woensdag 3 februari 2010

Uit de Overijssel-collectie van de OBD (7): Moderne Devotie

In de Overijssel Collectie bevindt zich zo’n 12 meter aan boeken over de Moderne Devotie en alles wat daar mee samenhangt. Het grootste deel werd in de jaren tachtig in één koop aangekocht en sindsdien is de collectie zo goed en kwaad als mogelijk is, bijgehouden.

Voor wie niet weet waar dit over gaat: de Moderne Devotie is misschien wel het belangrijkste item uit de Overijsselse geschiedenis. Toch zullen veel Overijsselaars hun wenkbrauwen ophalen. Typisch een geval van wereldberoemd, maar dan vooral buiten onze eigen grenzen.


(Bron: Europeana - bezit: KDC Nijmegen)

Grondlegger van de beweging, die later Moderne Devotie werd genoemd, was Geert Grote (1340-1384). Deze Deventer theoloog kwam in 1374 na een ernstige ziekte tot inkeer. Hij ging in retraite bij de kartuizers en werd daarna een prediker, die in zijn preken kerkelijke en geestelijke misstanden op geduchte wijze te lijf ging. Zijn huis stelde hij ter beschikking van vrome vrouwen om er een gemeenschappelijk en aan God gewijd leven te leiden. Ook elders ontstonden mede door zijn bemiddeling religieuze gemeenschappen van mannen en vrouwen, die later de naam kregen van Broeders en Zusters van het Gemene Leven. Geert Grote heeft echter de bloei van de Moderne Devotie niet meer meegemaakt. Die vond pas later plaats in de 15e eeuw.
Centraal in de gedachten van Geert Grote stond de persoon van Christus. Het nemen van Christus en met name de lijdende Christus als uitgangspunt en richtlijn voor het leven op aarde heeft later vooral verbreiding gevonden via Geerts leerling Thomas à Kempis, die verbleef in het klooster Windesheim bij Zwolle. Diens boek De navolging van Christus (De imitatione Christi) is één van de meest vertaalde en herdukte boeken ter wereld geworden.
(Bronnen o.a.: Geert Grote en de Moderne Devotie (1984) en De Moderne Devotie/ door R.R. Post (1940)



Vanuit de IJsselstreek verbreidde de Moderne Devotie zich in de 15e en 16e eeuw over Noordwest Europa. Steeds meer kloosters werden gesticht en ook bestaande kloosters sloten zich aan bij de Congregatie van Windesheim. Onder meer Erasmus en Jeroen Bosch werden beïnvloed door de beweging, die eigenlijk vooruit liep op het protestantisme en verbindingen had met de renaissance en het humanisme.

Hoewel na de zestiende eeuw als beweging vrijwel verdwenen, is er altijd veel belangstelling blijven bestaan voor de Moderne Devotie. Daarvan getuigt ook de omvangrijke (Nederlandstalige) verzameling boeken in onze Overijssel Collectie. In Deventer werd onlangs een Geert Grote Universiteit opgericht.

dinsdag 2 februari 2010

Overijsselse plaatsbeschrijvingen op internet



Enkele maanden geleden is de OBD begonnen met het scannen en op internet zetten van geïllustreerde gidsen van Overijsselse plaatsen en regio’s en tijdschriftartikelen met plaatsbeschrijvingen uit de periode 1880-1930. Dit gebeurt door middel van het weblog Overijssel – Plaatsbeschrijvingen 1880-1930.

Waarom wordt dit gedaan? Het digitaliseren van en het plaatsen op internet van ‘erfgoedmateriaal’ wordt terecht gezien als een mogelijkheid gebruik te maken van de voordelen die internet biedt. Niet alleen archieven en musea houden zich hiermee bezig, ook bibliotheken en andere instellingen. In de Overijssel Collectie van de OBD bevindt zich materiaal dat zeldzaam is en niet meer kan worden uitgeleend. De geïllustreerde gidsen zijn daar een voorbeeld van. Dat deze regionale uitgaven binnenkort gescand zullen worden in het kader van één van de grote digitaliseringsprojecten (Gutenberg, DBNL, Internet Classics Archive, Europeana etc.) valt niet te verwachten. Vandaar dat de keus is gevallen op dit soort uitgaven.

De bezoekersaantallen van het weblog lopen snel op. Van zo’n tien bezoekers per dag drie maanden geleden tot boven dertig de afgelopen maand. Opvallend is het aantal zoekacties, dat drie tot vier keer zo veel bedraagt als het aantal bezoekers. Normaal is er op een weblog een verhouding van circa 1 op 2. Ook komt het regelmatig voor dat bezoekers 1 tot 2 uur op het weblog verblijven.

Tien uitgaven staan nu op internet: Geïllustreerde gidsen van Hengelo (1897), Denekamp (1910), Enschede (1889), Deventer (1890), Zwolle (1895), Dalfsen (1903) en tijdschriftartikelen over Twente (1910), Tubbergen (1900), Nijverdal (1902) en Giethoorn (1900).

maandag 1 februari 2010

Regionale en locale historische verhalen

Het Nationaal Historisch Museum – in voorbereiding – is op haar website/blog jijmaaktgeschiedenis.nl een inventarisatie gestart van websites waarop regionale en lokale historische verhalen gepubliceerd staan. Het gaat dan met name om de initiatieven, waarbij de interactie belangrijk is, en waar iedereen zijn of haar verhaal kan toevoegen. Wie nog websites uit deze categorie kent, kan deze aanmelden op de genoemde website. Ikzelf zal er ook enkele doorgeven.


