zondag 10 november 2013

Bekende Overijsselaars van toen (8): pastoor Veeger te Hertme

Het Openluchttheater heeft het kerkdorp Hertme bij Borne op de kaart gezet. Het is landelijk bekend door het Afrika-festival dat er jaarlijks plaatsvindt en regionaal bekend door allerlei andere opvoeringen, concerten en activiteiten, zoals de sinds kort weer jaarlijks op de agenda staande passiespelen. Het theater was er nooit geweest, als niet de Groningse pastoor Veeger in 1952 in Hertme een parochie dacht te vinden waar hij tot rust kon komen.

Foto: Pastoor Veeger in 1955

De pastoor was geen gewone dorpspastoor. Dat blijkt al bij zijn eerste preek in Hertme: ‘'Beste parochianen: jullie kunnen veel met me doen, maar ik ben geen hondje. Ik laat dus niet met me spelen'. Hij is een man die geen obstakels ziet op zijn weg naar een te bereiken doel en hij wordt omschreven als zijnde ‘een sterke, soms ook wel autoritaire persoonlijkheid’. In ieder geval is hij in het bezit van vele talenten. Zijn creativiteit kan hij kwijt in hobby’s als schilderen en boetseren, fotograferen en filmen. Hij is ook een entertainer. Zo brengt hij op allerlei avonden die zich daarvoor lenen een goochelprogramma van een uur, maar verstaat hij ook de kunst van het declameren. Als kapelaan trok hij al het hele land door met zijn voordrachten, die soms drie uur in beslag namen. Het waren stukken van onder meer Vondel, Guido Gezelle en Felix Timmermans. De liefde voor een andere passie, toneelspelen, brengt de pastoor ertoe plannen te maken voor een Openluchttheater in Hertme. Hij is er de man naar om het meteen groots aan te pakken. Het Openluchttheater moet een aanwinst worden voor heel Twente dus schakelt hij burgemeesters en industriëlen in om te helpen zijn plannen te verwezenlijken. Bentheimer zandsteen, nodig voor de bouw van het theater is nog wel verkrijgbaar in de steengroeven over de grens, maar is peperduur. Dus gaat hij samen met VVV-directeur Dick Wilmink de boer op in Twente. Door boeren werden stenen afkomstig van oude putten geschonken en de Koninklijke Weefgoederen Fabriek te Hengelo ruimde haar oude fabrieksgebouw op en schonk de pastoor een vloer. Deze leverde maar liefst tweehonderdvijftig vierkante meter aan Bentheimer steen op. Andere fabrikanten stelden werkkrachten en vrachtauto's beschikbaar. Een hoeveelheid van voor minstens f 30.000 aan Bentheimersteen werd opgehaald. Toen het ter plaatse was had het de kas nog geen honderd gulden gekost.

Met hulp van de Hertmese bevolking werd het theater gebouwd en kon in de zomer van 1953 voor het eerst Joseph in Dothan van Vondel worden opgevoerd, waarvoor spelers uit heel Twente werden opgetrommeld. Het volgende jaar met een natte zomer werd er vooral in de regen gespeeld voor weinig publiek, maar in 1955 kwam de doorbraak met de opvoering van Shakespeare’s Midzomernachtsdroom. De eerste voorstelling was met tweeduizend bezoekers meteen uitverkocht. In de Twentsche Courant verschenen lovende kritieken. Het vormde het begin van de eerste bloeiperiode van het Openluchttheater.

Foto: Spelmoment uit Shakespeare’s Midzomernachtsdroom

Passiespelen
De grootste wens van pastoor Veeger en zijn bestuur ging in 1957 in vervulling. Het passiespel dat in Nederland vanaf 1932 in Tegelen jaarlijks voor 15.000 toeschouwers werd opgevoerd en in het Duitse Oberammergau al vanaf 1633, kon nu ook in Twente aanschouwd worden. En zoals op de website van de Heemkundekundegroep Hertme vermeld staat: ‘Met zo'n 300 medewerkers(sters) en met pater Genesius O.F.M. Cap. als de Christusfiguur. Bussen vol met Duitsers komen kijken als de Passiespelen in het Duits worden opgevoerd in een vertaling van Jan Naaykens. Het kan niet anders zijn dat promotorpastoor Johan Veeger zich intens gelukkig voelt. Negen jaar lang wordt het lijden van Christus uitgebeeld in Hertme. De vele kleding die de acteurs en actrices nodig hebben, krijgt pastoor Veeger van de textielmagnaten die hij kent. Opvoeringen van De 'paradijsvloek' en 'Midzomernachtdroom' zorgen ervoor dat Hertme landelijke bekendheid geniet. En ieder in Hertme werkt mee’.

