Koninginnedag: historische filmbeelden Enschede en Zwolle

Met grote regelmaat zet VPRO Geschiedenis historische filmbeelden rond een bepaald thema op haar website. Naar aanleiding van Koninginnedag zijn beelden van de viering in Enschede van het 25-jarig regeringsjubileum van Wilhelmina op 8 september 1923 op internet gezet. Er is een opsomming toegevoegd met wat er op de film van 12 minuten allemaal te zien is.



Ook van de viering van Koninginnedag 1945 op 31 augustus in Zwolle in aanwezigheid van (toen nog) prinses Juliana is 23 minuten film te zien, inclusief beschrijving van de beelden.

Van Vriesen Aa tot Broke: een cultuurhistorische beschrijving van het Almelose platteland

De totstandkoming van het boek Van Vriesen Aa tot Broke is opvallend. Soms wil een gemeente wel eens een bescheiden subsidie bijdragen aan een geschiedkundige uitgave. Dit boek is op verzoek van én op kosten van de gemeente Almelo uitgebracht. De auteur Hans Holtmann is ambtenaar bij de gemeente.
Het mooi uitgevoerde werk gaat over het (nog) aanwezige, maar vooral over het verdwenen platteland rond Almelo. Het begint met hoofdstukken over het ontstaan van het landschap, de marken, het boerenbedrijf in vroeger tijden en natuurlijk de uitzonderlijke geschiedenis van de Heerlijkheid Almelo (en Vriezenveen). Hoe de Heer van Almelo de macht in handen kreeg is niet meer met zekerheid te achterhalen, maar opmerkelijk is wel dat de bezitters van de heerlijkheid Almelo en tevens bewoners van Huis Almelo eeuwenlang tot aan de Franse tijd een bijna feodaal bestuur konden uitoefenen over de bewoners van hun grondgebied. Niet dat er – in de tijd gezien – groot misbruik van de macht werd gemaakt door de Van Rechterens, die de langste tijd het Huis bewoonden. Hoewel, men wist toch nog op slinkse wijze de herendiensten te handhaven - twee keer per jaar moesten door de boeren hand- en spandiensten voor de heer verricht worden - ; toen het volgens de wet absoluut niet meer mocht, werd deze informatie de boeren gewoon onthouden.
Ten gunste van het geslacht Van Rechteren (Limpurg) spreekt dan weer dat door hen in de tweede helft van de 19de eeuw voor die tijd moderne boerenbedrijven werden gesticht. In het boek komen verder de buitenplaatsen aan bod, die de Almelose textielbaronnen lieten bouwen. Het grootste deel van het boek behandelt de geschiedenis van een groot deel van de 474 boerderijen, die voor zover bekend, op Almeloos grondgebied hebben gestaan. Ook de families die er woonden worden vaak vermeld.

De auteur heeft wat het gedeelte over de boerderijen niet alles hoeven uit te zoeken. Hij kon rijkelijk putten uit het standaardwerk Van Boerenland tot stadsrand van G.J. Eshuis. Hij vermeldt dit feit ook duidelijk. Daarnaast heeft hij ook andere literatuur geraadpleegd, maar deed hij ook een beroep op de kennis van bewoners uit het gebied en heeft hij delen van de nu geheel ontsloten archieven van Huis Almelo kunnen inzien, die voor vroegere auteurs onbekend waren. Zo is er een nieuw boek ontstaan, prachtig in groot formaat uitgevoerd, gebaseerd op bestaande literatuur, maar aangevuld met nieuwe gegevens.

Frits de Zwerver Prijs uitgereikt

Frits de Zwerver was de schuilnaam van de Hardenbergse dominee Frederik Slomp (1898-1978), die in de Tweede Wereldoorlog als verzetsstrijder actief was. De Frits de Zwerver prijs is ingesteld met het doel de belangstelling voor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, speciaal bij jongeren, levend te houden. Jongeren konden een opstel of essay inleveren, waarbij het thema deze keer Heb het hart eens! was.
Uit 35 inzendingen werd het verhaal De piloot van Hélène de With als het winnende gekozen. Afgelopen vrijdag werden de prijzen door Jan Terlouw uitgedeeld.

Kijk op de website van de IJsselacademie voor de overige winnaars en om de prijswinnende verhalen te lezen.

Muziek uit het oosten (27) - Harm oet Riessen - Öllie oele oe wa i?

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.


Harm Agteresch alias Harm oet Riessen, van beroep komiek, tekst- en liedjesschrijver, nam op 10 april na bijna 25 jaar afscheid als presentator van zijn radioprogramma Harms Farms op Radio Oost. Zijn liedjes bevatten vooral kolderieke teksten. Öllie oele oe wa i? is daar een voorbeeld van. Voor degenen die niet zo dialect-vast zijn, de vertaling luidt Smeren jullie je wel in?

Eenmaal zullen wij de kampioen zijn, FC Twèèèhènte, FC Twèèèhente

Foto: Kampioenselftal Sportclub Enschede 1926

Als Tukker ben ik uiteraard Twente-supporter en óók Heracles supporter. Als inwoner van Borne woon ik er precies tussenin. Ik ging vaak naar Twente in de tijd van Epi, Théééooo, Dick, Kick, Kalle, Eddy ‘de Keu’, Benno, Willem, Isy, Jan, Cees. Later fietste ik regelmatig naar het stadion aan de Bornsestraat om de Heraclieden aan te moedigen. Ik heb nooit begrepen hoe je als Tukker supporter van die over het paard getilde Ajax-vedetten kunt zijn.

