Regionale uitgaven 2013-12

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2013-27

IAI’s 2013-12

Verhalen van Schokland: de lotgevallen van een eilandbevolking / Bruno Klappe. - Eindhoven : Eigenboekuitgeven.com, 2013. - 246 p. – ISBN 9789491439179. - € 22,50



In 1859 werd op last van de Rijksoverheid het eiland Schokland om gezondheidsredenen ontruimd, een unieke gebeurtenis. Een kleine 700 bewoners moesten elders op het vasteland een nieuw bestaan opbouwen. Auteur Bruno Klappe publiceerde al veel over Schokland, onder meer samen met Wim Veer het monumentale boek ‘Schokland verlaten’. Een aantal verhalen die hij eerder schreef over onderwerpen als de visserij en de gevaren van de zee, over rampen en overstromingen, over bruiloften en begrafenissen, over vreugde en verdriet, werden herzien en zijn nu gebundeld.

Langs IJssel, bongerd en boerderij: vier fietsroutes / Stichting IJsselhoeven en Stichting IJsselboomgaarden. – 2013. - (54) p. - In ringband. - € 7,50



Vier fietsroutes langs de IJssel van rond de dertig kilometer, die alle het Veer Olst-Welsum als beginpunt hebben en ook zijn te combineren. De vier fietsroutes lopen langs karakteristieke IJsselboerderijen en mooie boomgaarden waarover achtergrondinformatie gegeven wordt. De route loopt grotendeels niet via de bekende fietsknooppunten, maar deze worden ter oriëntatie wel op de kaartjes weergegeven.

Kijkwijzer landgoed-luiken Overijssel / Ewout van der Horst. - Kampen : IJsselacademie, 2013. - 30, [72] p. – ISBN 9789066972339. - € 4,95



Hoe vaak zouden fietsers of wandelaars zich afgevraagd hebben, terwijl ze door het Overijsselse landschap struinden, hoe dat nou zit met die gekleurde luiken van boerderijen. Ewout van der Horst geeft het antwoord. Hij onderzocht het verschijnsel van de landgoed-luiken. Hij ontdekte dat 35 kastelen en buitenplaatsen in het bezit zijn van pachtboerderijen met gekleurde luiken. De kleuren verwijzen meestal naar het familiewapen van de adellijke bewoners. De Kijkwijzer bevat een boekje en een kleurenwaaier. Het boekje bevat een beknopte inleiding op het verschijnsel van heraldisch kleurgebruik in Overijssel. In de waaier wordt, uitgaande van de landgoedluiken en het familiewapen, per buitenplaats het heraldisch kleurgebruik omschreven en kort toegelicht. Het boekje is door het formaat wellicht niet zo handig uit te lenen voor bibliotheken en mede gezien de prijs beter door de liefhebber zelf aan te schaffen.

Patriot en populist avant la lettre: Joan Derk van der Capellen tot den Pol / Ewout Klei. - 1e dr. - Soest : Boekscout.nl, 2013. - 148 p. – ISBN 9789462068704. - € 19,35



Van der Capellen (1741-1784) was een der voornaamste leiders in de strijd van de Patriotten tegen het stadhouderschap. Hij wordt vaak Nederlands "eerste democraat" genoemd en is auteur van het patriottisch pamflet "Aan het volk van Nederland". Hij wist in Overijssel een einde te maken aan de gehate drostendiensten. Pim Fortuyn noemde hem zijn "illustere voorganger en voorbeeld". Van der Capellen verzette zich tegen de politieke elite. Hoe wist hij bij zijn zaak de publieke opinie te betrekken? Met welke strategieën voerde Van de Capellen zijn strijd? Hoe succesvol was hij? Wat is zijn politieke erfenis en wie zijn zijn politieke erfgenamen? Dit boek is een geactualiseerde bewerking van de doctoraalscriptie van Ewout Klei. Hij won hiermee in 2005 de Radix scriptieprijs.

Merkwaardig en zeldzaam: 160 jaar Deventer museumgeschiedenis / Henk Nalis. - Deventer : Vereniging de Waag i.s.m. Corps 9 Publishers, 2013. - 168 p. – ISBN 9789079701209. - € 19,50



Boek over de geschiedenis van Vereniging en (Historisch) Museum De Waag in Deventer, met aandacht voor onder meer de achtereenvolgende directeuren van het museum, het Speelgoedmuseum, archeologisch onderzoek, monumenten en bouwfragmenten en Gerard ter Borchs portretten in Deventer.

