Prachtige foto’s

Het verhaal achter Wiki loves Monuments is voor de meesten wel bekend. Niet? Kijk hier even.

Afgelopen vrijdag zijn de prijswinnaars van de editie 2012 bekendgemaakt. Wederom prachtige foto’s waarvan ik er graag een paar op dit weblog zet. Ze zijn tenslotte rechtenvrij.

De prijswinnaar: Frederik Balhuizen. Oostelijke brug van de Hortusvijver in Amsterdam.

Tweede prijs: Johan Bakker. Nis van de Grote of Sint-Maartenskerk in Zaltbommel.

Derde prijs: Wobbe Bouma. Poldermolen Goliath in Eemsmond.

Voor meer informatie en de overige prijzen kijk hier.

Fotoalbum G.J. ter Kuile (1871-1954) beschikbaar als e-book

G.J. ter Kuile was van beroep schoolopziener en hij bekleedde tevens het voorzitterschap van de Voogdijraad. Bekend werd hij door het werk dat hij verrichtte op het terrein van de historie. Ter Kuile was mede-oprichter van de Oudheidkamer Twente, een kwart eeuw voorzitter van Overijsselsch Regt en Geschiedenis en schreef diverse belangrijke werken, waarvan dat over de geschiedenis van de havezaten van Twente het bekendst is.

Ter Kuile fotografeerde veel en verzamelde zijn foto’s in een fotoalbum dat hij van de titel ‘Tubantia’ voorzag. Het album bevat zo’n 800, veelal onbekende Twentse afbeeldingen van zo’n 100 jaar geleden. Zijn kleindochter schonk dit album onlangs aan de Oudheidkamer Twente. Door Herman Hagens werd hieruit een selectie gemaakt, waarbij de oorspronkelijke 256 bladzijden zijn teruggebracht tot een ebook van 156 bladzijden. De oorspronkelijke bijschriften zijn zoveel mogelijk overgenomen. Download het fotoboek hier.

Kijk hier voor informatie op de website van de Oudheidkamer Twente.

Meest bekeken blogposts

Ik zag dat ik deze week de 750 blogposts had gepasseerd. Dit weblog bestaat vanaf april 2008 als probeersel en vanaf oktober 2008 als ‘serieus’ blog. Af en toe is het leuk om eens te kijken naar de bezoekersaantallen per blogpost. Soms ben je verrast door het hoge aantal bezoekers en soms valt het aantal tegen. Het is van te voren moeilijk in te schatten.

Hieronder de top 5 van meest bezochte blogposts. Het gaat hierbij om z.g. unieke bezoekers, niet om acties of pageviews. Ik heb berichten over activiteiten en evenementen zoals festivals, paasvuren en boekenmarkten buiten beschouwing gelaten omdat dat meer valt onder het doorgeven van informatie. Om een indicatie te geven, de meest bezochte blogpost is van juli 2010 en werd in de afgelopen maand 480 keer bezocht.

1. Vragen en antwoorden. Over verleden, heden en toekomst van ‘vragendiensten’ van de bibliotheek.

2. Uit de Overijssel-collectie van de OBD (6): Kaarten en atlassen. De titel dekt de lading. Gewoon een opsomming van wat in de Overijssel collectie te vinden is.

3. Oude telefoongidsen en adresboeken: wie zet ze op het web? Een inventarisatie van welke van deze naslagwerken inmiddels online zijn te vinden.

4. Flickr The Commons: Eerste Wereldoorlog in beeld. Een bericht uit 2008 dat nog dagelijks bezocht wordt.

5. Website met oude schoolplaten. Blogpost uit juli 2011 over een internationale website over historic wall charts.

Welke conclusies kun je trekken? Niet zoveel, maar hierbij een poging:

- Dat er veel gezocht wordt op de combinatie ‘vragen en antwoorden’ met ‘bibliotheek’. Mag ik zeggen dat hieruit een sluimerende behoefte onder de bevolking naar boven komt? Ja, dat mag ik.
- Dat de eerste wereldoorlog een populair onderwerp is – over 2 jaar zal er een hausse aan boeken, documentaires etc. verschijnen over de Grote Oorlog zoals onze WOI in de meeste landen genoemd wordt.
- Dat veel mensen op zoek zijn naar gedigitaliseerde oude adresboeken en telefoongidsen. Er is kennelijk veel belangstelling voor, maar ze verschijnen slechts mondjesmaat op internet, al gaat er volgend jaar iets gebeuren op dat terrein.
- Dat veel mensen geïnteresseerd zijn in historische kaarten en atlassen en uit nostalgische overwegingen ook in de schoolplaten die vroeger in de klas hingen.

