Vernieuwde website Mijn Stad Mijn Dorp van Historisch Centrum Overijssel

Gisteren bij de publiekslancering geweest van de vernieuwde website Mijn Stad mijn Dorp van het HCO. De nieuwe website bestaat eigenlijk uit twee websites. De bezoeker komt terecht op het gedeelte dat is ingericht voor 'grasduiners'. Hier vind je onder meer verhalen, collectiestukken, beeldverslagen, fotoalbums, nieuwsberichten, zoekplaatjes. Alles wordt hier aantrekkelijk gepresenteerd met veel foto's. Deelnemende historische verenigingen kunnen hier een uithangbord kwijt.
Door bovenaan de website op het icoon 'Onderzoek Overijssel' te klikken kom je in het gedeelte waar onderzoekers informatie vandaan kunnen halen. Hier kan men zoeken in de digitale onderzoeksruimte, waar zich veelsoortige collecties bevinden, b.v. objecten, publicaties, archieven, kranten, fotocollecties. Er zijn allerlei extra mogelijkheden: aanleggen van dossiers, foto's bewerken, er is GPS toegevoegd en uiteraard is reageren en informatie toevoegen mogelijk.

Er is nog veel meer over de website te vertellen- hoe maak je een account aan, wat is er allemaal te vinden etc. - maar dat wordt op de site al keurig uitgelegd. Niet alleen historische verenigingen maar ook particulieren kunnen deelnemer worden en informatie toevoegen.
De website ziet er veel aantrekkelijker uit dan voorheen en bevat al veel om in te grasduinen, zoals in het nieuwe project Boeren in Overijssel. De structuur en de basis zijn gelegd voor een mooie website over de geschiedenis van Overijssel. Het is naast het HCO zelf onder meer aan historische verenigingen en (amateur)-historici om nog veel meer verhalen, foto's of wat voor informatie dan ook toe te voegen.

Rijnbrink Groep brengt website De bevrijding van Overijssel

Op 1 april 2015 is het precies 70 jaar geleden dat het eerste stukje grondgebied van Overijssel werd bevrijd. Op deze koude, winderige en regenachtige Paaszondag konden de inwoners van Haaksbergen als eerste de vlag buiten hangen. Ruim 2 weken later, op 17 april, was ook Kampen vrij en daarmee geheel Overijssel bevrijd.
Ging de bevrijding van sommige plaatsen zeer voorspoedig, op andere plekken, zoals aan het Twentekanaal bij Delden, rond Deventer en in het gebied tussen Almelo en Wierden is een verbeten strijd gevoerd.

Ondergetekende en collega Willard van den Berg hebben een oude bestaande website uitgebreid, aangepast en geactualiseerd. Aan de Overijsselse bibliotheken is een banner aangeboden om op hun website een link aan te brengen naar De bevrijding van Overijssel.

Wat is er op de website te vinden?

Van dag tot dag
'Van dag tot dag' geeft een kort overzicht van de opmars van de geallieerde troepen met links naar ooggetuigenverslagen. Ook wordt verwezen naar websites waar nog meer informatie te vinden is.

Duitse krijgsgevangenen die net ten noorden van Haaksbergen gevangen werden genomen. Onder hen 'soldaten' van amper 15 jaar oud.

Kranten
De berichtgeving was schaars in de aprildagen van 1945. Vanaf 1 april kwamen de illegale kranten bovengronds. In Overijssel waren dat de plaatselijke of regionale edities van Het Parool, Het Vrije Volk, Trouw en de Waarheid. In Zwolle verscheen Het Vrije Dagblad. In Twente verscheen in april 1945 de nieuw opgerichte Twentsche Courant als dagblad. De voormalige illegale kranten werden gedrukt op de persen van de kranten die nog moesten worden beoordeeld op hun rol in de oorlog door de Commissie voor de Perszuivering. De Rijnbrink Groep heeft uit haar krantenbestand een selectie uit de periode van de bevrijding gedigitaliseerd en op de website weergegeven.

Literatuur
Er zijn weinig onderwerpen waar zoveel over geschreven is als over de Tweede Wereldoorlog. En de stroom boeken blijft anno nu maar doorgaan. In het literatuuroverzicht verwijzingen naar boeken, waarin de bevrijding ook specifiek aan bod komt.