Na negen jaar – we zitten dan diep in de jaren zestig – loopt de belangstelling terug en geraakt het Openluchttheater in een dal waar het later mede door het Afrika-festival weer uitkrabbelt. Pastoor Veeger, nu vrijwel vergeten, behalve in Hertme, was gedurende een decennium een bekende Twentenaar.

Veel meer over pastoor Veeger is te vinden op de website van de Heemkundegroep Hertme.

zaterdag 9 november 2013

Wiki loves monuments levert duizenden foto’s op

Een foto van de kerk in Wierum is uit 7.100 inzendingen gekozen als de beste foto in de fotowedstrijd Wiki Loves Monuments 2013. Deze wedstrijd wordt jaarlijks georganiseerd om mensen te motiveren foto’s van monumenten te maken voor Wikipedia. Nieuw was een speciaal klassement voor Wederopbouwmonumenten uit de periode 1940-1965. In deze categorie won een foto van een Rotterdamse villa uit de jaren zestig. Lees er hier meer over.

Wiki Loves Monuments heeft dit jaar 2.340 foto’s opgeleverd van monumenten waarvan op Wikipedia nog geen enkele foto beschikbaar was. Voor het eerst konden er naast foto’s van Rijksmonumenten ook foto’s van gemeentelijke en provinciale monumenten worden ingestuurd.


Boven: De winnende foto. De Mariakerk te Wierum. Jury: 'De kerk van Wierum is al vaak op de foto gezet. Maar door z’n goedgekozen standpunt geeft deze foto ineens veel meer historische diepte en verhaal. De kleine gemeenschap lijkt koste wat kost stand te willen houden tegen het steeds maar wassende water. Het water achter de enorme dijk komt terug in het schip dat als windvaan op de kerktoren staat en de graven op het kerkhof waar verdronken vissers begraven liggen. De compositie is prachtig met de donkere lucht rechts als tegenhanger van de kerk en het hek op de voorgrond als verbindende lijn. Het verstilde avondlicht is bijzonder'.

Onder: De tweede prijs. De watertoren bij Sint-Jansklooster. Jury: 'De foto van de watertoren in Sint Jansklooster uit 1931 is even strak van compositie als de toren van stijl is. De foto is mooi gelaagd (drinkbak, schuurtje, bomen, toren, dorp). Het oranje schuurdak als tegenhanger van de toren zorgt voor een harmonisch beeld, dat doet denken aan de strakke vlakverdeling en primaire kleuren van De Stijl'.


Onder: Winnaar Wederopbouwklassement. Villa in Rotterdam. Jury: 'Deze Rotterdamse villa uit 1961 is lastig om te fotograferen, maar hier is het goed gelukt. De witte krul op de voorgrond leidt de blik verder naar het huis. De architectuur komt goed tot z’n recht op deze foto, die zo in het nieuwe boek over Wederopbouwarchitectuur had kunnen staan'.


Uitslag 2012

Uitslag 2010-2011

donderdag 7 november 2013

Tentoonstelling Honderd jaar Schouwburg in Hengelo

Ingezonden mededeling:


Op 1 november 2013 was het precies honderd jaar geleden dat in Hengelo het Concertgebouw op feestelijke wijze in gebruik werd genomen. En op exact dezelfde plaats waar de huidige schouwburg, het Rabotheater, het stadsbeeld bepaalt.
Cultuur in Hengelo was in die tijd, net als in alle andere geïndustrialiseerde landen, een zaak van de plaatselijke elite.