In het seizoen 1968/1969 leek FC Twente kampioen te worden. Ik heb dat jaar Twente in het Diekman Ajax zien verslaan met 5-1 (3x Dick van Dijk, 2x Theo Pahplatz). De misser voor open doel van Achterberg bij Ajax-uit en interne conflicten (het Ruhpolding-incident) waren de oorzaak van slechte resultaten in de laatste wedstrijden van dat seizoen.

Toch is in Enschede al eens een Nederlands kampioen gehuldigd: Sportclub Enschede, de voorloper van FC Twente, in 1926. In onze collectie bevindt zich het kampioensnummer 1925-1926 van Sportclub Enschede, waaruit de hierboven afgebeelde foto afkomstig is. Het kampioenselftal bestond uit Henk de Wit (keeper), Jan Stuve (linksback), Henny Hagels (rechtsback), Jan Damstra (spil), Hemmy Veldkamp (rechtshalf), Karel Veldkamp (linkshalf), Gerrit Nagels (rechtsbuiten), Jan Frölich (rechtsbinnen), Herman Wevers (centervoor), Johan de Boer (linksbinnen), Gerrit Grobben (linksbuiten). De spelers hadden nog een vaste en duidelijke positie. Spelen in een ruit met de punt naar voren en al dat gedoe bestond nog niet.

VPRO Geschiedenis heeft een dossier Wordt FC Twente kampioen? aangemaakt met filmbeelden van de kampioenswedstrijd uit 1926.

Elk voordeel heb ze nadeel, zei Barcelona- en Feyenoord-speler Johan Cruijff. Mocht het niet lukken in Breda om van het opgefokte NAC te winnen, dan hebben we ons clublied nog, dat dan niet vervangen hoeft te worden.

Droomfabriek van Overijssel

Hebben jongeren iets met de provincie? Als ze als iets met de politiek hebben – tegenwoordig – (zegt deze oudere jongere) dan toch zeker niet met de provinciale politiek. De provincie heeft wel iets met jongeren, want zij heeft sinds er een minister voor Jeugd en Gezin is coördinerende taken op het gebied van jeugdzorg. Hoewel, in veel net gepubliceerde partijprogramma’s staat dat die rol in de toekomst meer naar de gemeenten moet.
Tot zover deze omweg naar een nieuwe website van de provincie Jij & Overijssel. Een website 'van en voor burgers van Overijssel', waarop de provincie probeert wat meer in beeld te komen, ook bij jongeren. Een forum, een praatpaal, een magazine worden daarbij ingezet en sinds vorige week twee ‘leuke dingen’ speciaal voor jongeren:
- een ballonnenwedstrijd en een kleurwedstrijd met als prijs een droomballonvaart
- een Droomfabriek, waarbij iedereen een droom (bijvoorbeeld een concreet plan) kan inzenden. De dromen/plannen die de meeste stemmen krijgen worden beoordeeld door de provincie en kunnen ook nog worden gerealiseerd.

Of het aan de geringe publiciteit ligt, of dat jongeren toch niets met de provincie hebben, de deelname is tot nu toe gering. Over een tijdje nog eens kijken of het initiatief in schoonheid sterft, of dat er toch nog mooie dromen op de website te vinden zullen zijn.

Blik op blik: boek en tentoonstelling

Ik heb er eentje in de familie, zo’n fanatiek verzamelaarster van nostalgisch blikwerk. Met haar zijn er velen die koektrommels en –blikken, beschuitbussen, sigarendozen etc. verzamelen, hoewel de meesten zich beperken zich tot een bescheiden verzameling van Verkade, Droste en Van Houten blikken.
Zelf hou ik het bij het verzamelen van dranketiketten – bier, wijn, gedistilleerd – een hobby die aanzienlijk minder ruimte in beslag neemt. Hoewel, het is wegens tijdgebrek een slapende hobby geworden. Ooit hoop ik weer eens…



Toen ik Blik op blik: design van Nederlands verpakkingsblik als nieuwe aanwinst voor onze collectie in handen kreeg, leek het me geen boek om aandacht aan te besteden. Toch werd het boek bij het doorbladeren steeds interessanter en ben ik tenslotte delen van de tekst gaan lezen. Het is namelijk een gedegen werk, dat alle facetten van de productie en design van blikken gebruiksartikelen behandelt. Voor het boek dat in opdracht van het Historisch Museum Deventer werd geschreven zijn deskundige auteurs gezocht. Gekozen werd voor twee auteurs: Evert van de Weg, die alles weet over de geschiedenis en techniek van de blikfabricage en Mienke Simon Thomas over design en de stilistische ontwikkelingen daarin.

Uitgebreid belicht worden:
- de geschiedenis van de blikindustrie in Nederland, van de eerste bedrijfjes rond 1850 tot de huidige situatie
- technische ontwikkelingen, procedés, verandering van grondstoffen, trends in gebruik van blik
- Blikken als spiegel van de samenleving: collectebussen, die een beeld geven van een verzuilde samenleving, de ontwikkeling van de eetcultuur (introductie van telkens nieuwe producten). Een grote blikverzameling vertelt een kenner veel over de samenleving van vroeger
- Design: het blik als kunst, het blik als reclame, de invloed van Amerika, merken en marketing
- Stilistische ontwikkelingen in het blikontwerp bij verschillende soorten blikken: cacaoblikken, sigarenblikken, conservenblikken, verfblikken, winkelblikken, drinkblikjes etc.

Tekst en illustraties wisselen elkaar goed af (half om half). Het deel over design en stilistische ontwikkelingen bevat honderden afbeeldingen in kleur.

Het boek is een afgeleide van een grote tentoonstelling in het Historisch Museum Deventer. Wat daar o.a. te zien is kun je hier lezen.