Expositie SAB Deventer: Verboden en gecensureerde boeken in loden letters

In 1477 drukte Richard Pafraet in Deventer zijn eerste boek. Dat deed hij met de pas uitgevonden druktechniek met losse loden letters. Een techniek die een revolutie teweeg bracht in de verspreiding van het gedrukte woord en die Deventer aan het eind van de middeleeuwen tot één van de belangrijkste drukkerssteden van de Nederlanden maakte. Vanaf 9 maart is in de Schatkamer van Deventer Boekenstad de nieuwe expositie 'Loden Letters' te zien. De hal van de Athenaeumbibliotheek aan Het Klooster in Deventer staat helemaal in het teken van deze pareltjes uit het begin van de boekdrukkunst.

Zie verder de website van SAB.

Gratis app
In de App Store (Apple), de Google Play Store (Android) en via sab-app.nl is het mogelijk om gratis de SAB Expo app te downloaden. De app bevat teksten, foto's en luisterfragmenten over een aantal boeken die te zien zijn in bovengenoemde expositie. De app is goed te gebruiken bij het bezichtigen van de expo, maar geeft ook op afstand een grote hoeveelheid informatie over wat er in de hal van de Athenaeumbibliotheek te zien is.

Provinciedichter Heleen Bosma wandelt zonder geld in 8 dagen van oost naar west in Overijssel

Begin 2013 werd Heleen Bosma gekozen tot provinciedichter van Overijssel. Gisteren tijdens Overijssel Verwoord in haar woonplaats Deventer gaf ze het stokje over aan een andere Deventernaar: Boudewijn Betzema.

Heleen Bosma schreef 24 gedichten, in opdracht van de provincie of uit eigen initiatief, de gedichten hadden altijd 'iets' met Overijssel. Ze besloot de gedichten te bundelen in een (gratis) e-book Het onbetwiste midden. Eigenlijk gaven die 24 gedichten volgens haar geen goed beeld van Overijssel. Het was te weinig, veel onderwerpen en gebieden kwamen niet in beeld. Toen kwam ze op het idee een wandeltocht te maken van de meest oostelijke naar de meest westelijke plek van Overijssel. Maar ze wist dat ze zonder geld zou moeten lopen, want wie met geld loopt wordt overal professioneel vriendelijk te woord gestaan en behandeld en zo leer je de mensen en het land niet echt kennen. Ze trok in november de stoute schoenen aan, trok er acht dagen voor uit en maakte onderweg een reeks gedichten, foto’s, filmpjes en verhalen. Een avontuur, dat weinigen haar zullen durven nadoen.

Je kunt het eBook downloaden op www.overijsselverwoord.nl/ebook of op de website van Heleen zelf: www.heleenbosma.nl.

Michelle Visser en Jaap Scholten winnaars beste boek van Overijssel, Boudewijn Betzema is dichter van Overijssel

Vanavond werden in de Schouwburg Deventer door gedeputeerde Hester Maij de twee winnaars bekend gemaakt van het Overijssels Boek van het jaar 2013 in de categorieën Fictie en Non-fictie. Voor het zevende achtereenvolgende jaar organiseerden Historisch Centrum Overijssel (HCO), Rijnbrink Groep en Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek Deventer (SAB) deze verkiezing, waarvan de presentatie vanavond in handen lag van Merel ten Elzen.

De genomineerde auteurs en dichters. Linksonder fictie-winnares Michelle Visser, 2e van rechts boven de nieuwe provinciedichter Boudewijn Betzema. Met microfoon presentatrice Merel ten Elzen. Jaap Scholten was in het buitenland en liet zich vertegenwoordigen door zijn vader en door uitgever Paul Abels.

Jaap Scholten wint Non-fictie prijs met Horizon City
De non-fictie jury, bestaande uit Janneke van der Veer, Marion Groenewoud, Harry Morshuis, Ben Siemerink en Frank Inklaar, verklaarde haar keus voor dit boek als volgt:
Horizon City is non-fictie, die zich laat lezen als een roman; een familiekroniek, die het particuliere verre overstijgt. In alle opzichten een bijzonder boek, dat een uniek, amusant én verhelderend inkijkje biedt in de doorgaans gesloten wereld van de Twentse fabrikantenfamilies. Over de opkomst en neergang van de Twentse textielindustrie is inmiddels alles wel zo’n beetje gezegd en geschreven. Over de door huwelijken nauw met elkaar verweven fabrikantenfamilies, die in meerdere opzichten hun stempel drukten op de economische, maatschappelijke én culturele ontwikkeling en ontsluiting van Twente, is daarentegen veel minder bekend. Des te belangwekkender, dat Jaap Scholten – zelf een telg uit één van die families – nu van ‘binnenuit’ beschrijft wat deze mensen bezielde en dreef.