Ter gelegenheid van dit jubileum organiseert het Historisch Museum Hengelo in samenwerking met het Rabotheater de tentoonstelling ‘APPLAUS ’.

De expositie biedt een breed beeld van de historie vanaf het prille begin, inclusief de originele blauwdrukken met de bouwtekeningen van het eerste Concertgebouw. Er is ook een theaterwand met de enige foto van het oude Concertgebouw.
Veel theaterkostuums. En tientallen oude programmaboekjes uit de eerste jaren.
Bijzonder is een podiumpje. Wie het wil kan er optreden. Ernaast staan grote kledingkasten en een kleedruimte. Op vrijdagmiddag is een fotograaf aanwezig om bezoekers in een door hen gekozen kostuum te fotograferen.

Ook de overige ruimtes van het Historisch Museum zijn ingericht met materialen die verband houden met honderd jaar schouwburg in Hengelo.

Kijk voor de details op de website van het Historisch Museum.

woensdag 6 november 2013

Oost-best nieuwe toeristische site voor Overijssel


Overijssel heeft een nieuwe toeristische website, al wordt die niet zo genoemd. Het is een ‘themaportal’, die ‘het op cultuur, landleven en waterplezier gerichte aanbod van de toeristische regio’s in Overijssel presenteert en ontsluit.’

Apart is dat je met het bedienen van een schuif op de website het aanbod naar eigen smaak kunt instellen. Ben je een cultuurbarbaar die wel van water houdt, dan druk je het cultuuraanbod weg en krijg extra veel aan water gerelateerde tips en aanbiedingen.

De nieuwe themaportal is een initiatief van het Twents Bureau voor Toerisme en MarketingOost, de koepelorganisatie van de toeristische regiomerken Twente, Salland, Vechtdal, WaterReijk , IJsseldelta en Hanzesteden. Door de krachten te bundelen en te focussen op de thema’s cultuur, landleven en water, wil men nieuwe doelgroepen bereiken.

Het Twents Bureau voor Toerisme en MarketingOost gaan de nieuwe themaportal Oost-Best actiegericht inzetten om samen met ondernemers bezoekers te verleiden voor dag- of meerdaags verblijf. Zo wordt van december tot en met februari de focus gezet op het culturele & culinaire aanbod. Aansprekende evenementen als het Dickens Festijn in Deventer, Kerst in Oud Kampen en de Twente Wildtour dienen als kapstok voor meerdaagse arrangementen. Een multimediaal promotieprogramma ondersteunt de actie om ‘winters te komen genieten in Overijssel’. Doel is ook in deze periode de vrijetijdseconomie te stimuleren. Aldus de initiatiefnemers.

Het persbericht vermeldt verder:

Bijzonder aanbod, speciaal uitgelicht
De toeristische regio’s in Overijssel vertegenwoordigen met elkaar een rijk thematisch aanbod. Bijvoorbeeld op het gebied van fietsen, wandelen en kamperen. Zo is Overijssel in twee opeenvolgende jaren (2012 en 2013) door het Landelijk Fietsplatform uitgeroepen tot Fietsprovincie van Nederland. En heeft het met Tubbergen (2001), Rijssen-Holten (2012) en Ommen (2013) drie jaar op rij de Wandel-gemeente van het Jaar in huis. Ook is Overijssel de provincie met het grootste aantal topcampings. Maar liefst elf kampeerbedrijven mogen het internationaal gewaardeerde predicaat ‘Best Camping’ dragen. Fietsen ,wandelen, kamperen, het is thematisch aanbod dat op oostbest.nl speciaal wordt uitgelicht.
Rondstruinen op de website levert veel tips op. De thema’s cultuur en water zijn op zich duidelijk, landleven klinkt wat vaag, maar blijkt vooral te gaan over welness, eten en drinken.

