Joop Bouma's De Zwijgfabriek: belangrijk boek over asbestproducent Eternit en haar vele slachtoffers

In de jaren zeventig voerde ik samen met anderen actie tegen het storten van asbest op het terrein van de kleigaten aan de Steenbakkersweg in Borne, vlakbij waar ik toen woonde. We haalden handtekeningen op en organiseerden een avond voor bewoners. De gemeenteraad van Borne besloot dat het asbestafval voortaan nat gestort moest worden. We waren gewaarschuwd door een UT-student die lid was van de SP en een promotieonderzoek deed naar de gevaren van asbest. Dit alles staat beschreven in het boek Akie! Vijf decennia activisme in Twente, geschreven door Marco Krijnsen.

Sindsdien heb ik altijd bijzondere belangstelling gehad voor de ontwikkelingen rond asbest. Eind jaren zeventig of begin jaren tachtig zijn we nog eens met een groep SP’ers de z.g. Eternit-buurt in Goor in geweest om te peilen hoe de bewoners, meestal werknemers van Eternit, dachten over de gevaren van asbest. De bejegening was vijandig. Men wilde er niets van weten. De waarheid was te gruwelijk om te aanvaarden. Op een enkeling na die precies kon aanwijzen wie er in de straat al waren overleden aan een longziekte, waarschijnlijk mesothelioom (asbestkanker). De diagnose mesothelioom werd in die tijd echter nog nauwelijks gesteld.

Auteur Joop Bouma heeft in zijn recent bij de Nedersaksische Uitgeverij verschenen boek De Zwijgfabriek veel aandacht geschonken aan de slachtoffers, de werknemers, maar ook hun vrouwen die de overalls uitklopten en soms de kinderen. Of slachtoffers die als kind speelden op met asbestafval verharde erven van boerderijen of over de eveneens met asbestafval verharde wegen fietsten en 30 jaar later overleden aan mesothelioom. Hun verhalen heeft hij opgeschreven.

Een belangrijke bron voor Bouma was advocaat Bob Ruers, die voor zo’n 1500 slachtoffers rechtszaken heeft gevoerd en dat momenteel, intussen al lang gepensioneerd, nog steeds doet. Het verloop van de rechtszaken zegt veel over de houding van de directie en eigenaren van Eternit. Het boek is een aanklacht tegen die directie maar ook tegen de laksheid van allerlei (overheids)instanties. De ondertitel luidt niet voor niets: ‘Waarom justitie asbestgigant Eternit vervolgt voor doodslag’.

Asbest is de wereld nog niet uit. O.a. in Rusland wordt het nog volop gedolven. Dit boek is behalve interessant ook belangrijk omdat er veel feiten zijn vastgelegd over de rol van de asbestlobby en de meelopers en ontkenners, maar ook omdat het een soort monument vormt voor de vele slachtoffers.

A History of Pop(ular) Music (300): Eagles - Hotel California (1977)

Een chronologische reis door de populaire muziek van de afgelopen honderd jaar. Ik was helemaal geen fan van de Eagles in de jaren zeventig. Te gladjes, te overgeproduceerd. Later bleek dat ze live ook konden brengen wat ze op de plaat gezet hadden. Dat vond ik wel knap. Ook bleek het prima achtergondmuziek bij verjaardagen etc.
Hotel California was hun Opus Magnum, waarvoor ze zich maandenlang in de studio hadden opgesloten en waaraan ze ontelbare keren geschaafd hebben. Over de interpretatie van de tekst is al veel gezegd en geschreven. Ik waag me er niet aan. Hier worden een aantal verklaringen gegeven.

Wat is de mooiste boom van Nederland?

Elk jaar organiseert SBNL Natuurfonds de verkiezing van de mooiste boom van Nederland waarvoor elke keer weer nieuwe bomen genomineerd worden. Je kunt stemmen tot 7 oktober. Op 14 oktober wordt bekend gemaakt wie de winnaar is. Ga hier naar de website.

Onder de kandidaten bevndt zich de mammoetboom in het Abraham Ledeboerpark in Enschede. Over de herkomst van de boom bestaat nogal wat onduidelijkheid. In een artikel in Tubantia wordt hier dieper op ingegaan.

A History of Pop(ular) Music (299): Mink DeVille - Spanish Stroll (1977)

Een chronologische reis door de populaire muziek van de afgelopen honderd jaar. De in 1974 opgerichte band Mink DeVille begeleidde frontman Willy DeVille, artiestennaam van William Borsey (1950-2009). De lange magere, tijdens optredens vaak sigaretten rokende en drugsverslaafde Willy DeVille had een speciale band met Nederland, waar hij 25 jaar lang regelmatig goedbezochte optredens had. Hij was ook regelmatig op tv te zien. Lees er hier meer over.
Met Spanish Stroll had hij nergens zoveel succes als in Nederland.