Michelle Visser wint Fictie-prijs met Opstand
Voor het eerst mocht het publiek de winnaar kiezen uit een kwartet door een deskundige jury (Gees Bartels, Tineke Datema, Frits Korver) geselecteerde boeken. 58% van de stemmers koos voor Michelle Visser. De jury had behalve Opstand ook Het ronde Huis van Almar Otten, Bloesemtocht van Rodaan Al Galidi en Papagaai vloog over de IJssel van Kader Abdolah geselecteerd.
Over Opstand meldde de jury:
Michelle Visser woont in Hengelo. Met een heel dun draadje zorgt ze ervoor dat vanuit Enschede het happy end tot stand komt in Opstand (Meulenhoff Boekerij, 2014.349 p.), een roman die vanuit het perspectief van een Utrechts drukkersgezin de Belgische opstand tegen Willem I en vrijmaking van Nederland in 1831 in beeld brengt. Naast de fysieke strijd tussen de verschillende landen, is er de innerlijke strijd tussen de bloedband en de liefde van de twee hoofdpersonen, Sabine en Karlijn, tweelingzusjes die totaal niet op elkaar lijken. Het is een boeiend, goed geschreven historisch verhaal, met veel informatie over een vrij onbekende periode uit de vaderlandse geschiedenis, gedragen door het geromantiseerde leven en de karakters van de hoofdpersonen. De schrijfster weet de regie goed in de hand te houden met betrekking tot het verspringen in de tijd en plaats van handeling, de schildering van het tijdsbeeld met tegenstellingen tussen geloof, politiek, maatschappelijke ontwikkelingen en onderlinge relaties.

Boudewijn Betzema is de nieuwe provinciedichter
De uitreiking van de prijzen viel voor het eerst onder de noemer Overijssel Verwoord. Dit had te maken met het feit dat vanavond ook voor de komende twee jaar een nieuwe provinciedichter werd benoemd. Boudewijn Betzema neemt het stokje over van Heleen Bosma, die provinciedichter was van 2013-2015.

Waar vind je rechtenvrije foto's?

Huub van Dommelen van Webbieb plaatste in zijn nieuwsbrief een bericht over rechtenvrije websites voor (soms deels) gratis stockfoto's. Hij ging op zoek naar dit soort websites en vond er een dertigtal, onderverdeeld in stockfoto's die je kunt bemachtigen zonder en met emailregistratie.
Kijk hier voor de lijst.

De Mars, maandblad van en voor Overijssel (18): februari 1967

De Mars was een Overijssels maandblad dat tussen 1953 en 1981 verscheen en waaraan veel bekende journalisten/publicisten uit die tijd meewerkten. De Mars bevatte artikelen over regionale onderwerpen op cultureel, maatschappelijk, economisch en toeristisch terrein. De vaak lange(re) artikelen geven een goed tijdsbeeld. Deze maand precies 48 jaar geleden verscheen het februari-nummer 1967.

Foto: Waterige blik op de wijk Wesselerbrink (Enschede) in opbouw (Ger Dekkers)

In de roerige jaren zestig ging de samenleving als geheel en het onderwijs in het bijzonder op de schop. In 1967 werden voorbereidingen getroffen tot het oprichten van ‘mammoetscholen’, ook in Deventer, waarbij nieuwe vormen van onderwijs werden geïntroduceerd (o.a. MAVO, HAVO, Atheneum). Zelfstandige gymnasia werden opgeheven. De rector van het Alexander Hegius Gymnasium waarschuwde voor ‘monsterscholen’, maar hij kon de vorming van de Alexander Hegius Scholengemeenschap (1971) niet tegenhouden. In 2000 ging ‘het Hegius’ samen met het Revius en Geert Grote College weer op in het Etty Hillesum Lyceum, een nog veel grotere monsterschool dan waar de rector in 1967 voor vreesde. Hieronder een artikel uit de periode waarin onderwijsvormen die al generaties lang bestonden verdwenen in het kader van de Mammoetwet.

W. J. VEENSTRA
Over vijf jaar in Deventer een "mammoetschool"

Het is mogelijk dat over een jaar of vijf een kleine 1300 scholieren uit Deventer tezamen één kringspel zullen spelen: "In Deventer staat een school". Natuurlijk bedoelen we dat figuurlijk. Leerlingen van gemiddeld een jaar of 15 voelen zich véél te oud voor zo'n kinderspel. We willen maar zeggen dat alle 1300 tot één en dezelfde school behoren. Nou ja, school ... Cals' Mammoetwet, waarvan de jongste berichten zeggen dat ze tóch in '68 in werking treedt, spreekt in dit verband van een “scholengemeenschap". Een samenstel van scholen, dat het hele voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs "nieuwe stijl" omvat en dus wat lijkt op ons huidige lyceum, al is het een zeer oppervlakkige gelijkenis.
In Deventer komt zo'n scholengemeenschap. De raad ging in zijn oktobervergadering akkoord met voorstellen van b. en w., die een complete reorganisatie van het hele niet-confessionele v.h.m.o. beogen. Te bereiken in twee fasen die samen in vijf jaar voltooid moeten zijn.