Topografische kaart van 1849 (21): Vriezenveen en omgeving

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder twee katernen met het gebied rond Vriezenveen en daaronder een kaartgedeelte in detail. Klik erop voor vergroting.

In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.

Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden:
Vriezenveen
Geesteren
Sibculo

Serge Epskamp – Oer(goed)

Serge Epskamp is van oorsprong een Achterhoeker, maar is vooral populair in het noorden van het land. Dat hij in Friesland woont heeft daar waarschijnlijk mee te maken. In september verscheen zijn eerste solo-cd, getiteld Oer, genoemd naar de plek bij Ulft waar hij vandaan komt. De cd was in oktober de Plaat van de Moand bij RTV Drenthe. Oer bevat een mix van Americana, Bluegrass, Pop en akoestisch werk. Alle liedjes zijn gezongen in het Achterhoeks en geschreven over een periode van 15 jaar. Nooit van hem gehoord? Dan wordt het hoog tijd om eens kennis te maken. Luister naar Olde Hut en/of klik op de afbeelding van de website hieronder.

Regionale uitgaven 2012-18

Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende.

Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat Wise – Titels – Besteladministratie – Kies voor IAI’s – Week 2012-45

IAI’s 2012-18

Dwangarbeid in Staphorst : Joodse werkkampen in Staphorst en Rouveen / Gert-Jan Westhoff. - [Kampen] : IJsselacademie, 2012. - 144 p. – (Publicaties van de IJsselacademie; 228). – ISBN 9789066972247. - € 39,50

Vanaf begin 1942 werden vanuit het hele land duizenden joodse mannen naar ‘werkverruimingskampen’ in de noordelijke en oostelijke provincies gestuurd, waar ze vooral ontginningswerkzaamheden moesten verrichten. Drie van de veertig kampen lagen in de gemeente Staphorst: Conrad, Beugelen en Het Wijde Gat. Ze vormden het voorportaal tot de vernietigingskampen, waaruit slechts 6 van de 344 personen, die in Staphorst waren tewerkgesteld, terugkeerden. De auteur interviewde oudere Staphorsters en verzamelde ooggetuigenverslagen, handgeschreven brieven uit de Staphorster kampen, oproepformulieren en foto’s. Ook had hij intensieve contacten met een van de overlevenden, die in Amerika woont. Met dit boek worden de kampen aan de vergetelheid ontrukt.

Onze man in Constantinopel : Frederik Gijsbert Baron van Dedem (1743-1820) / Henk Boom. - Zutphen : Walburg Pers, 2012. - 272 p. – ISBN 9789057308468. - € 24,95

Henk Boom schetst een beeld van de omstandigheden waaronder de Overijsselse baron Frederik Gijsbert van Dedem zijn functie van ambassadeur der Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden tussen 1785 en 1808 met grote volharding verrichtte in de hoofdstad van het Osmaanse Rijk in de jaren dat de Turkse suprematie tanende was. Frederik Gijsbert van Dedem, eigenaar en bewoner van Huis De Gelder bij Wijhe, koesterde de wens om ambassadeur te worden in de Verenigde Staten van Amerika, die nog maar net hun onafhankelijkheid bevochten hadden. Als Overijssels edelman zat hij echter niet dicht genoeg bij het vuur voor een benoeming. Wel kon hij terecht in Constantinopel, waar hij uiteindelijk Nederlands langst zittende ambassadeur zou worden. Van Dedem, levend in de turbulente tijd van patriotten en orangisten, moest laveren om niet te botsen met een van de partijen. Uiteindelijk, in 1808 definitief teruggekeerd uit Constantinopel, raakte Van Dedem uitgerangeerd. Het werd hem niet toegestaan zijn plek in de Overijsselse Staten en de Staten Generaal weer in te nemen. De Oranjegezinden vonden blijkbaar dat hij zich toch teveel had ingelaten met de patriotten. Hij sterft eenzaam en wordt snel vergeten. In het jaar dat 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije herdacht worden, betekent dit boek eerherstel voor een in de geschiedschrijving onderbelichte maar opmerkelijke Overijsselse baron.

