Bibliografie van Groningen, en hoe zit het met de Bibliografie van Overijssel?

Via het weblog van Eric Hennekam kwam ik achter het bestaan van de Bibliografie van Groningen. Ook noemde hij Utrecht. Er zijn meer provinciale bibliografieën op internet te vinden of althans databases waarin alles te vinden is wat over een bepaalde provincie (en plaatsen binnen die provincie) geschreven is. Voorbeelden: de Gelderse catalogus, Geschiedenis Zeeland, Brabant Collectie Ook in Drenthe, Flevoland, Friesland bevinden zich dergelijke catalogi. Hoe het met de andere provincies zit weet ik niet, maar ik heb er op dit moment even niet de tijd voor om dat uit te zoeken.

De criteria t.a.v. welke publicaties wel of niet worden opgenomen verschillen nogal. Krantenartikelen, rapporten, jaarverslagen, toeristische uitgaven, fictie (romans, verhalen, poëzie) etc. worden dan weer wel dan weer niet opgenomen.

Hoe zit het met Overijssel?
In papieren vorm is er genoeg te vinden: de officiële bibliografie van Overijssel en de gedrukte catalogi van de OBD, Athenaeumbibliotheek en Oudheidkamer Twente, die gezamenlijk wel compleet weergeven wat er ooit verschenen is tot pakweg 1990.

Maar hoe zit het op internet?
Tussen 1994 en 1998 stelden een viertal instellingen jaarlijks een bibliografie samen, welke hier te doorzoeken zouden moeten zijn – helaas werkt de link niet meer.

De Overijssel Catalogus, de aquabrowser van Overijsselse bibliotheken, geeft wel het complete bezit weer van de Overijsselse bibliotheken én tevens het bezit van het Historisch Centrum Overijssel. Het bezit van het HCO, de OBD, SAB, OB Enschede, Oudheidkamer Twente (gedeeltelijk), kortom van de belangrijkste collecties met regionale literatuur is via de Overijsselse aquabrowser te bekijken. Maar niet als apart bestand – wel gemakkelijk terug te vinden, samen met allerlei titels die je dan misschien niet zoekt. Voordeel is dat je precies kunt zien waar het werk zich bevindt en dat je het (indien uitleenbaar) meteen via Zoek&Boek aan kunt vragen.
Tijdschriftartikelen zijn slechts via een trefwoord terug te vinden. Je vindt dan alleen het nummer van het tijdschrift waar iets in staat over het gezochte onderwerp, niet de titel en auteur van het artikel. Vanaf 2009 houdt de OBD een apart blog bij waarin de tijdschriften van historische verenigingen ontsloten worden. Dit blog zou met terugwerkende kracht kunnen worden uitgebreid met artikelen van voor 2009 en vervolgens aan de door de aquabrowser te doorzoeken websites toegevoegd kunnen worden. Dat uitbreiden is een enorm karwei – dat gaat niet lukken, of er moeten zich vrijwilligers aandienen…

Conclusie: een bibliografie van Overijssel op internet is er niet. Met de Overijsselse aquabrowser kom je een heel eind, maar allerlei tijdschriftartikelen over regionale onderwerpen (en daar zijn er veel van) vind je soms wel maar meestal niet.

Wat zouden we hier aan kunnen doen? Wie het weet mag het zeggen.

Fotoreportages op website RTV Oost

Op de website van RTV Oost zijn geregeld fotoreportages te zien van allerlei gebeurtenissen en evenementen in Overijssel. Hier staan alle reportages op thema bij elkaar. Iedereen kan foto’s insturen of met ideeën komen voor onderwerpen.

De foto’s kunnen ook bekeken worden met behulp van een interactieve kaart (zie afbeelding). Vul een plaatsnaam in en er verschijnen stippen op de plekken waar de foto’s genomen zijn.

Alle (op dit moment) 92 sets met foto’s staan bij elkaar op Flickr.

Monumenten in Overijssel op DBNL

Al eerder besteedde ik aandacht aan DBNL, de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. De website bevat veel werken over Nederlandse taal en literatuur. De z.g. basisbibliotheek bevat zo’n duizend werken die als de sleutelteksten van de Nederlandse en Vlaamse cultuurgeschiedenis beschouwd worden. De site bevat literaire teksten, secundaire literatuur en aanvullende informatie als biografieën en portretten. Soms worden ook werken op de site gezet die buiten het gebied van de letteren of taalkunde vallen, zoals de Geschiedenis van de Techniek in Nederland, Nieuw Nederlands Biografisch Woordenboek, Wandelingen door Nederland van Jacobus Craandijk etc.



