Ga het na in het Nationaal Archief

Op het spoor gebracht door het onvolprezen weblog van André Manssen ben ik weer eens wezen grasduinen op de website Gahetna.nl van het Nationaal Archief. De website wordt voortdurend uitgebreid en biedt steeds meer verrassingen. Hieronder een aantal al langer bestaande en nieuwe onderdelen van de website die mij (weer) opvielen.

Fotocollectie
Het fotoarchief beslaat momenteel zo’n 14 miljoen foto’s. Naast de aanwezigheid van andere collecties heeft met name het toevoegen van het Spaarnestad-fotoarchief, met miljoenen pers- en documentaire foto’s uit de 20ste eeuw, in de afgelopen paar jaren voor een belangrijke uitbreiding gezorgd.

Themapleinen
Achtergronden, artikelen, verwijzingen, beeld- en archiefmateriaal over tot nu toe drie thema’s: Koloniaal en handelsverleden, Voorouders en Tweede Wereldoorlog.

Tijdbalken
Hoogtepunten uit de vaderlandse geschiedenis en een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

Webexpo
Het Nationaal Archief: ‘De webexpo presenteert een keuze van bijzondere, aangrijpende en mooie archiefstukken uit het Nationaal Archief. Hier ontdekt u de rijkdom en variatie van de collectie, waaronder verdragen, verslagen, brieven, kaarten en foto’s. Zoek op thema of trefwoord of laat u verrassen. De Webexpo groeit, verandert en verrast.’
Eén van de mooiste onderdelen van deze website. Om in te grasduinen.

Beeldselecties
Beeldselecties uit het fotoarchief over tientallen onderwerpen van het Nationaal Archief staan al sinds 2008 op Flickr the Commons

Dit is niet alles: zo is er nog het onderdeel Onderwijs, het Geheugenpaleis, het Verhalenarchief etc.

80.000 boeken 1700-1870 uit KB-collectie online beschikbaar

Sinds deze week zijn 80.000 boeken uit de 18e en 19e eeuw volledig te doorzoeken via boeken.kb.nl. De gedigitaliseerde boeken zijn de eerste resultaten van het samenwerkingsproject met Google Nederland, waarvoor 160.000 boeken uit de KB-collectie gedigitaliseerd worden. De eerste helft van deze boeken is nu gescand en vrij toegankelijk via de websites van de KB en Google Books.

Lees meer en bekijk een video over het project op de website van de KB.



Overijsselse boeken
Welke boeken met een Overijssels aspect zijn er te vinden? Het is ondoenlijk om het hele bestand te doorzoeken. Toch ben ik zoekend op trefwoorden een aantal interessante titels tegengekomen, o.a.:
- Wandelingen in en om Zwolle (1846) / door een neef van den Drentschen assessor
- Tijdrekenkundig register Overijssel (1857-1875)
- Overijsselsche Almanak 1836-1855
- Van Th. J. Stieltjes o.a. De Overijsselsche waterwegen uit een Nederlandsch oogpunt beschouwd (1855) en samen met A.C.W. Staring: De scheepvaart in Salland en Twenthe (1847)
- Een aantal boekjes over Schokland
- Catalogus van voortbrengselen van Overijsselsche nijverheid en kunst op de tentoonstelling gehouden te Deventer, in de maanden Julij en Augustus 1842
- De Overijsselsche predikants-dochter (3 delen, 1816-1817), de oudste Overijsselse roman, van Petrus de Wakker van Zon, die schreef onder pseudoniem Bruno Daalberg.

Er zal vast meer te vinden zijn. Klik op de afbeelding van de website om te zoeken.

Topografische kaart van 1849 (26): Rijssen en omgeving

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder een katern met het gebied ten noorden van Rijssen. Daaronder twee kaartgedeeltes in detail. Klik erop voor vergroting.





In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.

Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden:
Rijssen
Notter

Crisis toen (jaren 80) en nu

Zoekend naar een artikel in de Tubantia van 1983 ondervond ik, de krantenkoppen scannend, déjà-vu ervaringen, maar dan andersom. Degenen die in de jaren tachtig al aan het arbeidsproces deelnamen zullen regelmatig aan die tijd terugdenken. Precies dertig jaar geleden zaten we ook midden in een crisis, al laat ik een vergelijking tussen beide graag aan economen over.



Afbeelding: Het Twentse tijdschrift Inslag besteedde met een aantal themanummers veel aandacht aan de crisis in de jaren tachtig.

De eerste week van april 1983 levert de volgende krantenkoppen op:

Lubbers: ‘We moeten wennen aan een lager welvaartspeil’

Kabinet wil verder korten op salarissen van overheidspersoneel en op sociale uitkeringen en minimumlonen. Daarnaast gaan sociale premies omhoog en wordt de benzine-accijns met nog eens een dubbeltje verhoogd.

Stork in Hengelo gaat de boer op om nieuwe bazen te vinden voor de circa 300 werknemers die dit jaar overtollig worden en niet met vervroegd pensioen gaan.

Jongerenbanen door herverdeling van werk. In steeds meer cao’s worden afspraken gemaakt waarbij werknemers looncompensatie inleveren voor werktijdverkorting, waardoor jongeren met een deeltijdbaan of leer- en arbeidsovereenkomst in kunnen stromen.

Ruim helft bedrijven Twente-Achterhoek moet banen schrappen.

Het resultaat van de omvangrijke overheidssteun aan de textiel- en kledingindustrie is teleurstellend. De inkrimping van de bedrijfstak kon niet tot staan worden gebracht.

