Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.
Dit keer muziek uit het Noord-Oosten. Mooi Wark bestaat al meer dan 20 jaar. Alleen zanger-gitarist Bert Koops is al die jaren van de partij geweest. Ze waren bekend in Drenthe en omstreken als boerenrockband en leken haast wel een Drentse imitatie van Normaal. De band bouwde een eigen repertoire op, een mix van feestnummers, maar ook ballads en soms zelfs nummers met een boodschap, zoals het op John Lennon’s Working Class Hero gebaseerde Warkende Helden. Bassist William Bossong over dit nummer: "Tegenwoordig gaat het te vaak over bonussen en managers. Daar hebben wij als Mooi Wark onze buik van vol, net als veel andere mensen! Wij komen op voor de mensen die er echt toe doen; de mensen die hard werken voor een paar rot centen, maar waar je tenminste wel de oorlog mee kunt winnen." Sinds een jaar of vier geniet Mooi Wark landelijke bekendheid. Zij bleken geknipt voor de populaire Piratenfestivals, maar traden ook op in Paradiso. Ze waren meer dan eens te gast bij Giel Beelen, en maakten een One Day Worldtour in het kader van Serious Request. Zie verder Wikipedia.
Vanmiddag werd Dick Schluter in het Provinciehuis in Zwolle benoemd tot provinciedichter van Overijssel – officiële titel: Dichter bij Overijssel – voor de periode 2011-2013.
(foto: RTVOost)
Hij volgt Koos Geerds op die in februari 2009 Nederlands eerste provinciedichter werd. Andere kanshebbers voor het provinciedichterschap waren Paul Gellings en Marieke van Bolderen uit Zwolle, Bob Boswinkel (Enschede) en Lowie Gillessen (Hengelo). De ingestuurde gedichten waren aan de jury anoniem ter beoordeling gegeven. Dick Schluter beloofde de komende twee jaar elke gemeente in Overijssel te bezoeken en minstens één gedicht per gemeente schrijven. Ook zal hij middelbare scholen bezoeken. Schluter heeft diverse historische publicaties op zijn naam staan en bovendien drie dichtbundels.
Deze internet zoekwedstrijd is een jaarlijks terugkerend fenomeen bestemd voor kinderen van de groepen 7 en 8 van de basisschool. Mijn collega René van der Have, de bedenker van het concept krakercompetities, is ook nu weer de organisator.
In teamverband werken de kinderen 7 weken lang aan 7 vragen per week. Door mee te doen aan de wedstrijd leren de kinderen zelfstandig te zoeken op het web en leren ze internet te gebruiken als informatiebron voor het maken van werkstukken. De vragen worden in de vorm van een verhaaltje gesteld en de teams antwoorden via multiple choice. Na afloop van iedere ronde is er feedback en wordt de zoekweg toegelicht en gemotiveerd. Naarmate de competitie vordert, worden de vragen moeilijker en krijgen de teams minder tips en hints.
Voor de deelnemende teams zijn er aantrekkelijke prijzen van 500, 250, 150 en 100 euro te verdienen. Voor de leukste presentatie in de vorm van een film of powerpoint zijn prijzen van 100 euro uitgekeerd. Deelname: 35 euro per ingeschreven team.
Vanmiddag zijn de winnaars bekendgemaakt van de Geschiedenis Online prijs. Algeheel winnaar werd de website van het Anne Frank Huis, tevens winnaar in de categorie Musea.
Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 stukken op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.
Hieronder 2 katernen van het meest noordwestelijke puntje van Overijssel – de omgeving van Oldemarkt.
In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.
Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden: Oldemarkt Ossenzijl
Rubriek met aanschafinformaties voor collectioneurs/collectievormers in de bibliotheken van Overijssel, maar uiteraard ook voor iedere belangstellende. Ga voor bestellingen (bibliotheken) naar Bicat – Titels en exemplaren – Bestelbeheer – NBD – Aanbod en bestellen – IAI’s.
