De Canon rukt op (2)

De Canon houdt de gemoederen bezig. In Buitenhof noemde historicus Jouke Turpijn vanmorgen de canon een ramp voor het onderwijs. Op dit weblog schreef ik al eerder over de canon. Wie ‘googelt’ op ‘canon’ ziet, naast reclame voor een bepaald merk fototoestel, diverse canons voorbijkomen.
De totstandkoming van canons van provincies, landstreken, steden en dorpen verloopt op zeer diverse wijze. Soms geeft het provinciaal bestuur (Gelderland, Friesland) een opdracht - inclusief een pot met geld - aan een archief of erfgoedinstelling om een provinciale canon te produceren.
Soms bestaat een canon slechts uit een lijst (Twente), soms wordt de historische canon uitgewerkt en ook vervat in een boek (Leiden). In Den Haag en Breda is de canon alleen in boekvorm gepubliceerd.
Bij andere canons vormt de interactiviteit en inspraak bij het samenstellen een belangrijk uitgangspunt (Gelderland).

Hieronder een aantal canons op een rijtje – vast niet compleet. Wekelijks komen er canons bij, vele zijn in voorbereiding.
Wanneer je de regionale canons met elkaar vergelijkt zie je grote verschillen. Slechts de komst van het christelijk geloof en de Tweede Wereldoorlog zie je telkens voorbijkomen in alle canons.

Canon van Nederland

Provincies: Friesland - Groningen - Overijssel - Zeeland - Zuid-Holland

Landstreken: Achterhoek - Groene Hart - Salland - Twente - Waterland

Steden/dorpen: Almere - Amsterdam - Arnhem - Borculo - Eindhoven - Haarlem - Harderwijk - Leiden - Lingewaard/Bemmel - Nieuwegein

Om te illustreren dat we de canons niet als absoluut en onwrikbaar moeten beschouwen, hier nog de historische canon van Fokke en Sukke.

Canon van Twente

Op woensdag 26 november werd in TwentseWelle de Twentse Canon, oftewel de ‘Historie van Twente in vijftig vensters’ gepresenteerd naar voorbeeld van de Nederlandse canon, de Overijsselse canon etc. Samensteller van de canon van Twente is Dick Schlüter, directeur van het Airborne Museum te Oosterbeek, voorheen directeur van Natura Docet te Denekamp en auteur van diverse boeken. Schlüter heeft zich wel laten adviseren door deskundigen. ‘Het resultaat is voor discussie vatbaar’, aldus Schlüter, die ook van mening is dat ‘geschiedenis een debat zonder einde is. Het zou mooi zijn als dat ook voor de Twentse canon geldt'. (Tubantia 26-11-2008)
Lees hier een toelichting van Dick Schlüter op het tot stand komen van zijn canon.


Afbeelding: No. 26 uit de canon: De terechtstelling van de freules Van Beckum (1544)