Internationale boekenmarkt in Bredevoort

Bredevoort Boekenstad houdt een internationale boekenmarkt op het terrein van de Koppelkerk. Nederlandse en Duitse handelaren bieden een breed scala aan boeken aan.

De Augustus-boekenmarkt, een van de vijf jaarlijkse markten, vindt plaats op zondag 24 augustus. Bezoekers kunnen tussen 10.00 en 17.00 uur snuffelen tussen bestsellers, poëzie, reisboeken, strips en kinderboeken.
De boekenmarkt wordt gehouden op het buitenterrein van de Koppelkerk aan de Koppelstraat 35 in Bredevoort. De toegang is gratis.

Meer informatie over deze en andere boekenmarkten in Bredevoort is te vinden op boeken-bredevoort.nl.

Morgen precies 100 jaar geleden: de stormramp van Borculo

Borculo na de storm (foto Wikimedia Commons)

Op maandag 10 augustus 1925 steeg de temperatuur in Twente en de Achterhoek tot rond de 30 graden. Door de hoge luchtvochtigheid voelde het benauwd aan. Zuid-Oost Nederland lag op de flank van een groot bijna geheel Europa omvattend hogedrukgebied. Vanuit Zuidwest Nederland naderde snel een koufront. De gevolgen van de botsing waren desastreus. Borculo werd verwoest. Er waren (slechts) drie doden te betreuren en vele tientallen gewonden. Doden en gewonden vielen niet alleen in Borculo maar ook in een strook die liep van Oost-Brabant, via Gelderland en Twente tot in Denekamp. Maar ook buiten dit gebied was het lokaal flink raak. Een boerin in Staphorst werd door de wind opgetild en overleefde haar terugkomst op de aarde niet. In Twente was de schade het grootst in Hengelo, Haaksbergen en de tegenwoordige gemeente Hof van Twente.

Foto: Ramptoerisme. Ook Zeeland werd op die dag getroffen door een stormramp. Voor een kwartje kon men op het treinstation op een platte wagen stappen. Die kar reed langs het hele rampgebied.

Ramptoerisme
De stormramp, die al gauw de benaming ‘ramp (of cycloon) van Borculo’ kreeg, was kortstondig wereldnieuws. In Nederland bleef de ramp nog wekenlang middelpunt van het nieuws. Zoek in Delpher op het jaar 1925 en de trefwoorden ‘Borculo, ramp, storm’ voor de vele krantenberichten uit die periode. Overal werd door steuncomités geld opgehaald.
Ramptoerisme bestond al in 1925. Naar schatting hebben meer dan een miljoen nieuwsgierigen Borculo bezocht. Taxibedrijven uit het hele land organiseerden autoritten naar het getroffen dorp. Velen kwamen per trein. Topdag was zondag 16 augustus met 110.000 bezoekers.

Kaart van het getroffen gebied

Voor wie er nog eens in wil duiken is een en ander te vinden op internet:
* Wikipedia, met veel verwijzingen
* De cycloon van Borculo

Twee jaar later weer een stormramp
Nog geen 2 jaar later op 1 juni 1927 werden Twente, Salland en de Achterhoek opnieuw getroffen door een zware storm en windhozen. Deze eiste meer slachtoffers en bracht schade aan in een groter gebied, maar haalde niet zoveel publiciteit. Hier schreef ik al eerder over.

A History of Pop(ular) Music (298): Normaal - Oerend Hard (1977)

Een chronologische reis door de populaire muziek van de afgelopen honderd jaar. Ik was erbij op Hemelvaartsdag 1975 in het Openluchttheater in Lochem, bij het eerste grote optreden van Normaal. Ik wist toen niet wat ik hoorde, toen als eerste nummer Drieteri-je Blues ten gehore werd gebracht. De triomftocht van Normaal had een aanvang genomen. Twee jaar later bracht de band de klassieker Oerend Hard uit, een nummer dat iedereen kent. Onlangs nog hoorde ik een Vlaamse wielrencommentator zeggen dat renner Tom Pidcock ‘oerend hard’ de berg afdaalde.
Dolf Ruesink schreef recent Feesten als wilde beesten, een boek over 50 jaar Normaal. Wie iets meer wil weten over de beginjaren van de band: De Koele is thuuskommen.