Archictuurgids Enschede

Zo midden in de komkommertijd, waarin het lijkt of iedereen met vakantie is en er ook vrijwel geen (pers)berichten verstuurd worden, hierbij aandacht voor een website waarop het afgelopen jaar niets gebeurd is. Ik kwam de website Architectuurgids Enschede onlangs tegen en werd positief verrast.

Op de website lezen we: ‘Architectuurgids Enschede is een grote digitale database met een breed scala aan objecten. Variërend van Rijks- en gemeentelijke monumenten, bijzondere architectonische gebouwen waaronder representanten van bepaalde stromingen of werk van bepaalde coryfeeën, maar ook landgoederen, parken en stedenbouwkundige beschrijvingen. Elk object bestaat uit een beschrijving, foto's en kenmerken, zoals bouwperiode/jaartal, de architect/stedenbouwkundige, de opdrachtgever en de locatie. Op verschillende manieren kan er op de website worden gezocht naar objecten: geografisch (via Google Maps), op thema (architectuur, stedenbouw, landschap, monumenten) en op naam.’

Architectuurgids Enschede is een initiatief van de gemeente Enschede en is in samenwerking met Architectuurcentrum Twente ontwikkeld. De website is van start gegaan met de eerste honderd meest belangrijke projecten. De projecten zijn gecategoriseerd in vier thema’s: architectuur, stedenbouw, landschap en monumenten. Deze projecten zijn in opdracht van Architectuurcentrum Twente beschreven door architectuurhistorica Saskia Boom. De fotografie is van Luuk Nijenhuis.

Een andere belangrijke website over stedenbouw en architectuur in relatie tot Enschede, met veel informatie over Enschedese wijken, voormalige en toekomstige bouwprojecten, en met reportages en veel foto's is Enschede-Stad.nl

Overijsselse medaillewinnaars bij de Olympische Spelen

Met behulp van Anthony Th. Bijkerk’s Olympisch Oranje van Athene 1896 tot en met Athene 2004, hét naslagwerk over de Olympische Spelen, heb ik een lijstje gemaakt – een mens moet toch wat te doen hebben – van medaillewinnaars die afkomstig zijn uit Overijssel. Criterium is dat men in Overijssel geboren is – je moet ergens een grens trekken. Gevolg is wel dat bijvoorbeeld de in Tiel geboren, maar in Zwolle opgegroeide ‘roeier van de eeuw’ Nico Rienks niet op de lijst staat, evenals de zwemmende tweelingzusjes Marianne en Mildred Muis (geboren in Amsterdam), en de vaak als Drent beschouwde, maar in Hasselt geboren, Gerard Nijboer wel.

Opvallend is dat Olympische sporters voor de Tweede Wereldoorlog voor 50% uit Amsterdam kwamen, verder nog uit Rotterdam, Den Haag, Haarlem. Ook werd een grote groep geboren in Nederlands-Indië. Wat betreft het ‘achterland’ telde alleen Friesland mee.

Hieronder in chronologische volgorden de Overijsselse medaillewinnaars:

Walter Middelberg (Zwolle) – roeien
Parijs 1900 – 8 met stuurman (brons)

Willem Peter Hubert van Bleijenburgh (Zwolle) – schermen
Stockholm 1912 – teamwedstrijd degen (brons)
Antwerpen 1920 – teamwedstrijd sabel (brons)

Herman Carel Felix Clotilde, jonkheer van Heijden (Weerselo) – voetbal
Antwerpen 1920 – voetbal (brons)

Kea Bouman (Almelo) – tennis
Parijs 1924 – gemengd dubbel met Henk Timmer (brons)

Afbeelding: Kea Bouman

Gerrit Jan Arnold Jannink (Enschede) – hockey
Amsterdam 1928 – hockey (zilver)

Jan Hermannus van Reede (Zwolle) – ruitersport
Amsterdam 1928 – dressuur team (brons)

In Los Angeles (1932) was Overijssel goed vertegenwoordigd met twee atleten die tot de toenmalige wereldtop behoorden: de hardloopster Tollien Schuurman uit Windesheim en hink-stap-spronger Wim Peters. Om uiteenlopende redenen liep hun deelname op een teleurstelling uit.