Foto: Het terrein in Borgele waar de nieuwe scholengemeenschap zal worden gebouwd.

Als alles gaat, zoals het Deventer college graag wil, bezit de stad per 1 augustus 1971 naast het R.K. Geert Grote College, een openbare scholengemeenschap, waarin naast gymnasium en atheneum (h.b.s.) ook een afdeling voor hoger algemeen vormend onderwijs (h.a.v.o.) is ondergebracht. Deze gemeenschap, door de Deventernaar in de wandeling nu al "mammoetschool" genoemd, zal haar hoofdzetel krijgen in een riant gebouw in het noordwestelijke uitbreidingsplan Borgele. Bestaande gymnasium- en m.s.v.m.-gebouwen
aan de Nieuwe Markt zullen tegen die tijd nog ongeveer 500 van de in totaal op bijna 1300 geschatte leerlingen herbergen. Tussen nu en 1971 ligt een heel eind. Aan de hand van de richtlijnen van de nieuwe Wet op het Voortgezet Onderwijs (dat is de Mammoetwet) hopen b. en w. die afstand, zonder al te veel narigheid, geleidelijk te overbruggen. Aan een onderwijssituatie, die vele decennia heeft geduurd, wordt de komende jaren een, naar het schijnt, ondanks de geleidelijkheid nogal drastisch, eind gemaakt. Onderwijsinstituten,
die door hun lange staat van dienst respectabel genoemd kunnen worden en met elkaar honderden, neen duizenden jonge Deventernaren hebben klaargemaakt voor universiteit of hogeschool of op zijn minst voor een middelbare functie in bijvoorbeeld het bedrijfsleven, verliezen volledig hun zelfstandigheid. De een wat eerder dan de ander, worden ze opgenomen in de scholengemeenschap. Dit alles ten nutte van de Deventer leerling, of duidelijker gezegd: ter verkrijging van nóg meer kansen voor elk kind op dát soort onderwijs dat het 't beste ligt. Precies wat Cals wilde dus, maar in Deventer hebben ze, zij het beslist niet achteraan in den lande, nog slechts een bescheiden stap gezet op weg naar deze, door b. en w. onder de gegeven omstandigheden ideaal geachte, situatie.
De eerste fase is die waarmee men per 1 augustus 1968 wil komen tot een gemeentelijke atheneum-havoschool. In die school komen de huidige rijks-h.b.s., de middelbare school voor meisjes en de bijzondere middelbare handelsdagschool bijeen. Daartoe gaat de h.b.s. over naar de gemeente (er is al overeenstemming met het rijk bereikt) en worden de m.s.v.m. en de handelsdagschool gecombineerd tot een havo-afdeling, met naast economische en literaire richtingen ook een mathematische kant. De hogere burgerschool, die tot de oudste r.h.b.s.-en in ons land behoort (twee jaar geleden werd het 100-jarig bestaan herdacht) is vanaf '68 niet langer zelfstandig meer.