Darius Dhlomo : voetballer - bokser - muzikant - activist / Wim Coster, Ben Siemerink. - Amsterdam : Arbeiderspers, 2010. - 198 p. – ISBN 9789029567244. - € 22,50
Dhlomo was voetballer, bokser, muzikant, anti-apartheidactivist, gemeenteraadslid, jeugdwerker. Hij viel niet alleen op door wat hij allemaal deed, maar vooral ook door hoe hij was. Waar hij kwam bracht hij vrolijkheid – hij was een entertainer pur sang, bovendien charmeur, womanizer. Hij trad vaak in de schijnwerpers en volgens de auteurs, historicus Wim Coster en journalist Ben Siemerink, zelden ongewild. Darius Dhlomo kwam in 1958 bij Heracles in Almelo voetballen, nadat hij het jaar ervoor in zijn geboorteland tot sportman van het jaar was uitgeroepen. Bij aankomst in Amsterdam, nam de voorzitter van Heracles zijn koffer van hem over, een cultuurshock voor hem. Evenals het spelen met en tegen blanken, hij durfde aanvankelijk geen tackles in te zetten of slidings te maken. Het zien van een ‘neger’ was voor Almeloërs ook een hele gebeurtenis. Dhlomo voetbalde bij Heracles, Vitesse, Enschedese Boys (met Abe Lenstra), DHC (Delft) en Tubantia, bokste op hoog niveau, deed de Sociale Academie, werd jeugdwerker, later ook gemeenteraadslid voor de PvdA in Enschede, werd landelijk bekend door voor zwarte Sinterklaas te spelen en was zijn hele leven lang muzikant. Hij heeft diverse jazzorkestjes geleid, waarbij hij optrad als zanger en entertainer. Nadat Tom Egbers van Steve Mokone, die enkele jaren in Almelo voetbalde, een mythe maakte middels twee boeken en een film, is een biografie van de Zuid-Afrikaan, die al meer dan 50 jaar in Nederland woont en zich onderhand een Tukker voelt zeer op zijn plaats. En het boek is ook nog zo geschreven, dat je door blijft lezen om te weten hoe het verder gaat.
Fragment uit Netwerk reportage over Darius Dhlomo
Het Ros van Twente / Claus Brockhaus. - Enschede : KanaalTwente, 2010. - 318 p. – ISBN 9789080998353. - € 17,90
Claus Brockhaus werd geboren en groeide op in Enschede. Op z’n achttiende vertrok hij naar Amsterdam om te studeren. Hij werd onder meer hoofdredacteur van de VARA-gids, verslaggever bij Brandpunt, produceerde en regisseerde tv-programma, schreef scenario’s, en vanaf 2003 richtte hij zich op de literatuur. Hij schreef enkele thrillers. Onlangs keerde hij terug naar zijn geboortegrond. Het Ros van Twente is zijn eerste ‘Twentse thriller’. Brockhaus is van plan elk jaar een thriller die in Twente speelt aan zijn oeuvre toe te voegen. Kijk hier voor een korte inhoud van het boek.
De Gouden Eeuw van Gesina ter Borch / Marjan Brouwer . - Zwolle : Waanders, 2010. – 64 p. – ISBN 9789040077609. - € 12,50
Gesina ter Borch (1631-1690) werd geboren in Deventer en groeide op in Zwolle. Ze was een zus van de bekende schilder Gerard ter Borch en ook artistiek zeer begaafd. Ze maakte prachtige, soms ondeugende tekeningen, waarop veel interactie is tussen mannen en vrouwen getoond wordt. Was zij een man geweest zou zij ongetwijfeld grote bekendheid hebben verworven. Ze liep echter tegen de grenzen aan van het vrouw-zijn in de Gouden Eeuw: de huiselijke kring was de plek waar de vrouw zich bewoog. In het Stedelijk Museum Zwolle is een tentoonstelling aan Gesina ter Borch gewijd, in dit boek wordt een beeld geschetst van Gesina’s leven en werk.
Blauw Haar : het mirakel van academiestad Kampen / Herman Broers. - Kampen : B&V Media, 2010. - 370 p. – ISBN 9789078430025. - € 22,50
Democratisering van het onderwijs (de Mammoetwet) en een actieve burgemeester (Van Tuinen) maakten van Kampen een studentenstad. Naast de al bestaande twee theologische universiteiten, vestigden zich er vanaf begin jaren zeventig diverse hbo-scholen op christelijke grondslag: een kunstacademie, een sociale academie, een expressieacademie en een academie voor journalistiek. Door het concentratiebeleid van Deetman vertrok het hbo-onderwijs weer uit Kampen en is er van het aantal van 2.000 studenten uit 1988 nu nog een handjevol over. Tot zover de feiten, die in dit boek behandeld worden. De auteur, die zelf als student het einde van de periode meemaakte, heeft drie jaar gewerkt aan een reconstructie en heeft de studentencultuur in de provinciestad Kampen in de jaren zeventig en tachtig prachtig ingekleurd met veel persoonlijke verhalen van betrokkenen. Resultaat is een mooi geschreven tijdsdocument.