Hans Schnitger (Enschede) – hockey
Berlijn 1936 – hockey (brons)
Schnitger is met z'n 96 jaar één van de drie oudste nog levende Olympiërs van Nederland en de oudste van Overijssel. Zie RTVOost

Paul Hoekstra (Enschede) – kano
Tokyo 1964 – K2 1.000 m. (zilver)

Jan van de Graaff (Hengelo) – roeien
Tokyo 1964 – vier met stuurman (brons)

Erik Hartsuiker (Balkbrug) – roeien
Tokyo 1964 – twee met stuurman (brons)

Lex Mullink (Almelo) – roeien
Tokyo 1964 – vier met stuurman (brons)

Hennie Kuiper (Denekamp) – wielrennen
München 1972 – individuele wegwedstrijd (goud)

Afbeelding: Hennie Kuiper (foto: Johan Vermeulen - Wikimedia Commons)

Herman Ponsteen (Nijverdal) – wielrennen
Montreal 1976 – 4 kilometer individuele achtervolging (zilver)

Gerard Nijboer (Hasselt) – atletiek
Moskou 1980 – marathon (zilver)

Petra van Staveern (Kampen) – zwemmen
Los Angeles 1984 – 100 m schoolslag (goud)

Noor Holsboer (Enschede) – hockey
Seoul 1988 – hockey (brons)
Atlanta 1996 – hockey (brons)

Ellen van Langen (Oldenzaal) – atletiek
Barcelona 1992 – 800 meter (goud)

Jos Lansink (Weerselo) – ruitersport
Barcelona 1992 – teamwedstrijd (goud)

Henk-Jan Zwolle (Enschede) – roeien
Barcelona 1992 – dubbeltwee met Nico Rienks (brons)
Atlanta 1996 – ‘Holland acht’ (goud)

Dorien de Vries (Enschede) – plankzeilen
Barcelona 1992 – Lechner A-390 klasse (brons)

Kirsten Vlieghuis (Hengelo) – zwemmen
Atlanta 1996 – 400 m vrije slag (brons)
Atlanta 1996 – 800 m vrije slag (brons)

Marten Eikelboom (Zwolle) – hockey
Sydney 2000 – hockey (goud)
Athene 2004 – hockey (zilver)

Jeroen Dubbeldam (Zwolle) – ruitersport
Sydney 2000 – individuele springwedstrijd (goud)

Afbeelding: Jeroen Dubbeldam (foto: Wikimedia Commons)

Marieke Westerhof (Denekamp) – roeien
Sydney 2000 – acht (zilver)

Johan Kenkhuis (Vriezenveen) – zwemmen
Sydney 2000 – 4x 200 m vrije slag (brons)
Athene 2004 – 4x 100 m vrije slag (zilver)

Gretha Smit (Staphorst) – schaatsen
Salt Lake City 2002 – 5.000 m (zilver)

Helen Tanger (Hardenberg) – roeien
Athene 2004 – acht (brons)
Peking 2008 – acht (zilver)

Ester Workel (Haaksbergen) – roeien
Athene 2004 – acht – stuurvrouw (brons)
Peking 2008 – acht – stuurvrouw (brons)

Marleen Veldhuis (Borne) – zwemmen
Athene 2004 – 4x 100 m vrije slag (brons)
Peking 2008 – 4x 100 m vrije slag (goud)

Afbeelding: Marleen Veldhuis (foto: Wikimedia Commons)

Erben Wennemars (Dalfsen) – schaatsen
Turijn 2006 – 1.000 m (brons)

Rianne Guichelaar (Enschede) – waterpolo
Peking 2008 – waterpolo (goud)

Marieke van den Ham (Wierden) – waterpolo
Peking 2008 – waterpolo (goud)

Mark Tuitert (Holten) – schaatsen
Vancouver 2010 – 1500 m (goud)
Vancouver 2010 – ploegachtervolging (brons)

Wat betreft Londen is de Overijsselse hoop gevestigd op onder meer springruiter Gerco Schröder, wielrenster Kirsten Wild en natuurlijk meteen zaterdag al op de vrije slag estafette zwemsters Marleen Veldhuis en Hinkelien Schreuder. Maar er doen meer Overijsselse sporters mee en altijd komen tijdens de Spelen weer nieuwe namen bovendrijven.

Digitalisering schrijdt voort: 25 Deventer films, 125 jaar De Kampioen, 5 miljoen krantenpagina’s

Oude Deventer films op YouTube
Steeds meer instellingen hebben een eigen YouTube kanaal. Eind vorig jaar zette het Historisch Centrum Overijssel films online via YouTube en nu heeft ook Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek zo’n 25 oude Deventer films over uiteenlopende onderwerpen op YouTube gezet. De collectie films van SAB is overigens in beheer gegeven aan het genoemde HCO.