Ootmarsum in de negentiende eeuw. Dl. 2: Van bloei naar verval / Ben Morshuis Stichting . – Ootmarsum, 2013. - 132 p. - € 17,50



Ootmarsum was eeuwenlang één van de meest bloeiende steden in Noordoost Twente. Toch kwam aan al die grandeur een einde. De achteruitgang voltrok zich voornamelijk in de negentiende eeuw, tussen 1800 en 1900. In een tijdsbestek van minder dan honderd jaar veranderde het florissante stadje in een armoedig aandoende plattelandsgemeente met smalle, kronkelige en vooral slecht onderhouden straatjes. Voornaamste oorzaken van het verval waren een bestuurlijke herindeling in de Franse tijd waardoor Ootmarsum veel bestuurlijke invloed verloor en het feit dat Ootmarsum verstoken bleef van goede verbindingen. Toch gebeurde er nog wel wat in dit stadje, zoals we in dit tweede deel over dit onderwerp kunnen lezen.

Geen echte kerels: familieverhalen uit de vorige eeuw / Aukje R. Dragtstra. - Krommenie : Boekenmaker, 2013. - 120 p. – ISBN 9789088421389. - € 14,95



Korte verhalen over de belevenissen van de schrijfster en haar familie in de twintigste eeuw. Ze spelen zich hoofdzakelijk af in Steenwijk en omgeving.

Dari mana datang...: dari Vossenbosch sampé Wierden / Werkgroep De Schatkamer met medew. van Sylvia Pessireron ... [et al.]. - Wierden : Werkgroep De Schatkamer, 2013. - 60 p. - € 10,-



In 2011 was het 60 jaar geleden dat de eerste gerepatrieerde Molukse gezinnen naar Nederland kwamen. In Wierden werden Molukkers in het voormalige interneringskamp De Vossenbos geplaatst. In “Dari mana datang” (“Waar komen wij vandaan”) wordt een indruk gegeven van de geschiedenis van de Wierdense Molukkers aan de hand van foto's, muziekinstrumenten, een maquette van kamp de Vossenbosch etc. Het boek bevat naast foto’s ook interviews, ook met jongeren, verhalen en gedichten. Behalve Molukkers komen in dit boek ook Nederlanders aan het woord die binding hadden met kamp Vossenbosch.

Officiële jaarboek PEC Zwolle 2012/2013 / [teksten en eindred.] Koen te Riele en Jelle van merongen ;[ fotografie Martijn Kleingeerts ... et al.]. - De Stentor [etc.], 2013. - 134 p. – ISBN 9789080196902. - € 30,95



Aan de hand van exclusief fotomateriaal, wedstrijdverslagen, quotes, statistieken en nieuwsberichten wordt teruggeblikt op het Eredivisieseizoen 2012/2013 van PEC Zwolle.

Gerechtigheid / Arjan Boes. - Soest : Boekscout, 2013. - 259 p. – ISBN 978946206805. - € 19,95



Enschedeër Arjan Boes heeft inmiddels de halve wereld gezien. Hij schreef gedichten, (reis)verhalen en blogs. Dit is zijn eerste boek.
Flaptekst: Op een rockfestival in Berlijn wordt een Nederlandse studente zwaar toegetakeld door leden van de motorbende de Scorpions. Haar oudere broer zweert wraak en wil gerechtigheid voor zijn zusje. Als politie en justitie dreigen te falen gaat hij zelf op zoek naar de daders. Ondertussen maakt ook een speciaal onderzoeksteam al jaren jacht op deze motorbende. Een op handen zijnde grote wapendeal in de haven van Hamburg is voor alle partijen cruciaal is. In een spannend en meeslepend kat-en-muisspel is de grote vraag: wie trekt er aan het langste eind?

Genealogie en open data

Bob Coret, een van Nederlands meest deskundigen op het gebied van genealogie en de man achter Genealogie Online heeft prachtig op een rij gezet hoe je een stamboom niet hoeft te beperken tot een saaie opsomming van genealogische gegevens, maar deze kunt verrijken en in een context kunt plaatsen door gebruik te maken van gegevens die je kunt vinden in open databronnen.

Zo geeft hij allerlei voorbeelden van bronnen met open data met betrekking tot:
- de familienaam
- geboortedag en andere belangrijke datums
- over plekken en plaatsen

Lees zelf op zijn blog wat hij hierover te melden heeft.

Topografische kaart van 1849 (29): Weerselo-Tubbergen

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder een gedeelte van de kaart dat het gebied Weerselo-Tubbergen bestrijkt. Daaronder een kaartgedeeltes in detail. Klik erop voor vergroting.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.

Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden:
Tubbergen
Weerselo

Sint-Petersburg is populaire fietsbestemming

Santiago de Compostella mag dan een populair doel zijn voor een lange afstands fiets- of wandeltocht, zo langzamerhand kan dat ook gezegd worden van Sint-Petersburg. Opnieuw vertrok eergisteren een groep fietsers voor een tocht van ruim drie weken naar Sint-Petersburg in het spoor van de Vriezenveense Rusluie. Hun reis is te volgen op een website. En vanmorgen lazen we in de Tubantia dat twee fietsers uit Vriezenveen Sint-Petersburg bereikt hebben en werden ingehaald door de Vriezenveense Harmonie die daar dit weekend optreedt.


Afbeelding: Utrechtse studenten waren in 1966 de eersten die in het spoor van de Rusluie met een huifkar naar Sint-Petersburg trokken, al maakten ze wel een omweg via Moskou

Waarom de tocht zo populair is valt alleen maar te raden. Wellicht omdat de afstand in (ruim) drie weken, dus binnen een vakantieperiode, te fietsen is en omdat je in gebieden fietst die niet tot de bekende vakantiegebieden behoren en waar je niet zo snel komt: Noord-Duitsland – Polen – Kaliningrad – Baltische staten, en misschien omdat je vaak de (westen)wind mee hebt?

De route is trouwens niet alleen per fiets afgelegd maar ook per koets. In onze Overijssel collectie bevinden zich drie reisbeschrijvingen, waarover ik al eens geblogd heb. Voor wie plannen heeft raad ik aan deze publicaties eens te lezen:

Met de huifkar tussederusse (1966)

In draf naar Sint Petersburg (1992)

Eeuwenoude Hanzeroute op de fiets (2002)

Activiteiten voor kinderen in de zomervakantie 2013 in musea etc. in Overijssel

Kijk hier voor 2014

Denekamp Natura Docet Wonderryck Twente
o.a. Funky Forest

Deventer Speelgoedmuseum
Diverse activiteiten

Enschede Rijksmuseum Twenthe
De toffe koffer en andere activiteiten

Enschede TwentseWelle
Speurkofferweken

Giethoorn De Oude Aarde
Lucky Luck

Hengelo Twents Techniekmuseum HEIM
Doemiddagen

Holten Natuurdiorama
Speurtochten

Ommen Nationaal Tinnen Figuren Museum
Diverse activiteiten

Zie voor overige (eendaagse) activiteiten en evenementen: Uit-agenda Overijssel en Uit met kinderen

Plan klaar voor digitaliseren Twentse kranten

Er zijn weinig onderwerpen waar ik op dit blog zo vaak over geschreven heb als de noodzaak/de plannen tot digitalisering van het Twentse krantenbestand. Het begon met de constatering dat bij het omvangrijke project Historische Kranten van de KB waarbij 10 miljoen krantenpagina’s uit de afgelopen vier eeuwen gedigitaliseerd worden – in juli 2012 was men op de helft - Twente zo’n beetje als enige regio ontbrak.


Afbeelding: De belangrijkste Twentse kranten vanaf 1844

In oktober 2011 werd bekend gemaakt dat de Twentsche Courant Tubantia samen met het Gemeentearchief Enschede het plan heeft opgevat een begin te maken met de digitalisering van de Twentsche Courant (en mogelijk andere kranten uit Twente). De Regio Twente lijkt bereid een ‘kwartiermaker’ te bekostigen die moet inventariseren en een plan van aanpak moet maken. Daarna is het zaak hulp te krijgen van erfgoedinstellingen en geld te verwerven (2 tot 3 miljoen) bij gemeenten, provincie, fondsen en particulieren.

In september 2012 stelt de Regio Twente daadwerkelijk een budget ter beschikking voor het uitwerken van een projectplan. Siebe Rossel (hij is antropoloog, historicus, publicist en tentoonstellingsmaker) gaat het projectplan schrijven. Het gaat om de digitalisering van liefst 3 miljoen krantenpagina’s en 1 miljoen foto’s.

In april 2013 bericht de Tubantia: ‘Een groot deel van het papieren archief van de Twentsche Courant is binnen afzienbare tijd digitaal te raadplegen. De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag gaat komend najaar 44.000 krantenpagina’s uit de periode 1845 tot 1951 digitaliseren. Het Stadsarchief Enschede zag zijn aanvraag daartoe deze week gehonoreerd.’