Heeren en helden van Haaksbergen : geschiedenis van een textieldorp in Twente / Wim H. Nijhof. - [Haaksbergen] : Historische Kring Haaksbergen, [2010]. 336 p. – ISBN 9789076837291. - € 25,-
Wim Nijhof, die met zijn boek Kunst, katoen en kastelen, een biografie over de Enschedese textielbaron Jan Herman van Heek, de prijs van Beste boek van Overijssel 2008 won, verklaart de titel die hij aan dit boek gaf als volgt: De Heeren van Haaksbergen waren de machtige textielfabrikanten, de Helden de opstandige arbeiders, de rode kapelaan Alfons Ariëns, de slachtoffers van de april-mei staking in 1943 en een jonge geheim agent die stierf in Mauthausen. Naast de opkomst en ondergang van de textielindustrie in Haaksbergen worden meer facetten van de geschiedenis van Haaksbergen beschreven. Zoals de invloed die de kerken uitoefenden, vooral de katholieke, het ‘vuijle en morsige’ dorp Haaksbergen in het pre-industriële tijdperk, economische bloei en moeilijke tijden waarin de Enschedese Van Heeks de grootste fabrikant Jordaan te hulp schoten, en de Tweede Wereldoorlog, waarin sommige fabrikanten niet ongevoelig waren voor het nationaal-socialisme. Kijk ook op de website van de auteur.
50 jaar Ster van Zwolle : 1961-2010 / met medew. van Fred van Ulden en Jan van Ommen Wezep : Stichting Sport Evenementen, [2010]. 184 p. – ISBN 97890759258. - € 19,95
Vijftig keer werd inmiddels de Ster van Zwolle verreden, onze nationale openingsklassieker bij het wielrennen, waarin vele bekende winnaars gehuldigd werden. Het verloop van alle afleveringen wordt geschetst, foto’s en uitslagen zijn toegevoegd.
Menko : de geschiedenis van een Twentse textielfamilie / Annelies van der Zouwen ; [m.m.v. Irma Thoen ; red. Matthijs Dicke]. Rotterdam : Stad en Bedrijf ; Zutphen : Walburg Pers, cop. 2010. 201 p. – ISBN 9789057307065. - € 29,50
Geschiedenis van de één van de grote textielbedrijven, die in Enschede ruim honderd jaar lang gefloreerd hebben, tot ze vrijwel allemaal in de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw ten onder gingen. De Menko’s waren joodse ondernemers, die aanvankelijk niet echt tot de kring van de overwegend hervormde en doopsgezinde fabrikanten behoorden. De geschiedenis van het bedrijf zelf verschilt niet zoveel van die van andere textielbedrijven in Twente. Wat het boek bijzonder maakt is de aandacht die er is voor de verwevenheid van familie en bedrijf. Het familieleven komt uitgebreid aan bod, onder meer de vele reizen, en ook de invloed die de Menko’s hadden in het maatschappelijk leven. Zie ook dit weblog.
Boer[en] langs de vecht : herinneringen van een ondernemende agrariër / door Chris Dijk ; inl. Jan Bornebroek. - Hardenberg : Uitgeverij & Boekhandel Heijink, 2010. - 80 p. – ISBN 9789081301787. - € 9,75
Het levensverhaal van Bergentheimer Chris Dijk, een man van de praktijk die de kansen greep waar ze zich voordeden, en vijf van zijn kinderen aan een eigen bedrijf wist te helpen. De auteur Jan Bornebroek, ‘schrijver van fietsrouteboekjes en historische verhalen’ tekende de herinneringen van de hoofdpersoon op na vele lange gesprekken.
Verhalen van Raalte / Herman Hannink ; [fotogr. Hans Westerink e.a.]. Zwolle : Waanders, cop. 2010. 160 p. – ISBN 9789040077555. - € 17,95
Herman Hannink heeft al diverse boeken over Raalte en omgeving op zijn naam staan. In dit boek zijn zo’n zestig verhalen opgenomen over onder meer markante inwoners, panden en natuurplekjes in en om Raalte. Het gaat niet om ‘koude’ maar om ‘warme’ geschiedenis, zoals de bekende prof. Anne van der Meiden in het voorwoord schrijft. Geen verhalen opgedoken uit archieven - de auteur voelt zich duidelijk zelf betrokken bij de verhalen, die zich afspelen in de afgelopen vijftig jaar.
Tekenend voor Kampen : de gemeente Kampen in een reeks van vijftig prenten / Hans van der Horst, Geraart Westerink. - Kampen : IJsselacademie, 2010. - 124,[3] p. : 50 ill. – (Publicaties van de IJsselacademie ; nr. 221). – ISBN 9789066972087. - € 19,95
Vijftig prenten tekende kunstenaar Hans van der Horst met als onderwerp de gemeente Kampen. Vanuit verschillende perspectieven, met behulp van verschillende technieken en met af en toe een ‘artistiek grapje’. Uiteraard ontbreken de bekende gebouwen niet, maar het buitengebied van Kampen komt ook aan bod, of een kerkhof,of een Kamper stadswijk. De tekeningen worden weergegeven in een hoogwaardige kleurendruk. In een inleiding gaat Geraart Westerink in op de geschiedenis van het topografisch tekenen in Nederland en Kampen. De tekenaar en zijn werk worden ook door hem ‘geschetst’. Tevens is hij verantwoordelijk voor de bijschriften bij de tekeningen. Zie ook de website van de IJsselacademie.