125 jaar Kampioen compleet op Google Books
Eind 2010 was een gedeelte van de Kampioen, het maandblad van de ANWB al gedigitaliseerd. Sinds kort is de complete serie jaargangen te bekijken via Google Books.

KB bereikt mijlpaal van 5 miljoen pagina’s gedigitaliseerde historische kranten
Uiteraard is men bij de start van het project Historische Kranten begonnen met het meest kwetsbare deel van het krantenarchief, dat de periode tot en met de Tweede Wereldoorlog besloeg. Nu komen ook steeds meer na-oorlogse kranten beschikbaar om online in te zien. De website Historische Kranten begint een steeds belangrijker bron te worden voor stamboom- en familieonderzoek of voor wie allerlei feiten uit verleden wil opsporen.

Regionale uitgaven 2012-14

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2012-29

IAI’s 2012-14

Kadastrale atlas Overijssel 1832 [DVD-ROM]. - Zwolle : Stichting Kadastrale Atlas Overijssel 1832, 2012. - 1 dvd-rom + 1 cd-rom + handleiding. - Uitg. i.s.m. Historisch Centrum Overijssel. – ISBN 9789075097177. - € 25,-

In 1994 verscheen de Kadastrale atlas van Ambt en Stad Delden, de eerste in een lange serie atlassen met kadastrale gegevens van Overijsselse gemeenten. Op deze combinatie van DVD en CD-rom zijn alle 250.000 kadastrale percelen in Overijssel in 1832 en nog veel meer in kaart gebracht. Kijk ook hier.

Kind bij de Waffen-SS / Guido van Mierlo. - Leeuwarden : Noordboek, 2012. - 189 p. - ISBN 9789033002564. – € 15,-

Arjen de Groot had best een gelukkige jeugd in de Enschedese wijk Roombeek. Alleen waren zijn ouders fanatieke NSB’ers. Zo werd hij als 15-jarige geronseld voor de Waffen-SS. Over wat hij vanaf dat moment meemaakte heeft hij 65 jaar lang niet willen praten. De schaamte overheerste, ondanks dat wat hem overkomen was niet zijn schuld was, het overkwam hem. In 2011 besloot hij zijn verhaal toch op papier te laten zetten. Dit werd hem door zijn familie niet in dank afgenomen. Omdat de belevenissen van een Nederlandse Waffen-SS’er nog bijna nooit naar buiten zijn gebracht, trok het boek veel media-aandacht en heeft onder meer het tv-programma Andere Tijden een interview met de hoofdpersoon uitgezonden. Kijk hier voor een interview op RTVOost.

Aafje : het leven van een boerendochter uit Paasloo : 1886-1978 / Jan Lok. - [S.l.] : Boekenbent, 2011. - 171 p. – ISBN 9789085709220. - € 14,95

Het levensverhaal van een boerendochter uit Paasloo, opgetekend door haar kleinzoon. Zijn oma Aafje moest na het vroege overlijden van haar man in haar eentje zeven kinderen opvoeden en tevens de kost verdienen (de Bijstandswet bestond nog niet). In het boek wordt tevens een mooi tijdsbeeld geschetst.

Verdronken dorp : op zoek naar archeologische vondsten uit het verdronken turfstekersdorp Beulake / Annelies Berends ; [red.: Hemmy Clevis ; fotogr.: Hidde Heikamp ... et al.]. - Zwolle : Stichting Promotie Archeologie, 2012. - 77 p. - Uitg. in samenw. met Spa-Uitgevers. - ISBN
9789089321022. - € 12,50

Het turfstekersdorpje Beulake werd in 1776 tijdens zware stormen door het water verzwolgen. Twee eeuwen lang lagen de restanten van het dorp onberoerd op de bodem van de Beulakerwijde. Eind jaren '60 kwam er apparatuur beschikbaar, waarmee op de bodem van de Beulakerwijde gekeken kon worden. Er bleek veel archeologisch belangrijk materiaal te liggen, zoals turfblokken, bouwmateriaal en veel scherven van allerhande huisraad. In 2005 werd het gevonden materiaal naar het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Overijssel (PBDO) in Deventer gebracht. Dit boekje brengt de vondsten en het leven van de bewoners van Beulake in beeld.