Naast deze nieuwe website is er natuurlijk ook nog Over UIT Overijssel van Tubantia, De Stentor en RTV Oost.

maandag 4 november 2013

Regionale uitgaven 2013-17

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2013-45

IAI’s 2013-17

Jaarboek Twente 2014 / [eindred.: Guus Goorhuis]. - Jrg. 53, 2013. - Enschede : TwentseWelle, 2013. - 143 p. – ISBN 9789071517358. - € 15,95


Jaarboek Twente werd vorig jaar niet meer aangeboden door NBD-Biblion en werd de jaren daarvoor geleverd in februari/maart. Wie op zeker wil spelen en het jaarboek snel wil hebben kan via IAI bestellen. Kijk hier voor een beschrijving van dit jaarboek.

Tumult op een brave school: Carmellyceum in roerige tijden / Ben Siemerink, e.a. - Denekamp : Heinink, 2013. - 96 p. – ISBN 9789491640070. - €14,95


Auteur Ben Siemerink schrijft in zijn nawoord: ‘De clash tussen progressieve (leer)krachten en de schoolleiding in 1970 – twee jaar voor mijn eindexamen – is me toen volledig ontgaan. Ik behoorde tot een groepje leerlingen, die hun ‘verzet’ tegen de gevestigde orde op school vooral uitten in absurdistisch cabaret (S5) en quasi-kritische (lees: puberale) bijdragen in het schoolblad TWEC. Van enig politiek bewustzijn was bij de meesten van ons nauwelijks sprake’. Toch ijlde de Parijse studentenrevolte van 1968 enkele jaren later na in Oldenzaal op het door paters in pij gedomineerde Carmel Lyceum en werd er door leerlingen en leraren serieus strijd gevoerd voor meer medezeggenschap en vernieuwingen in het onderwijs. Met behulp van een aantal betrokkenen van toen wordt deze roerige maar ook vermakelijke tijd weer naar boven gehaald. Een mooi tijdsdocument.

Koninkrijk Konkelfoes / G.W. Kuijk. - Eelde : Uitgeverij Kuijk, 2013. - 366 p. – ISBN 9789082085709. - € 22,50


Gebundelde columns van Gerrit Willem Kuijk die ook te lezen zijn op de website www.gwkijk.nl De dialogen zijn vaak in Deventers dialect. De naam Konkelfoes is gekozen vanwege ‘het gekonkel, het achterbakse gedoe, het stiekeme onderuithalen van mensen, wat allemaal in politiek, godsdiensten, arbeidsverhoudingen, gezondheids- en andere zorg en ga zo maar door plaatsvindt’.

100 jaar Alexander Hegiusstraat Deventer. – 2013. - 128 p. - € 25,-


Je ziet het steeds vaker verschijnen: de geschiedenis van een straat in boekvorm met daarin alles wat er nog te achterhalen is over de panden, de bewoners, de gebeurtenissen. Chronologisch wordt het verhaal van de straat verteld van decennium tot decennium, van de bouw van de eerste huizen, de oorlogsjaren tot de 21ste eeuw. Vervolgens een uitgebreide beschrijving van wie waar en wanneer woonde met veel foto’s.

Hart van de Zwolseweg 100 jaar: 31 augustus 1913-2013 / onder red. van M. ten Holder. – 2013. - 114 p. + 1 CD. – ISBN 9789076859477. - € 20,-


Een soortgelijk boek als het bovenstaande over de Alexander Hegiusstraat. Huidige en oud-bewoners van de ‘Van Harten-huizen’ aan de Zwolseweg en de Floris Radewijnszstraat, die precies honderd jaar geleden werden opgeleverd achterhaalden informatie en anekdotes, zodat een beeld van de geschiedenis van de straat en ook van het wonen, leven en werken van de families aan dit stukje Zwolseweg kon worden geschetst.

Ontdek Deventer in 3 wandelingen / Henk. J. van Baalen. - Twello: Henk J. van Baalen en drukkerij Robine, 2013. - ISBN 9789076859453. - € 10,-


Deventer-kenner bij uitstek Henk van Baalen stelde deze wandelgids door Deventer (Bergkwartier, Noordenbergkwartier en Raambuurt) samen. De wandelingen duren 1 ½ tot 2 uur. Met beschrijvingen van de panden die aan de routes gelegen zijn.

