Topografische kaart van 1849 (9): Dalfsen en Nieuwleusen

Een van de meest bijzondere kaarten uit de Overijssel Collectie is de Topografische kaart van Overijssel, 1849, vervaardigd in opdracht van de provincie Overijssel. Door de systematische kartering door het Kadaster en triangulatie van Krayenhoff konden er toen voor het eerst kaarten op grote schaal gemaakt worden, die ook nog nauwkeurig waren. Deze kaart was de eerste kaart van Overijssel, waarop o.m. gedetailleerd grondgebruik en administratieve grenzen werden weergegeven. De kaart is in 32 katernen op linnen geplakt.
Deze kaart, die vrij zeldzaam is, verscheen zo'n tien jaar eerder dan de bekende Topografische Militaire Kaart.

Hieronder het katern met het gebied rond Dalfsen en Nieuwleusen daaronder het kaartgedeelte in detail.







In dezelfde tijd dat deze kaart tot stand kwam gaf A.J. van der Aa zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit (1839-1851) met topografische beschrijvingen. Dit 13-delige woordenboek is tegenwoordig full-text op Google Books te vinden.

Van steden, dorpen en zelfs veel gehuchten, maar ook van rivieren en andere geografische namen is in dit naslagwerk een beschrijving te vinden, die de toenmalige situatie weergeeft. Enkele voorbeelden:
Dalfsen
Nieuwleusen
Vilsteren

Hét motorboek van 2011: Motorrraria

Youp van ’t Hek had het er ook al over. Als er één dag is die door veel mensen traditioneel wordt ingevuld is het Nieuwjaarsdag wel. De tv helpt daarbij ook niet. Al pakweg 40 jaar is er hetzelfde aanbod. Eerst Johan Strauss en consorten vanuit Wenen, dan schansspringen – kunnen ze geen schaatswedstrijd of wielercross organiseren? – en dan een circus. Het nieuws beperkt zich ook tot rellen, beelden vanuit de Eerste Hulp en branden. Gisteren heb ik van dit alles weinig meegekregen. Ik was in de gelukkige omstandigheid in het bezit te zijn van het boek Matorrraria.



Wie dit jaar op zoek is naar een verjaardagscadeau voor een motorrijder hoeft niet lang na te denken. Het boek hoort bij elke motorrijder in de kast te staan. Voor de duidelijkheid, ik heb geen belangen in de uitgeverij van het boek en ben niet bevriend met (een van) de samenstellers. En ik heb nog nooit een motor bestuurd.

Wat is er dan allemaal zo goed aan het 350 pagina’s dikke en in groot formaat uitgegeven boek? Liefhebbers van reisverhalen bijvoorbeeld -zoals ik er zelf een ben - komen aan hun trekken. Dit is maar een van de onderwerpen. De tientallen auteurs leveren bijdragen over de techniek van de motor, over de verschillende types, over ‘het gevoel’, de saamhorigheid, maar ook over een ander aspect dat ook bij motorrijden hoort: zware ongevallen en de dood. En er zijn opvallend veel verhalen van en over ‘vrouwen en motoren’. Auteurs zijn onder meer A.L. Snijders, Threes Anna, Jaap Scholten, Herman Pieter de Boer, Marga Kool, Gerrit Kraa en Tommy Wieringa. Maar laat je niet afschrikken, het is geen literair motorboek. Allerlei gewone en vooral bijzondere motorrijders én niet-motorrijders komen aan het woord. De bijdragen bestaan uit (korte) verhalen, columns, gedichten, reisjournaals, technische informatie en interviews (o.a. met Jan Cremer). De mooie vormgeving en de vele prachtige - vaak kunstzinnige - illustraties maken het boek compleet – een cliché, maar in dit geval is het echt zo.

De ‘motor’ achter het boek is Paul Abels – kijk hier voor een interview met hem op TV Oost - , die een paar jaar geleden met zijn motor een vastloper kreeg op een levensgevaarlijk punt op de A1 en toen besloot een boek te maken over motoren. Kijk hier voor een uitgebreide recensie van het boek.

Eerste decennium 21ste eeuw: wat is er veranderd in tien jaar? Wie helpt?