Nu is het rapport van Siebe Rossel klaar. Als het plan wordt uitgevoerd kunnen de begrote kosten van 5 miljoen voor digitalisering van het complete Twentse krantenarchief worden teruggebracht naar 370.000 euro. Dit kan door het digitaliseringsplan te koppelen aan een Twents werkgelegenheidsproject. Zo snijdt het mes aan twee kanten. Een langdurige wens van velen die iets hebben met de geschiedenis van Twente gaat in vervulling en 217 mensen (fulltime) worden gedurende drie jaar aan het werk gehouden. Het gaat om mensen met enige afstand tot de reguliere arbeidsmarkt (o.a. werkzaam bij Sociale Werkplaatsen) die onder begeleiding de vele duizenden pagina’s moeten scannen, rubriceren en van data voorzien.

Of het plan ten uitvoer wordt gebracht…? Er moeten nogal wat instanties en bestuurders aan mee willen werken en er moet ergens geld vandaan gehaald worden. Kiekn wat wordt, maar intussen is het wel een mooi plan!

Welke kranten nu precies gedigitaliseerd worden wordt (nog) niet vermeld en hoe het zit met de 44.000 pagina’s Twentsche Courant die de KB voor haar rekening zou nemen kan ik ook nog nergens terugvinden.

Archief Alphons Ariëns bij KDC gedigitaliseerd

Het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) in Nijmegen heeft zijn volledige archief over Alphons Ariens, priester en grondlegger van de katholieke arbeidersbeweging in Nederland, die vooral in Twente zijn werkterrein had, laten digitaliseren. Wie op de website van het KDC in het zoekveld de term Ariëns invult, kan kennis nemen van Ariens' geschriften. "Hij zal dan wel het moeilijk leesbare handschrift van Ariëns voor lief moeten nemen. Het archief is namelijk wel gedigitaliseerd, maar niet getranscribeerd. Niettemin maakt dit het gedachtegoed van Ariens een stuk toegankelijker," aldus Jan Hinke, secretaris van het Ariens Comité.



In het themanummer `Digitaliseren' van de KDC-nieuwsbrief `Impressie' gaat Lodewijk Winkeler, hoofd van het KDC, in op dit archief. Zo schrijft hij over het ruim dertig jaar geleden verschenen boek van toenmalig KDC-directeur Jan Roes: `Bronnen van de katholieke arbeidersbeweging. Toespraken, brieven en artikelen van Alphons Ariens 1887-1901'. Winkeler: "Het moet een van de eerste boekuitgaven zijn geweest waar een computerprogramma aan te pas kwam. De afdeling Informatie Verzameling en Verwerking van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen had toen net een van de eerste tekstverwerkers ontworpen, NUTEXT genaamd. In het ruim 650 bladzijden tellende boek krijgt de lezer een selectie aangeboden van teksten van Alphons Ariens uit zijn Enschedese kapelaanstijd. De selectie werd gemaakt uit het acht meter grote archief van Ariens dat bij het KDC berust en dat in 1977-1978 vakkundig was geïnventariseerd. De gekozen teksten werden ontcijferd, uitgetypt, van aantekeningen voorzien waar er iets toelichting behoefde, en alle doorhalingen en invoegingen door Ariens werden getrouw genoteerd. `Engelengeduld' en `monnikenwerk' waren de woorden waarmee Jan Roes dit project typeerde. Vermeldde Ariens in 1891 in een toespraak in Deventer ter gelegenheid van de oprichting van de plaatselijke RK Werkliedenvereniging in het voorbijgaan het nuttige werk van de Vereeniging Utile Dulci, dan kunnen we in een voetnoot onder andere lezen dat deze vereniging in 1845 was opgericht en een gulden contributie per jaar kostte. Ariens geldt tot op de dag van vandaag als de architect van de katholieke sociale beweging: de arbeidersorganisatie en de drankbestrijdingsorganisatie Sobrietas. [...] Voor de ontstaansgeschiedenis van de katholieke sociale beweging is het omvangrijke archief van Ariens van onschatbare waarde. En omdat het archief nog steeds met grote regelmaat onderzoekers trekt, heeft het KDC het volledige archief laten digitaliseren." Het priegelige handschrift van Ariens is nu dus online te lezen, gekoppeld aan de archiefinventaris. "Maar die leerzame en gedetailleerde toelichtingen op zijn toespraken, brieven en artikelen - die zult u in het boek moeten blijven opzoeken," aldus Winkeler tot besluit.

Bron: KDC-Nieuwsbrief