De Twentse canon ziet er als volgt uit:
1. Vuistbijl van Mander (ongeveer 80.000 jaar geleden)
2. Hangertje van Usselo (Bijna 11.000 jaar geleden)
3. Het hunebed van Mander (meer dan 5000 jaar oud)
4. Lijksilhouet van de man van Mander (meer dan 3100 jaar oud)
5. Urn van Haarle (IJzertijd)
6. De mens van Hengelo (waarschijnlijk IJzertijd)
7. Grafmonumenten 'Cives Tuihanti' te Housesteads in Engeland (222-235 na. Chr.)
8. Romeinse IJzertijd in Denekamp (derde eeuw na Chr.)
9. Saksisch potje uit Enter (zesde eeuw ria Chr.)
10. Oorkonde over 'Manheri' (Mander) en 'Hasungum' (Hezingen) uit 797
11. Krijgsman van Borne (840)
12. Oprichting Kapittel van Oldenzaal en bouw kapittelkerk Plechelmus (954) .
13. Graaf Godeschalcus vanTwenthe (tussen:11026 en 1054)
14. Stichting Benedictijner klooster in Weerselo (1150)
15. Watermolen Singraven (vanaf de dertiende eeuw)
16. Stadsrecht Oldenzaal (tussen 1233 en 1249), Rijssen (1243), Goor (1263),
Ootmarsum (1325), Enschede (1325), Delden (1333), Almelo (1420) en Diepenheim
(voor 1602)
17. Schout Fredericus de Arnthe tussen 1207 en 1235 en de Landbrief Twenthe van
bisschop Jan van Verneburg (1365)
18. Drostenrekeningen van Twente (1336-1339
19. Hunenborg te Volthe (Be eeuw), Heerlijkheid Almelo en Vriezenveen (vanaf de 13e
eeuw) en Kasteel Twickel te Delden (vanaf de 14e eeuw
20. Graven Schipbeek (1402)
21. Oude stadhuis van Oldenzaal (14e eeuw)
22. Markeboek van De Lutte (vanaf 1440)
23. Het Schattingsregister van Twente (1475)
24. Kroniek van het klooster Albergen (1520-1525)
25. Het traktaat van Frenswegen (1548)
26. Terechtstelling freules Van Beckum (1544)
27. Schilderijen Judith Ripperda (1534-1608), Christoffer Schele van Weleveld (1529-
1606) en de Kroniek geschreven door Sweder Schele van Weleveld (1589-1637)
28. Het Verpondingsregister van Twente (1601)
29. Dagboek van Aleida Leurink (1682-1755)
30. Radbraken en wurging familie Annink (1775)
31. Mr. J.W. Racer (1736-1816)
32. Bussemakershuis Borne, papiermolens Mander en Pelmolen Rijssen
33. Opheffing hofhorigheid, markeverdelingen en vorming gemeenten (eerste helft
negentiende eeuw)
34. Weefschool in Goor (1833)
35. Oprichting Twentsche Courant (vanaf 1844)
36. Wandeling Jaçob van Lennep door Twente in 1823 en Harm Boom in 1846
37. Opening Overijsselsche kanaal (1855) en spoorlijn Almelo¬-Salzbergen (1865) ¬
38. Fabrikant CT. Stork (1822-1895)
39. Oprichting Waterschap Regge en Dinkel (1884)
40. Textielfabrikant G.J. van Heek (1837-1915) en de opkomst van de
textielindustrie in Twente
41. Opening Rijksmuseum Twenthe (1929)
42. Grote textielstaking van 1931-1932
43. De 'Twentsche Folkloredag' (1936) en afbraak en herbouw los hoes 'Groot Bavel'
uit De Lutte in Enschede (1937)
44. Opening warenhuis Vroom en Dreesmann in Enschede (1937)
45. April-mei staking tegen beleid Duitse bezetter (1943) en 'Fliegerhorst' vliegveld
Twenthe
46. Oprichting Academie voor Kunst en Industrie (1950)
47. Opening Twentse Schouwburg en vestiging Operagezelschap Forum (1955)
48. Oprichting TH Twente (1961)
49. Oprichting Gewest Twente (1977)
50. Opening museum TwentseWelle als onderdeel herstel wijk Roombeek, opening
muziekcentrum in Enschede (2008) en vliegveld Twenthe wordt een
burgerluchthaven

N.B. t.a.v. no. 50 van de canon 'Vliegveld Twenthe wordt een burgerluchthaven': wellicht toch wat voorbarig.

