou zowel voor de krant als voor de bibliotheek kunnen werken.



Foto: Openbare Leeszaal in 1913

Leeszalen
Eigenlijk speelde de krant een hele belangrijke rol bij het ontstaan van Openbare Leeszalen en Bibliotheken. Toen deze begin 20ste eeuw in de grote steden verschenen was de leeszaal het belangrijkste onderdeel. Hier kon men gratis een groot aantal kranten lezen. De krant is nu in Twente weer terug in de bibliotheek. Benieuwd wat dit gaat opleveren.

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (13)

De Mars was een Overijssels maandblad dat tussen 1953 en 1981 verscheen en waaraan bijna alle bekende journalisten/publicisten uit die tijd meewerkten. De Mars bevatte artikelen over regionale onderwerpen op cultureel, maatschappelijk, economisch en toeristisch terrein. De vaak lange(re) artikelen geven een goed tijdsbeeld. In deze rubriek vermeld ik per jaargang een aantal artikelen over onderwerpen of gebeurtenissen uit dat jaar. Dit keer jaargang 1963.

Welke thema’s speelden er in 1963, althans wanneer we De Mars als leidraad nemen? Geen complete opsomming, maar een aantal zaken die mij opvielen.



Foto: skieën op de Holterberg

Werkgelegenheid
Rond 1963 had in Overijssel 1,5% van de bevolking geen werk. Je spreekt dan niet van werkloosheid maar van arbeidsreserve, want 100% afstemming van vraag en aanbod komt vrijwel niet voor. De nijverheid trok 50% van de beroepsbevolking, de landbouw 17% en de dienstensector 33%. Men constateert dat de dienstensector ‘achterblijft’ bij het landelijk gemiddelde en dat de industriële werkgelegenheid zal blijven groeien mits er voldoende ‘aanvoer’ van buitenlanders is.

Sociale werkplaatsen
Werden deze aanvankelijk alleen opgericht voor verstandelijk gehandicapten, in de loop van de jaren 50 werden er ook lichamelijk gehandicapten geplaatst. In 1961 bedroegen de kosten van deze voorziening in Overijssel 9 miljoen, de baten waren 1,75 miljoen. Hoewel tal van maatregelen moeten leiden tot een betere balans tussen kosten en baten, wordt er gepleit voor uitbreiding van het aantal arbeidsplekken ‘ter wille van de velen, die in de arbeid bij de werkplaatsen een nieuwe levensvulling hebben gevonden en daardoor met meer genoegen dan voorheen de toekomst tegemoet kunnen zien’. Tijden veranderen….



Foto: producten uit de sociale werkplaats 1963

Nijverdal ten Cate
Nijverdal ten Cate bouwt in 1963 de modernste weverij van Europa in een tijd van overcapaciteit in de textiel. 180 Zwitserse Sulzermachines gaan zwaardere weefsels produceren waarmee nieuwe producten worden gemaakt. Het lijkt erop dat het bedrijf toen al de goede weg is ingeslagen, want als een der zeer weinige bedrijven uit 1963 bestaat het nog steeds, al maken al lang geen textiel meer.



Foto: moderne vakantiehuisjes in Hellendoorn

Bibliotheken
In 1963 werden 9 nieuwe bibliotheken geopend in Overijssel. Het lijkt of er een cyclus is van 50 jaar. Hoeveel bibliotheken of filialen zouden er dit jaar gesloten worden?

Bibliotheek Almelo
Trok de opening van de nieuwe bibliotheek in Almelo in 1994 nationaal en internationaal de aandacht, dertig jaar eerder was precies hetzelfde het geval. In 1963 werden de plannen ontworpen voor een ‘hypermoderne’ bibliotheek, de eerste echte ‘uitleenbibliotheek’. De bibliotheek zal gaan beschikken over een parkeerplaats voor auto’s, ook één voor kinderwagens (overdekt), een zaaltje voor lezingen, een expositieruimte, een leesterras, een vertelhol voor de kleintjes en de jeugd- en volwassenafdeling zullen met elkaar in ruimtelijk contact staan, zodat er geen ‘drempelvrees meer zal bestaan bij de rijpere jeugd om het heiligdom van de volwassenen te betreden’.

Bedrijvigheid
In deze jaargang lange reportages over de tuinbouw en de scheeps- en jachtbouw in Overijssel. Ook veel bedrijfsreportages. Behalve over de al genoemde Nijverdal ten Cate ook over Koninklijke Zout-Ketjen (Hengelo), M. en R. Laboratoria (Zwolle), Hevea Raalte, Noury & Van der Lande (Deventer), Philips (Zwolle en Almelo).



Foto: motorraces Tubbergen

RONO
De regionale omroep voor Noord- en Oost-Nederland verkeert in de problemen. Niet in financiële, maar de populariteit van de oostelijke programma’s neemt af ten faveure van het Drentse programma. Luisteraars uit Twente en de Achterhoek luisteren lieven naar Drenthe dan naar Oost. Algemeen erkend wordt dat het Oosten, in tegenstelling tot Drenthe, geen eenheid vormt. Over de te volgen koers zijn de meningen verdeeld. Journalist Hans Wiersma ziet de oplossing in betere en meer attractieve programma’s die niet speciaal een regionalistisch karakter hoeven te dragen, terwijl regionalist Johan Buursink pleit voor b.v. typisch Twentse uitzendingen voor de Tukkers.

Zwembaden
Er is een ware zwembaden-hausse op gang gekomen. Elk dorp eist een eigen zwembad en als dat er niet snel genoeg komt wordt er actie gevoerd, zoals in Nieuwleusen (zie foto hieronder).