Foto: Het gebouw van de Deventer Rijks-HBS

In 1971 - het tijdschema is o.a. geïnspireerd op de vertrekdata van de met pensioen gaande schoolhoofden - zal het oude, eerbiedwaardige Alexander Hegius Gymnasium, dat er terecht aanspraak op maakt een onvervalste voortzetting te zijn van de eertijds zo beroemde Deventer Latijnse School, dezelfde weg gaan. De eveneens in de Mammoetwet verankerde brugklas moet in Deventer al gaan draaien, als de atheneum-havoschool er is; in '68 dus. Hoe dat brugjaar, dat in principe zowel voor toekomstige havo- en vwo-leerlingen als voor m(iddelbaar)-avoleerlingen bestemd is, er precies uit gaat zien, weet ook de wethouder van onderwijs, mej. T. van Weperen, nog niet. Ze wil zich laten adviseren door een of zelfs meerdere werkgroepen, daar de landelijke richtlijnen genoeg gelegenheid bieden voor een typisch Deventer interpretatie.
Het plan voor een scholengemeenschap is overigens in eerste instantie niet afkomstig van wethouder Van Weperen, maar meer van haar voorganger mr. J. A. Heemstra en ook burgemeester mr. N. Bolkestein, die de v.h.m.o.-portefeuille een poosje heeft beheerd, heeft er zijn steentje aan bijgedragen. Nadat er in 1950 al eens overwegingen waren geweest om een lyceum te stichten (men zag er ten slotte vanaf, omdat aan de rijks-h.b.s. nog niet getornd kon worden), demonstreerden b. en w. twee jaar geleden al een enigszins herziene visie. Besloten werd toen met het rijk te gaan onderhandelen en nu is het dan zover dat alle niet-confessionele v.h.m.o. in gemeentelijke handen komt.
In zijn nota van dit jaar omschrijft het college het voordeel van een scholengemeenschap als volgt: "Tot nu toe was de didactische aansluiting tussen het gewoon lager onderwijs en het eerste jaar van het voortgezet onderwijs zeer gebrekkig; de leerlingen van de lagere school werden onvoldoende georiënteerd over de mogelijkheden van het v.o. Hoe kleiner de school, hoe ongenuanceerder het bevorderings- en examensysteem. Dit alles wordt voor een groot deel ondervangen met het plan om een scholengemeenschap te stichten met een gemeenschappelijk brugjaar."
Denkt u maar niet dat het voorstel-scholengemeenschap er in de raadsvergadering direct als koek in ging. Er was van tevoren al wat storm gegaan door plaatselijke (onderwijs-)kringen. (Rijks-) leraren voelden zich in hun positie aangetast en met name rector dr. J. van Kuik van het A.H. Gymnasium verweerde zich. Hij keerde zich tegen opheffing, omdat: A.) hij tegen een monsterschool van 1300 leerlingen was, waarop de leerlingen "nummers" zouden zijn en B.) hij Latijn in de brugklas onontbeerlijk vond voor de selectie van de gymnasiale leerlingen. (Latijn kan voortaan alleen op pure gymnasia in het brugjaar gedoceerd worden). Rector Van Kuik kreeg bijval van de Deventer Kring van Werkgevers en de Kamer van Koophandel.
In de raad sprong de VVD-fractie op de bres voor het gym en liet zich ook in tweede en zelfs derde termijn niet overtuigen door wethouder mej. Van Weperen. Zij nam het in haar pleidooi op voor de algehele verbetering van het middelbaar onderwijs in Deventer en was het volstrekt oneens met de stelling dat alleen uit lesjes Latijn kan blijken of een leerling geschikt is voor gymnasiaal onderwijs. De liberalen stemden tegen, met uitzondering van wethouder Heemstra. Een zeer ruime meerderheid voor b. en w. betekende dat.
En nu maar wachten op het nieuwe schoolgebouw in Borgele, waarvoor de raad tegelijkertijd een startkrediet van f 25.000 uittrok. Veel meer dan een enkel ontwerp maken, kan men met dit bedrag niet. B. en w. hopen dan ook dat het rijk doorgaat, zij het in gewijzigde vorm, met de nieuwbouwplannen die er al waren voor de r.h.b.s.

Foto: De Middelbare Meisjes-School, die straks in de scholengemeenschap een gemengde school wordt.

Werkloosheid
De werkloosheid is ook in 1967 een belangrijk thema. Overijssel telde in dat jaar 8.000 werkzoekenden. Ter vergelijking, nu zijn het er 55.000. Rekening houdend met een kwart bevolkingstoename, zijn dat er altijd nog 5x zo veel als in 1967. Met name de bouwsector had het moeilijk – toen ook al – en de gemeente Enschede diende verzoeken in tot rijksfinanciering voor de bouw van openbare werken zoals wijkcentra, om bouwvakkers aan werk te helpen.

Berichten
* het gewest Overijssel van de Partij van de Arbeid telt bijna 10.000 leden. Ter vergelijking: het huidige aantal is 52.000 landelijk
* in Twente worden voor het eerst meetapparaten geplaatst waarmee de aanwezigheid van zwaveldioxide en roet kan worden opgespoord
* Bij de Tweede Kamerverkiezingen 15 februari 1967 werd in Overijssel als volgt gestemd: KVP 25,6% - PvdA 23,0 - CHU 12,7 - ARP 10,8 - VVD 8,1 - Boeren Partij 5,7 - CPN 2,8 - D'66 2,8 - SGP 2,7 - PSP 2,3 - GPV 2,2
* van de 1500 personen die een jaar eerder bij de massa-ontslagen in Deventer betrokken waren zijn er nog 150 werkloos, 90% heeft alweer werk gevonden