Patronen in beweging : veranderingen in de Nederlandse textielgeschiedenis, 1960-2010 / [red. Marjan Blomjous ... et al.]. - [Wageningen] : Stichting Textielgeschiedenis ; Hilversum : Verloren, cop. 2010. - 168 p. (Textielhistorische bijdragen; no. 50). – ISBN 9789071715259. - € 18,50
Vijftigste aflevering van het jaarboek Textielhistorische Bijdragen. Bevat onder meer een terugblik op 50 jaar geschiedschrijving over textiel(industrie) in vooral Twente en in Tilburg.
Deventer jaarboek 2010 : uitgegeven in opdracht van de Vereniging Oud Deventer / red.: J.C. Bedaux ... [et al.]. - Twello : Robine, 2010. - 144 p. – ISBN 9789076859408. - € 13,-
Naast vaste rubrieken als archeologie en Deventer kroniek van het afgelopen jaar, bevat dit Jaarboek de volgende artikelen: De schippersfamilie De Weerd; Piet Smeele, vormgever bij de IJsel (1934-1949); De schilder Pieter van Anraedt en de familie De Sandra; Deventer 1945-2005: een beeld.
Dossier Dinkelland : hoe een bestuurscrisis een straatgevecht werd / Willem Boverhof, Marco Krijnsen ; [eindred.: Jos Oude Holtkamp]. - [Hengelo] : Kroost, cop. 2010. - 141 p. – ISBN 9789490891039. - € 18,95
Een ruzie tussen de burgemeester en wethouders in Dinkelland haalde de landelijke pers, omdat de bevolking in opstand kwam en zich massaal achter de burgemeester schaarde. De burgemeeester moest toch vertrekken maar de ‘boosdoeners’ werden bij de volgende verkiezingen afgestraft. Nog steeds zijn er betrokkenen, die er ‘helemaal uit liggen’ in Denekamp en zijn er mensen die elkaar niet meer groeten. De journalisten Willem Boverhof en Marco Krijnsen hebben de affaire gereconstrueerd. Kijk ook hier.
Eerste Nederlandsche Cocosfabriek : geschiedenis van een weverij in Deventer en Diepenveen, 1860-1969 / Pier Karenbeld en Wilbert Derksen. - Diepenveen : Historische Vereniging Dorp Diepenveen en Omgeving, 2010. - 57 p. – ISBN 9789490643010. - € 7,50
De kokosfabriek van de familie Hubers, later overgenomen door de familie De Lange uit Genemuiden, importeerde vanuit de tropen strengen kokosgarens. Machinaal werden de draden verweven tot een kleurrijke vloerbedekking die tot in de jaren vijftig en zestig erg populair was: kokosmatten en –lopers. Ruim honderd jaar heeft de fabriek in Diepenveen gestaan, in 1969 werd het bedrijf gesloten. Voor Diepenveen is de mattenfabriek van Hubers in vele opzichten belangrijk geweest, reden voor de Historische Vereniging Diepenveen de historie ervan vast te leggen.
Klaring van Overijssel : de hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken / P. Brood en F.A.J. van der Ven. - Hilversum : Verloren, 2010. - 79 p. – ISBN 9789087041564. - € 10,-
Eeuwenlang werd in Overijssel op de (Grote) Klaring recht gesproken door een afgevaardigde van de landsheer of stadhouder, samen met riddermatigen en vertegenwoordigers van de drie IJsselsteden. Hoe een en ander in zijn werk ging wordt uitgelegd aan de hand van enkele bijzondere en boeiende rechtszaken.
Er worden nogal eens overbodige portals opgezet. Door te googelen of via Wikipedia kom je net zo snel bij de oorspronkelijke bron als via de portal. Maar de ‘portal voor woorden’ Etymologiebank.nl is wat mij betreft een aanwinst. Ben je op zoek naar de herkomst, betekenis of ontwikkeling van woorden dan kun je op dit moment in 20 (grotendeels etymologische) woordenboeken tegelijk zoeken.
De Etymologiebank is opgezet door taalkundige Nicoline van der Sijs i.s.m. onder meer het Meertens Instituut, Van Dale, Genootschap Onze Taal en Instituut voor Nederlandse Lexicologie.
Op de website kun je zoeken in etymologische standaardwerken, thematische woordenboeken (eufemismen, neologismen, geoniemen, eponiemen etc.), dialectwoordenboeken en idioomwoordenboeken (uitdrukkingen, spreekwoorden etc.).
Het aantal te doorzoeken woordenboeken wordt uitgebreid. Ik weet nog wel een aantal kandidaten: woordenboeken van toponiemen (veldnamen, waternamen, plaatsnamen), zoals b.v. deze.