Duizenden banen in gevaar. Sluiting van Stork Ketels zal het verlies van zeker 5000 arbeidsplaatsen in de metaalindustrie tot gevolg hebben.

Het kabinet ziet af van een korting van twee procent op de salarissen van ambtenaren en trendvolgers in ruil voor arbeidstijdverkorting.

Etc. Etc.



Gelukkig kon sportminnend Nederland zich in diezelfde week laven aan een overwinning van Jan Raas in de Ronde van Vlaanderen, terwijl het weekend daarop Hennie Kuiper zegevierde in Parijs-Roubaix. Dat waren nog eens tijden!

HCO plaatst unieke foto's Overijssel 1935-1941 in beeldbank

Ooit stonden ze bij het vuilnis. Een handelaar zag ze liggen en verkocht ze aan archieven. Het ging om negatieven van foto’s uit de periode 1935-1941 die in opdracht van het bekende Fotopersbureau Spaarnestad gemaakt waren. Het Historisch Centrum Overijssel kocht in 2001 160 negatieven van Overijsselse foto’s en bewaarde ze. Nu de auteursrechten vervallen zijn, heeft het HCO de negatieven gescand en in haar beeldbank gezet. Lees het hele verhaal en hoe te zoeken in de beeldbank op de website van het HCO.

SAB ontvangt zeer bijzondere boekenschenking van Georg Hartong

Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek Deventer (SAB) ontvangt 150 bijzondere boeken uit de privécollectie van Deventenaar Georg Hartong. Tot deze schenking behoren 22 titels die in geen enkele openbare collectie in Nederland aanwezig zijn. Van 15 boeken zijn er slechts 1 à 2 andere exemplaren wereldwijd bekend. De boeken zijn afkomstig uit de periode 1600-1900 en vormen een bijzondere aanvulling op de collectie van SAB en daarmee een aanwinst voor Deventer als boekenstad. De Verklaring van Schenking werd in het bijzijn van cultuurwethouder Robin Hartogh Heys van Lier en SAB-directeur Eddy Tulp getekend.



Foto: Links Hartong, rechts wethouder Hartogh Heys van Lier van Deventer (foto: SAB)

Georg Hartong is geen onbekende in de Overijsselse boekenwereld. Als geen ander is hij op de hoogte van vrijwel alles (boeken, kaarten, pamfletten) wat er in en over Overijssel sinds het uitvinden van de boekdrukkunst verschenen is. Hartong, tijdens zijn werkzame leven leraar Nederlands en klassieke talen in Enschede, was jarenlang bestuurslid van de OBD en heeft met zijn speurwerk en aanschafadviezen de Overijssel collectie van de OBD uitgebouwd tot een belangrijke collectie. Later zette hij zich in voor de bibliotheek van de Oudheidkamer Twente in Enschede. Terug in zijn geboortestad Deventer heeft hij inmiddels een flink deel van zijn verzameling verkocht en geschonken aan de Athenaeumbibliotheek.

Zie voor meer informatie over de Hartong collectie de website van SAB.

Regionale uitgaven 2013-7

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2013-13

IAI’s 2013-7

80 jaar in Zwolle : een generatie in 80 portretten / Joop Putten [fotogr. ; interviews en teksten Jolanda van der Meer ... et al. ; red. Menno van der Laan ... et al.]. - Zwolle : W Books, cop. 2013. - 166 p. – ISBN 9789066300309. - € 24,95



Tachtig levensverhalen van Zwollenaren van tachtig jaar en ouder. De mensen zijn authentiek geportretteerd, in woord en beeld. Elk verhaal plaatst het Zwolle van de 20e eeuw in een heel persoonlijk en bijzonder perspectief.

Canon van Denekamp : een Twents grensdorp met haar kerkdorpen / met medew. van Willy Beld, Jos Knippers [... et al.], Stichting Heemkunde Denekamp. - Denekamp : Stichting Heemkunde Denekamp, 2013. - (...) p. - € 7,95



De Canon van Denekamp bestaat uit veertig ‘vensters’, die een doorkijkje geven naar een even groot aantal thema’s uit de sociale, culturele en geestelijke geschiedenis, van de ontstaansgeschiedenis van het Twentse landschap tot het nieuwe dorpshart van Denekamp dat in 2007 gereed kwam.

Deventer vrouwen van vroeger en nu : wandelroute door de binnenstad / samenst. en teksten: Marja Kroef en Lamberthe de Jong. - Deventer : VVAO afd. Deventer, 2013. - 18 p. - € 2,50



In deze stadswandeling worden 19 vrouwen beschreven, vanaf de Middeleeuwen tot in onze tijd. Van melkmeisje tot prinses, van schoolhoofd tot kunstenares, van boekhouder tot wethouder. De wandelroute, die anderhalf tot twee uur duurt, voert door de mooiste straatjes van de oude binnenstad, langs plekken die herinneren aan deze bijzondere vrouwen.

Het bruidsboeket / Catrien Westdijk-Niburg. - Hardenberg : Heijink, 2013. - 187 p. - € 16,50



Tweede streekroman van de schrijfster uit Slagharen. Wordt niet via NBD Biblion aangeboden. Inhoud volgens flaptekst: ‘Evelien Corten heeft haar hart verloren aan Willem Mulders. Dat is tegen de zin van haar vader. Hij dwingt haar om te trouwen met Sander Kroons, een welgestelde boerenzoon. Of ze gelukkig is in dit huwelijk?’