Veel historische feiten in twee boeken over Enschede

Enschede 1945-1985: Stad met ambitie

Er zijn in de loop van de jaren nogal wat fotoboeken over Enschede verschenen. Het aardige aan 'Enschede 1945-1985' zijn de teksten bij de foto’s die uitgebreider zijn dan gewoonlijk bij dit soort uitgaven. De auteurs Geert Bekkering, Arie de Haan en Johan Hemken zijn blijkbaar goed bekend met de veranderingen in het Enschedese straatbeeld na de Tweede Wereldoorlog. De beschrijvingen van de foto’s bevatten gedetailleerde informatie, ook over eerdere of latere (en huidige) bestemmingen van de panden e.d. die op de foto’s te zien zijn. Juist in Enschede is er veel veranderd in de periode 1945-1985 door het verdwijnen van veel textielfabrieken en de aanleg van de Boulevard.




Boerderijen in Enschede: deel 3, Usselo-Boekelo

Het moet uiteindelijk een serie van 10 boeken worden, waarin alle boerderijen die in en rond Enschede hebben gestaan beschreven worden. En daarbij gaat het niet alleen om de boerderijen zelf, maar ook om de bewoners ervan.
In 1993 verscheen het 1e deel van Boerderijen in Enschede. Het ging over boerderijen die staan/stonden in de Zuid-Esmarke. Deel 2 (1998) betrof het gebied Esmarke (2) en Usselo (1).
In dit derde deel komen aan bod: Usselo (2) en Boekelo (1). De Boerderijcommissie heeft de gegevens over boerderijen en bewoners verzameld met behulp van een groot aantal bronnen. Meest recente bronnen waren de adresboeken van Enschede 1939-1973, verder werden bevolkingsregisters, huisplaatsenregister en kadasterkaarten geraadpleegd. Van alle boerderijen zijn foto’s in het boek opgenomen. Het boek is voorzien van een duidelijke kaart, waarop de ligging van de boerderijen staat aangegeven. ‘Boerderijen in Enschede, deel 3’ wordt uitgegeven door de Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker.

Overijssel in kleur 1938-1970: boek en tentoonstelling

Een beetje laat – deze aankondiging van het boek ‘Overijssel in kleur 1938-1970’ en van de gelijknamige tentoonstelling in het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle.
Maar niet te laat, want een ideaal Sinterklaas- of kerstcadeau voor 50-plussers en de tentoonstelling is nog te bezoeken tot en met 11 januari.

Auteur/samensteller Peter Leeuwen stelde al eerder fotoboeken samen over Zwolle, Almelo, Hengelo en Enschede. Het beeldmateriaal bestaat uit kleurendia’s die hij opspoorde via historische verenigingen en (amateur)fotografen of hun nabestaanden.
‘Overijssel in kleur 1938-1970’, dat tot stand kwam in samenwerking met het HCO, bevat 800 afbeeldingen.

In de Tubantia (artikel helaas niet digitaal beschikbaar) beaamt Peter Leeuwen, van beroep glaskunstenaar te Almelo, dat het ‘plaatjes van de buitenkant’ zijn die in zijn boek staan. De soms grauwe werkelijkheid van het dagelijks bestaan komt minder aan bod – de foto’s zijn vaak genomen tijdens feestelijke gebeurtenissen. Hoewel, ik vind het nogal meevallen. Foto’s van werkplekken en straatbeelden staan er genoeg in het boek. Niet over het gezinsleven e.d. - maar in welk fotoboek vind je die wel…? De manier waarop de mensen kijken, hun houding, de kleding, de vele rokers, de omgeving doet je de sfeer van de jaren vijftig en zestig weer proeven.
De meeste plaatjes zijn van rond 1960 (1955-1965). Voor een vijftiger (in dubbele betekenis, want ook geboren in de jaren vijftig) als ik roept het boek veel herinneringen op.
Bewust kiest de samensteller voor 1970 als grens, daarna veranderde volgens hem de samenleving in snel tempo. Toch zie ik al vast uit naar Overijssel in kleur 1970-1980.

De come-back van de hooiberg?