Deze maand zijn de volledige teksten en illustraties van de serie Monumenten in Nederland op internet gezet - 12 delen, waaronder Monumenten in Overijssel. Bijzonder omdat het om een recent, gedurende de laatste 20 jaar, verschenen serie gaat.
Jammer natuurlijk dat de teksten (behalve onder strikte voorwaarden) niet door iedereen mogen worden gebruikt of overgenomen. Het auteursrecht blijft van toepassing. Toch een mooie aanwinst binnen de digitale bibliotheek. Bibliotheken die met ruimtegebrek kampen en de hele serie bezitten, kunnen weer wat plek vrijmaken.

Muziek uit het oosten (29): Muppetstuff zingt Johanna van Buren

De Zwolse formatie Muppetstuff is muzikaal zeer veelzijdig. Folk, jazz, blues, nederpop – akoestisch of dansbaar – dit alles behoort tot hun repertoire. De band is ook zeer flexibel; al naar gelang de omstandigheden speelt men met 3, 4, 5 of meer muzikanten.
Leden van Muppetstuff namen deel aan de theatertournee Uutspreken, waarbij dialectnummers in diverse muziekstijlen ten gehore werden gebracht. Twee leden van Muppetstuff komen oorspronkelijk uit Hellendoorn. Niet vreemd dus dat een gedicht van Johanna van Buren (1881-1962) door hen op muziek werd gezet.
Het gaat om het gedicht Oavendröste, door Muppetstuff omgedoopt tot Oelenvloch (Schemering).
Kijk ook bij Streektaalmuziek in Nederland.

Hieronder het gedicht van Johanna van Buren:

Plaatsnamen op Plaatsengids.nl

Ik ben altijd al een beetje een toponiemen-maniak geweest. Van huis uit al, en ik had het niet van een vreemde, want ook mijn vader was het, evenals een van mijn broers. Een favoriet spel op zondag ging als volgt: er werd een letter geprikt in de krant, b.v. de E. De opdracht was om binnen b.v. 5 minuten zoveel mogelijk plaatsnamen, die begonnen met een E op te schrijven. Na 5 minuten zat je dan nog steeds in b.v. Zuid-Oost Drenthe, ik kan de plaatsen nog zo opnoemen: Exloo, Eext, Erm, Ees, Elim, Erica, Emmen, Emmercompascuum, Emmererfscheidenveen (ik heb echt niet in de atlas of op Google-Earth gekeken!). Dan kreeg je discussies of Tweede Exloërmond bij de T of de E hoorde. Of discussies over het wel of niet bestaan van plaatsen als Vijfhuizen, Zeshuizen, Zevenhuizen, Achthuizen. Er was wel een atlas maar daar stond ook niet alles op.


Boven: Foto gemaakt door plaatsnaambordenfotograaf Harry Fluks

Toen ik later in de bibliotheek ging werken bleken er allerlei werken over toponymie te bestaan, met name ook over de verklaring/herkomst van geografische namen. In 1998 verscheen de Topografische gids van Nederland (795 p.) van Frank van den Hoven. Dezelfde Frank van den Hoven besloot vorig jaar om alle informatie die hij in de loop van de jaren bij elkaar verzameld had op internet te zetten. Plaatsengids.nl was geboren. Lees hier een interview met hem. Zijn droom is om ooit een vervolg op v.d. Aa’s Aaardrijkskundig woordenboek (13 delen, 1839-1851) uit te brengen. Net als bij v.d. Aa moet dan over elk gat in Nederland iets vermeld worden

Waarom niet alle informatie in Wikipedia onderbrengen, zou je zeggen. Frank van den Hoven heeft argumenten om dit niet te doen. In Wikipedia worden grenzen getrokken m.b.t. de allerkleinste buurtschappen; over sommige plaatsen is de informatie summier, over andere juist heel uitgebreid. Kortom er is geen eenduidigheid. Hij noemt het zelf niet, maar uit eigen ervaring weet ik dat je soms gevechten moet aangaan met de moderatoren van Wikipedia over het wel of niet mogen plaatsen van je bijdragen.