Canon van Zwartewaterland : een geschiedenis in 50 vensters / Jan van de Wetering. - Gemeente Zwartewaterland, 2012. - 112 p. – ISBN 9789090268057. - € 14,95

Geschiedenis in 50 vensters van drie plaatsen in de gemeente Zwartewaterland die elk een geheel eigen karakter hebben. Genemuiden is onlosmakelijk verbonden met de productie van (biezen)matten en werd later dé tapijtstad van Nederland. Hasselt was een belangrijk stadje in de Middeleeuwen, toen het zelfs recht van munt slaan had. Ook bloeide het geestelijk leven en lagen er belangrijke kloosters in en buiten de stad. In Hasselt is ook het historisch erfgoed het best bewaard gebleven. Zwartsluis was ‘een groot en deftig dorp’ en was belangrijk op het gebied van scheepvaart en scheepsbouw. Ook nu kent het moderne scheepswerven en jachthavens.

De canon van Den Ham-Vroomshoop : de geschiedenis van de voormalige gemeente in 30 vensters. - Den Ham : Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop, 2012. - 120 p. – € 15,-

De geschiedenis in 30 vensters van het oude dorp Den Ham met eeuwenoude brink en het jonge dorp Vroomshoop, dat rond 1859 uit het niets ontstond toen er kanalen werden gegraven, het veen werd ontgonnen en de spoorlijn werd aangelegd.

De geschilderde geheimen van François Peters / [tekst en interviews: Jos Knaap ; kunsthistorische beschouwing: Peggie Breitbarth ; fotogr.: Marcel Kistemaker ... et al.]. - Oldenzaal : Stichting Joy Art and Science (JAS), 2012. - 118 p. – ISBN 9789081826310. - € 36,50

Uit het voorwoord: ‘In het boek wordt een beeld geschetst van zowel de mens als de kunstenaar Francois Peters, die in 2010 op 48-jarige leeftijd overleed. In zijn geval is het namelijk onmogelijk die twee los van elkaar te zien. Het boek bevat een groot deel van het oeuvre van Francois Peters, die zijn sporen verdiende op het gebied van zowel de schilderkunst als het beeldhouwen’.

Click : methode projectbespiegelingen / Adriaan Nette. - Utrecht : CAL-XL ; Deventer : Kunstenlab ; Amsterdam : pck publishing, 2012. - 95 p. - Omslag vermeldt: Kunst vanuit het publieke. – ISBN 9789081849517. - € 19,95

In een naoorlogse Deventer die totaal op de schop gaat krijgt kunstenaar Adriaan Nette de opdracht om, in nauwe wisselwerking met bewoners en belanghebbenden, te verbeelden wat het betekent ‘te leven in transitie’. Er ontstaat een ‘click’ tussen kunstenaar en de wijk. Het boek is een inspirerend document voor iedereen die meer inzicht wil krijgen in de nieuwe relaties tussen kunst en samenleving.

Twente in een notedop (1962)

Vijftig jaar geleden verscheen de eerste jaargang van het Jaarboek Twente. Hierin was opgenomen het artikel Twente in een notedop waarin een aantal statistieken werden weergegeven. Onderwerpen: inwonertal, kerkelijke gezindte, het aandeel der verschillende bedrijfstakken in de economie, politieke voorkeur.
Aan de vooravond van 'de jaren zestig' was de onkerkelijkheid op het platteland nog vrijwel nihil. Dat gold niet voor Enschede, Hengelo en Almelo en het rode industrieplaatsje Goor.
Aan de vooravond van de ineenstorting van 'de textiel' werkte nog meer dan de helft in deze bedrijfstak.
Ook het politieke landschap veranderde nauwelijks in die tijd. In Weerselo stemde nog bijna 94% op de KVP en de christelijke partijen gezamenlijk bezaten nog een comfortabele absolute meerderheid.
Hieronder het artikel:

Twente in een notedop (1962)