Niet een onderwerp voor een groot publiek zou je zeggen – hoeveel mensen zouden zich bezig houden met hooibergen? De Stichting Kennisbehoud Hooibergen Nederland adviseert zo’n driehonderd keer per jaar bij nieuwbouw of renovatie van hooibergen – toch niet gering.
En hooibergen zijn bouwsels die door hun vorm, kleur en materiaal waaruit ze bestaan goed in het landschap passen. Daarom zal de groep van mensen die het aanzicht van hooibergen weten te waarderen best groot zijn. En dus is het belangrijk dat er liefhebbers zijn die er alles aan doen de hooiberg niet uit het landschap te laten verdwijnen en bij wie de kennis over hooibergen verankerd is. Goed is het dan ook dat die kennis vastgelegd wordt en getoond wordt in publicaties, die op hun beurt de interesse in de hooiberg weer vergroten.

Raaltenaar Willem Ruhof bouwde een hooiberg (een Sallandse vierroeder) in Beerze en Wim Lanphen legde de bouw vast in foto’s. Het resultaat hiervan is: Een ‘Oost-Nederlandse hooiberg bouwen’, dat onlangs verscheen. Ruhof maakte gebruik van de kennis die hij in de loop van de jaren had opgedaan. Hij sprak met boeren die vroeger zelf nog hooibergen gebouwd hadden, maar veel kennis deed hij op door zijn contacten met hooibergpionier Ab Goutbeek, die samen met Everhard Jans in 1988 al ‘Hooibergen in Oost-Nederland’ gepubliceerd had. Goutbeek kan overigens boeiend vertellen over hooibergen (en over andere Sallandse onderwerpen) tijdens avonden van historische verenigingen e.d.

2008 mag wel het jaar van de hooiberg genoemd worden. De al genoemde Wim Lanphen, secretaris van de SKHN stelde samen met anderen eerder dit jaar al ‘Hooibergen in Nederland’ samen.

Sabine: tijdschriften historische verenigingen full-text op Internet

Eerder al heb ik aandacht besteed aan Mijn Gelderland, een samenwerkingsproject van archieven, bibliotheken en erfgoedinstellingen. In Utrecht hebben de Universiteitsbibliotheek Utrecht, Landschap Erfgoed Utrecht, Het Utrechts Archief, Bibliotheek Utrecht en Bibliotheek Service Centrum Utrecht, met financiële steun van de Samenwerkende Utrechtse Bibliotheken de databank over Utrecht SABINE tot stand gebracht.
In deze database vind je 30.000 verwijzingen naar boeken en tijdschriftartikelen. Steeds meer artikelen uit de tijdschriften van historische verenigingen zijn gescand en daarna gelinkt aan de bibliografische beschrijving. Je kunt dan de volledige tekst oproepen en eventueel printen - meer dan 25.000 pagina’s zijn nu direct beschikbaar. Er kan op elk woord binnen de gescande teksten gezocht worden. De database blijft snel groeien.

In Overijssel hebben – voor zover bij mij bekend - twee historische verenigingen de artikelen uit hun tijdschriften fulltext op hun website gezet:
Historische Vereniging Avereest (gedeeltelijk)
Historische kring Losser (compleet – Kijk bij: Oet dorp en marke)

Wie volgt? Wellicht zijn er dan in de toekomst mogelijkheden om de artikelen te integreren in de Overijsselse catalogus.

P.S. het kan zijn dat het zoeken in Sabine naar de gedigitaliseerde tijdschriften niet soepel verloopt – vanaf 29 november wordt een vernieuwde site in gebruik genomen.

Muziek uit het oosten (3): Blues Dimension

Een speciale rubriek – voor de liefhebbers van muziek. Van alles wat – in ’t Engels of in ’t plat. Goud en oud, nieuw of fout.



De Zwolse band Blues Dimension bestond van 1966 tot 1969. Bassist Herman Deinum, toetsenist Helmig van de Vegt en slagwerker Hans LaFaille sloten zich in 1969 aan bij Cuby & the Blizzards. Na allerlei omzwervingen is het drietal sedert een aantal jaren weer teruggekeerd op het oude Cuby-nest.