Natuur in Deventer: de sluier opgelicht / Erik Lam, [fotografie: Arno ten Hoeve]. - Deventer : Gemeente Deventer, 2013. - 136 p. – ISBN 9789082131703. - € 10,-


Stadsecoloog Erik Lam wilde graag weten welke soorten planten en dieren in en rond Deventer aanwezig zijn. Alle gegevens die beschikbaar waren heeft hij verzameld en met behulp daarvan dit boekje samengesteld. Het is geen dorre opsomming geworden. De indeling in korte hoofdstukken en de vele mooie foto’s maken de uitgave tot een plezierig door te bladeren boekje met veel wetenswaardigheden. Toegevoegd is een uitgebreide literatuuropgave, eigenlijk een bibliografie.

Bathmen spant de kroon: 200 jaar activiteiten van de Bathmense Oranjecommissie / [teksten: Kees Bilkes ... et al. ; eindred.: Henk ten Katen]. - Linschoten [etc.] : Pelican communication [etc.], 2013. - 85 p. - € 12,50


Een beeld in tekst en illustraties van 200 jaar Oranje-activiteiten in Bathmen: Koninginnedagen, Bevrijdingsdagen, 4 mei-herdenkingen, het Eeuwfeest in 1913 en veel aandacht voor de wisseling van de wacht/macht rond 1813.

zondag 3 november 2013

Overijssel heeft als eerste provincie een digitale cultuurhistorische atlas

Er bestaan uiteraard al meer websites met digitale kaarten, maar dit is de eerste keer dat een combinatie van allerlei hedendaagse cultuurhistorische kaarten met oude historische kaarten getoond wordt. Door te schuiven met verschillende kaartlagen krijg je de oude landschapsstructuren te zien bij het bestuderen van een nieuwere kaart. Oude waterlopen, landgoederen, verdwenen huizen en kastelen, verdedigingslinies, archeologische monumenten etc. komen zo tevoorschijn.

De kaart is specifiek bestemd voor onder meer ambtenaren, gemeenten, historici en ingenieursbureaus, die bij het maken van plannen nu een hulpmiddel hebben wanneer ze op zoek zijn naar oude gebiedskenmerken. Die waren voorheen op een andere manier ook wel te vinden, bijvoorbeeld in archieven, maar daar ging veel tijd aan research in zitten. De kaart is zeker ook interessant voor iedereen die iets met nieuwe of oude kaarten heeft.

De Provinciale Staten hadden een budget van 665 duizend euro beschikbaar gesteld. Aan de kaart is twee jaar gewerkt door de Rijksuniversiteit Groningen en provincieambtenaren.

De liefhebber kan veel plezier beleven aan deze nieuwe digitale atlas. Zoek maar eens met Open Street Map je eigen buurt op en leg daar de Topografische kaart 1900 onder of de Topografische en Militaire kaart uit 1840 of de Krayenhoff-kaart uit 1829. Door te schuiven met de kaarten zie je wat er allemaal verdwenen is en hoe de wegen toen liepen. Vooral op de Topografische kaart 1900 kun je goed zien hoe je huidige woonomgeving er ruim 100 jaar geleden uitzag, of het grasland of bouwland was, moeras of heide, hoe de percelen gevormd waren, welke wegen al aangelegd waren. Ook komen er verdwenen geografische namen tevoorschijn, of begrijp je juist waarom bepaalde wijken of straten aan hun naam gekomen zijn.

Hieronder een fragment van de To[ografische kaart van ca. 1900

zaterdag 2 november 2013

Muziek uit het oosten (68): Texas Radio

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.


De jonge uit Diepenheim en omstreken afkomstige band Texas Radio verzorgde de afterparty tijdens het concert van Bob Dylan in de Heineken Music Hall afgelopen week. Uiteraard behoort plaatsgenoot André Manuel tot hun idolen. Over hun muziekstijl staat op hun eigen website: ‘Gezegend met de platenkast van hun ouders gaan zij op weg om de mensen muziek te brengen. Rock ’n roll, blues en psychedelica worden in een ketel gegooid met een snufje Tom Waits, een beetje Allman Brothers en een lepeltje The Doors.'
Ze wonnen de Grote Prijs van Twente en speelden op de Zwarte Cross en op Oerol.