Er zit in Twente, zoals we dat hier zeggen, wel "honnig in de bloemen", wat moge blijken uit een aantal cijfers, dat we zo hier en daar tegenkwamen. De bevolkingsaanwas in Overijssel hield de laatste honderd jaar ongeveer gelijke tred met die van 't hele land. Van 1850 tot 1950 steeg het aantal inwoners van deze provincie van 216.000 tot 665.000. Lag honderd jaar geleden het economische zwaartepunt nog in het westen van de provincie, het ligt thans in Twente, waar in 1830 38%, en in 1900 43% van de totale bevolking der provincie woonde, welk percentage thans gestegen is tot 55%.
Van de totale oppervlakte der provincie, zijnde 340.668 ha (waarvan 325.141 ha land), beslaat Twente 42% (143.473 ha, waarvan 142.092 ha land). Bijna 1 % van de Twentse bodem is water; van de totale wateroppervlakte der provincie bevindt zich slechts bijna 9% in Twente.

Wat oppervlakte betreft is Ommen de grootste plaats in Overijssel (18.709 ha), gevolgd door Hardenberg (18.318 ha.) De derde plaats in Overijssel is Twentes grootste: Tubbergen met 14.737 ha. Daarop volgen Zwollerkerspel met 14.704 ha en Enschede met 14.107 ha. Enschede is dus qua oppervlakte de vijfde plaats in Overijssel en de tweede in Twente. Vanaf 1830 tot heden steeg de bevolking van Deventer, Zwolle en Kampen met 330%, die van Almelo, Hengelo en Enschede met 1175%. In de laatste honderd jaar groeide de bevolking van Nederland met 238%, die van Twente met 359%. Sedert 1899 was de bevolkingsgroei van ons land 121%, van Overijssel 128%, van Twente 207%. Zou het landelijke groeipercentage sinds 1899 ook voor Twente gegolden hebben, dan zouden er nu 170.000 mensen minder hebben gewoond en dan zouden we ons met 250.000 inwoners tevreden hebben moeten stellen.
In Overijssel liggen in de steden de inkomens het hoogst, met Enschede, Hengelo en Goor aan de top, en in de agrarische noordoosthoek van Twente vrij laag.

Na de oorlog is het aandeel der inkomens uit de industrie in Overijssel 38.3% gaan bedragen, tegen 31.6% als landelijk gemiddelde. Na Limburg (mijnen) en Noord Brabant, staat Overijssel op de derde plaats, wat de betekenis der industrie betreft, met Twente als industrieel zwaartepunt, waar meer dan 50% van de beroepsbevolking in de industrie werkzaam is. De gedifferentieerde en vooruitstrevende Twentse industrie geeft arbeid aan aanzienlijk meer personen dan de industrie van de drie noordelijke provincies samen en zij heeft bijna viermaal zoveel werknemers als de industrie in overig Overijssel:

Twente 73.000
Overig Overijssel 19.000
Groningen 26.000
Friesland 19.000
Drente 12.000

Textielindustrie: 80% van de Nederlandse katoen-, rayon- en linnenindustrie
is geconcentreerd in Twente en de Gelderse Achterhoek met 45.000 werknemers;
Aantal werknemers per bedrijfstak in Twente:
textielindustrie 45.000
metaalindustrie 14.500
elektrotechn. industrie 6.000
chemische industrie 2.000
rubberindustrie 1.000
overige industrie 7.000

De Twentse industrie heeft een jaaromzet van bijna twee miljard gulden, en zij investeert jaarlijks zo'n honderd miljoen gulden. Twente heeft laboratoria voor chemisch, physisch en biochemisch ontwikkelingsonderzoek, alsmede voor fijn mechanische en elektrische ontwikkeling en voor metallurgische, textielchemische en physisch-mechanische problemen;
een hoogspanningslaboratorium, een laagspanningslaboratorium, een kortsluitlaboratorium, een rubberconstructief ontwikkelingslaboratorium, enz.
Twente heeft het grootste adviesbureau voor bedrijfsorganisatie in West-Europa. Enschede heeft, evenals Den Haag en Amsterdam, een registratie van alle Nederlandse octrooien, alsmede een uitgebreide openbare bibliotheek op technisch en technisch-economisch gebied. Twente heeft twee Hogere Technische Scholen, 3 kweekscholen, 2 scholen voor maatschappelijk werk, een school voor scheepswerktuig-bouwkunde, een hogere textielschool, een kunstnijverheidsschool, een muzieklyceum, een beroeps symphonie-orkest, een beroeps operagezelschap, een rijksmuseum en een aantal andere musea.