Ethiek, even niet...?! : ethiek, democratie en dualisme uitvergroot in Kampen / I. Erdtsieck. - [Kampen : Erdtsieck], 2012 (Nieuw Zeeland : Black Rock). - 246 p. – ISBN 9789090268293. - € 24,50

Het gemeentebestuur van binnenuit beschreven. De schrijfster was van 2008 tot 2010 gemeenteraadslid voor de PvdA in Kampen. Zij schetst aan de hand van vele praktijkvoorbeelden hoe het in 2002 ingevoerde dualisme (niet) werkt, maar ook wat de gevolgen zijn van een door vrijwel iedereen niet gewilde gemeentelijke herindeling, en hoe moeilijk het is om ethiek te verenigen met fractiediscipline.

Trots op elkaar / Vereniging Vrijzinnig Godsdienstigen ; met medew. van Hans Bouma informatieve communicatie. - Almelo : Vereniging Vrijzinnig Godsdienstigen, 2012. - 38 p. (Prijs onbekend)

Van de Bleekkerk in Almelo maken vier zeer uiteenlopende kerkgenootschappen gebruik. In dit boekje zijn interviews gebundeld die jonge leden van de kerk met ouderen hebben gehouden.

Kamper almanak 2012 : cultuur historisch jaarboek / onder red. van Herman Harder. - Kampen : Frans Walkate Archief, 2012. - 480 p. – € 0,- (gratis)

De Kamper Almanak wordt in Kampen gratis verspreid en is uiteraard vooral interessant voor Kampen. Toch wel uniek dat een dergelijk omvangrijk werk met zowel historische en actuele artikelen belangeloos ter beschikking wordt gesteld. De almanak is ook online gezet.

Muziek uit het oosten (53): Mooi Wark en Gert Jacobs

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.


De Tour zit er bijna weer op, en daarmee Tour du Jour (Ja, ja !!) en de Avondetappe, tussen welke programma’s ik veel gezapt heb en met mij vast ook veel wielerliefhebbers. Sommigen kunnen zich dat misschien niet voorstellen, maar wanneer optimist ‘Gertje’ Jacobs zijn filosofische bespiegelingen over wielrennen hield, bleef ik bij Tour du Jour hangen. Ter afsluiting hierbij een Drentse toevoeging aan het repertoire van wielrensongs. Met excuses voor de zang van Gertje.

SAB zet 1500 foto's uit periode 1956-1980 online

Wim Surink was van 1956 tot 1980 directeur van de VVV in Deventer. Zijn grote hobby was fotograferen en hij maakte duizenden foto’s en dia’s van Deventer. Het fotoarchief werd geschonken aan Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek en nu zijn 1500 foto’s online gezet en opgenomen in Deventer in Beeld. Kijk hier voor meer achtergrondinformatie en hier of op de afbeelding om de Collectie Surink te bekijken.

Bedevaartplaatsen in Overijssel

Foto: De Kroezeboom op de Fleringer Es (Wikimedia Commons)

Aan de Bedevaartbank van het Meertens Instituut zijn twee bijzondere fotocollecties toegevoegd. Deze online versie van het Lexicon Bedevaartplaatsen in Nederland (Hilversum, Verloren, 1997-2004) bestaat al een aantal jaren. De nieuwe fotocollecties betreffen geen Overijsselse bedevaartplaatsen. Verreweg de meeste bedevaartplaatsen zijn ook te vinden in Noord-Brabant en Limburg. Maar bladerend in de collectie kwam ik toch zo’n 15 Overijsselse plekken tegen die ‘officieel’ zijn aangemerkt als bedevaartsoord, want er bestaan ook gediskwalificeerde plekken. Hieronder de Overijsselse bedevaartsplaatsen met tussen haken de z.g. cultusobjecten:

Colmschate (Titus Brandsman – reliek en schilderij)
Deventer (H. Lebuïnus)
Enschede (Alphons Ariëns)
Enter (H. Antonius Abt)
Fleringen (Kroezeboom)
Haaksbergen (Aartsengel Raphael – Kruisgroep)
Hasselt (Heilig Sacrament)
Markelo (Heilig Bloed)
Oldenzaal (H. Plechelmus)
Overdinkel (H. Gerardus Majella)
Schalkhaar (O.L. Vrouw van Frieswijk)
Tilligte (O.L. Vrouw van Lourdes – beeld)
Wijhe (Heilige Boom)
Zenderen (H. Albertus van Trapani)
Zwolle (H. Antonius Abt)
Zwolle (Thomas a Kempis)