De Achteruitkijkspiegel Enschede: De Krim in 1930 (Fotocollectie Elsevier)

Voorbeelden van websites met historische verhalen:

Geheugen van Almere

Amsterdam: Geheugen van Oost

Amsterdam – Geheugen van West

Delft – Onder Anderen

Verhalen van Dordrecht

Enschede: De achteruitkijkspiegel

Flevolands geheugen

Het verhaal van Groningen

Zicht op Maastricht

Het geheugen van Tilburg

Geschiedenis Zeeland

(Verhalen in) Zeeuws dialect

BHIC – Verhalen uit Noordoost Brabant

Verhalenarchief – Nederlanders in New York

Toegevoegd:

Goudanet dossiers

Mijn Gelderland: nieuwe verhalen

Het verhaal van Drenthe

donderdag 28 januari 2010

Website Het Scholtenhuis winnaar van de Geschiedenis Online prijs 2009



De website Het Scholtenhuis is een virtuele weergave van het verdwenen gelijknamige gebouw in Groningen, dat in de Tweede Wereldoorlog dienst deed als hoofdkwartier van de SD en berucht was bij de Groningers. Op de website wordt veel met flash en animatie gewerkt en wordt een zo natuurgetrouw mogelijk beeld gegeven van de inrichting en bewoners van het pand in de oorlog. De website kwam tot stand onder verantwoordelijkheid van het Oorlogs- en Verzetscentrum in Groningen. Behalve de hoofdprijs won de website ook de eerste prijs in de categorie Themawebsites.
In december 2009 won het Scholtenhuis al de Gouden Reiger, de prijs voor interactieve en audiovisuele media.

In de categorie Musea won de website van Collectie Gelderland, in de categorie Archiefdiensten won Groene Hart Archieven en bij de websites van historische verenigingen werd de Heemkundige Vereniging Terneuzen de winnaar.

Totaal kon door de jury worden gekozen uit 12 genomineerden. De Geschiedenis Online prijs, een initiatief van het Historisch Nieuwsblad en Van Ree Archiefsystemen, is de opvolger van de Archieven.nl prijs.

woensdag 27 januari 2010

Film over vuurwerkramp ‘Mijn Enschede’ van Astrid Bussink op 3 februari in première



De Eibergse cineaste Astrid Bussink, tegenwoordig inwoonster van Amsterdam, woonde in mei 2000 in Enschede, waar ze aan de AKI studeerde, in een studentenhuis aan de Stroinksbleekweg, middenin Roombeek waar op 13 mei vroegtijdig vuurwerk tot ontploffing kwam. Wat er van haar huis en omgeving over bleef is hier te zien (klik op 'Mijn Enschede'- pictures). Enige tijd geleden vatte ze het plan op een film te maken over de vuurwerkramp, om ‘met de ramp in het reine te komen’ en omdat tal van vragen over en hoe en waarom van de ramp onbeantwoord zijn gebleven. Ze is tijdelijk weer in het nieuw opgebouwde Roombeek gaan wonen tijdens het maken van de film. Uiteraard worden de vragen niet beantwoord, maar de ramp wordt in de film, die vooral beelden en interviews bevat, wel van alle kanten belicht.

De première van de film is op 3 februari tijdens het Filmfestival in Rotterdam. Op 13 mei, precies 10 jaar na de ramp, zal de NPS de film op de televisie uitzenden.

Kijk hier voor een recent interview van Mieke Spaans met de filmmaakster in het radio-magazine OBA-live dat wordt uitgezonden vanuit de Openbare Bibliotheek Amsterdam.
Over haar recente verblijf in Enschede schreef Astrid Bussink een column.
Een interview in het RTVV-Oost radioprogramma Het Overijssels Hart is hier te beluisteren.

dinsdag 26 januari 2010

Beeldbank Hardenberg


Na onder meer Zwolle, Deventer, Enschede, Hengelo, Almelo en de Hof van Twente heeft nu ook het Hardenbergs Archief meer dan 6.000 foto’s, prentbriefkaarten en dia’s online gezet. Daarmee is één derde van het bezit gedigitaliseerd. Het overige deel zal de komende jaren worden toegevoegd. De beeldbank is ook opgenomen in de database op de website Archieven.nl

Het Hardenbergs archief heeft onlangs de beschikking gekregen over particuliere verzamelingen. Deze zijn ook opgenomen in de beeldbank.

Vaak worden in locale beeldbanken de afbeeldingen getoond in een bepaald percentage (b.v. 50%) van de werkelijke kwaliteit. De bezoeker van de website kan dan een kwalitatief hoogwaardige foto bestellen, zodat het archief of historische vereniging er nog wat aan kan verdienen. Ik vraag mij af hoeveel geld dit oplevert en of dat voordeel opweegt tegen het nadeel van teleurstelling van nét geen duidelijke foto te bekijken voor de bezoeker.
De bezoeker van de beeldbank Hardenberg kan de afbeeldingen in volle scherpte bekijken en er kan worden ingezoomd op details. Ook de bijgevoegde informatie bij de foto is duidelijk.

donderdag 21 januari 2010

Avondje DDR in TwentseWelle



De DDR-tentoonstelling in TwentseWelle, die met een maand verlengd wordt, is een groot succes gebleken. Uit eigen ervaring kan ik iedereen, die nog niet geweest is, een bezoek aanraden.
Op vrijdagavond 29 januari kun je je helemaal laten onderdompelen in DDR-sferen: een bijzondere en hilarische DDR modeshow van het Malimokollektiv uit Halle met muziek van o.a. Hauff & Henkler, Frank Schöbel of met de arbeiders-sporters-mars nr. 19. Er mag meegezongen en mee-“geschunkeld” worden.
Daarnaast worden de gasten onderhouden door de ‘ambachtelijke’ rasmuzikanten Moon About. Er is een speciale Trabant-tentoonstelling en zelfs de hapjes en drankjes in het restaurant hebben een DDR-smaak.