Plaatsengids is nog in opbouw, maar je kunt zien dat er – met steun van anderen - hard aan gewerkt wordt. Elke maand verschijnt er ook een nieuwsbrief.
Wat is er zoal te vinden op Plaatsengids – niet alle onderwerpen bij elke plaats:
• Naamsverklaring
• Kaart, ligging, statistische gegevens, geschiedenis gemeentelijke indeling
• Kaart uit de Gemeente atlas van J.Kuyper (ca. 1860-1870)
• Commerciële info over boeken, overnachtingen, musea etc.
• Historische informatie en actuele informatie over b.v. toekomstige plannen t.a.v. landschap, woningbouw etc.
• Oude ansichten en recente foto’s – onder meer foto’s waarop de plaatsnaamborden te zien zijn.

Kortom wie in topografie is geïnteresseerd en de website nog niet kent….

Wie kent dit album?

De grootste boekenmarkt van Europa, die gisteren wederom in Deventer plaatsvond, is een must voor verzamelaars. Waar vind je zoveel boeken bij elkaar? Wanneer je er de tijd voor neemt moet er altijd wel weer iets bijzonders op je verzamelgebied te vinden zijn. Dat ondervond een lezer van dit blog, die het hierboven afgebeelde album, met losse foto’s van Almelo van (vermoedelijk) rond of voor 1900, wist te bemachtigen. Het gaat om een 12-tal foto’s van de Twentsche Bank met directeurswoning, Wierdensche straat, Havenkom, Villa’s Vriezenveensche weg etc.
Het album, uitgegeven door Johs. Wilmes, drukker en uitgever te Almelo, moet aardig zeldzaam zijn want komt niet voor in allerlei bibliotheekcatalogi.

Wie kent dit album en heeft er informatie over?

Graag reacties op dit blog of mailen naar tonny.peters@obd.nl - dan zorg ik dat de informatie doorgestuurd wordt.

Vakantienostalgie

Gereisd werd er al eeuwenlang, maar toerisme kwam pas in de tweede helft van de 19de eeuw op gang. Het eerste reisbureau wordt in 1845 door Thomas Cook geopend. Het reisbureau stelt de welgestelde vakantieganger in staat zonder zorgen te reizen. Boekingen van hotels, reserveringen van vervoermiddelen, dagtrips, het wordt door Thomas Cook geregeld. Rond de eeuwwisseling is er een hausse: een enorme toename van hotels en reismogelijkheden, iedereen die zichzelf belangrijk vindt en rijk genoeg is treft elkaar des zomers in de vele kuuroorden in de bekende toeristengebieden. Geïllustreerde reisgidsen verschijnen op grote schaal.


Op vakantie in de jaren zeventig (Bron: Beeldbank Nationaal Archief)

Voor de gewone man en vrouw lag dit even anders. Het bedrijfsuitstapje naar Artis of het strand vormde het jaarlijkse hoogtepunt. Pas na de oorlog maakten gewone mensen ook zelf uitstapjes. Kamperen werd eind jaren vijftig populair, toen het recht op vakantie in de CAO’s werd vastgelegd. Vakantie werd voor de meeste mensen langzamerhand synoniem aan op reis gaan.


Bedrijfsuitstapje Stork Hengelo (Bron: Het Geheugen van Nederland)

Veel nostalgische vakantiebeelden zijn te vinden bij VPRO Geschiedenis bij Met Polygoon op vakantie met beelden uit de vorige eeuw vanaf 1922.

Zie ook de Andere Tijden aflevering getiteld Nederland gaat kamperen.

Het Historisch Centrum Overijssel vertoont deze zomer films over dit onderwerp.

Over de geschiedenis van het toerisme in Overijssel verscheen in 1997 Bijtanken in Overijssel en een jaar later kwam het door de Tubantia uitgegeven Vakanties van toen uit.

Vanaf rond 1890 waren er geïllustreerde toeristische gidsen over tientallen plaatsen in Overijssel. De OBD heeft een begin gemaakt met het digitaliseren van deze gidsen. Wat bij de beschrijvingen van de wandelroutes opvalt is dat er toen veel meer natuur (heide en woeste grond) was dan tegenwoordig, veel meer pleisterplaatsen, hotels en vooral reismogelijkheden. Lag een plaats aan het water dan waren er bootverbindingen; ook waren er veel trein- en tramlijnen.