Ik heb dit keer een lange kerstvakantie, een mooie gelegenheid om de Geïllustreerde gids van de Noordwesthoek van Overijssel (1912) op het weblog Overijssel – Plaatsbeschrijvingen 1880-1930 te zetten. Als je werk ook een beetje je hobby is, is dat geen probleem. Ik heb inmiddels meerdere gidsen uit de periode rond 1900 op internet gezet en wat dan opvalt – mede onder invloed van allerlei terugblikken in kranten en op tv op het afgelopen jaar – dat er in het eerste decennium van de 20ste eeuw veel veranderde in het dagelijks leven van de mensen. Als je dat decennium iets ruimer neemt dan valt op dat:
- er monumentale postkantoren gebouwd werden (b.v. Kampen 1904, Deventer 1906, Zwolle 1908), de post fungeerde met meerdere bestellingen per dag toen als het huidige internet
- er overal spoor- en tramlijnen aangelegd werden, zodat veel (meer dan tegenwoordig) plaatsen met het openbaar vervoer bereikbaar werden
- het toerisme in opkomst was: hotels werden gebouwd, door de ANWB werden fietspaden aangelegd
- het elektriciteitsnet snel werd uitgebreid
- de eerste notabelen, bedrijven en winkeliers al over telefoon beschikten en sommige notabelen al over een auto
Tien tot vijftien jaar daarvoor, in de laatste jaren van de negentiende eeuw, vonden bovenstaande ontwikkelingen nog niet of nauwelijks plaats. In korte tijd veranderde er veel, waarbij je meteen moet relativeren. De bevolking op het platteland en in de sloppenwijken in de steden bezag dit allemaal van een afstand, voor hen gingen de veranderingen veel langzamer.


Afbeelding: Het in 1906 gebouwde postkantoor in Deventer


Afbeelding: postkantoor Utrecht, dat op 28 oktober 1911 als laatste zelfstandige postkantoor gesloten werd

In de twintigste eeuw hebben we er ook alweer ruim een decennium opzitten. Ik vraag mij af of er vanaf 2000 net zulke grote veranderingen – in het dagelijks leven - hebben plaatsgevonden als in dezelfde periode honderd jaar geleden. Naar mijn gevoel niet. Heb ik gelijk?
Zaken die mij wel zijn opgevallen:
- sociale media en smartphones en de combinatie daarvan zijn onderdeel van het dagelijks leven geworden, tien jaar geleden nog niet; bijna iedereen is in het bezit van een computer of laptop.
- de postkantoren, die honderd jaar geleden gebouwd werden, zijn in dit decennium allemaal gesloten
- zelfs onze energievoorziening is geprivatiseerd en grotendeels in buitenlandse handen gekomen.
Veel verder kom ik niet. Wie helpt mij?

Helligen Hendrik - Oud & Nieuw

Dit weblog houdt een beetje vakantie en geniet o.a. van filmpjes op YouTube zoals onderstaande, wel toepasselijk voor de tijd van het jaar.

Helligen Hendrik en kerstkaarten

Ook zo’n liefhebber van de kerstsfeer? Alles weer tevoorschijn halen vanuit de meest ontoegankelijke uithoeken van het huis. Lampjes die het niet doen, een scheve kerstboom. Maar als het dan eenmaal staat, heeft het wel wat. Totdat alles weer afgebroken moet worden….

Helligen Hendrik heeft het ook niet zo op kerst en speciaal niet op kerstkaarten.

Archie 2011, de mooiste aanbouw van Twente

Tussen de lange rij prijzen en andere ‘awards’ die tegen het einde van het jaar worden uitgedeeld zat de prijs voor de mooiste aanbouw van Twente. Waarvoor? Inderdaad, de mooiste aanbouw: een serre, een extra kamer of een uitgebouwde keuken. De prijs is een initiatief van Architectuurcentrum Twente.

61 woningeigenaren zonden tekeningen en foto’s van hun (vaak zelf ontworpen) aanbouwen in, waarvan er 21 genomineerd werden door een vakjury. Vervolgens kon er door het publiek gestemd worden. Hieronder de top 3 in volgorde van meeste aantal stemmen. Kijk hier voor de uitslag en kijk hier voor foto’s van de bouwsels. Wie er aan denkt te gaan uitbreiden kan wellicht ideeën opdoen.

Schrijversinfo.nl van Mats Beek wordt door KB eeuwig bewaard

‘Born digital erfgoed’ wordt het genoemd. Informatie die op websites is te vinden en niet in boekvorm of op een andere analoge wijze gepubliceerd is. Hoeveel belangrijke websites zijn er al verdwenen? Natuurlijk kun je via Internet Archive(nog) veel terugvinden, maar lang niet alles.



Docent Nederlands Mats Beek uit Veenendaal was er al vroeg bij met zijn website Schrijversinfo. Zo’n jaar of tien geleden was zijn opvallend geel-rood gekleurde website de enige plek op internet waar je uitgebreide informatie kon vinden over ‘Overijsselse’ schrijvers als Belcampo of Aar van de Werfhorst. Over meer dan 450 auteurs heeft Mats Beek zeer uitgebreide informatie verzameld: werken van de auteurs, publicaties over de auteurs, (biografische) feiten en wetenswaardigheden, citaten, links, bronnen, afbeeldingen etc. Ga maar eens naar de homepage en ga op onderzoek uit. Onvoorstelbaar wat je allemaal tegenkomt aan informatie. Alles bijhouden over al die auteurs moet heel veel tijd kosten. En dan houdt Mats Beek ook nog een dagelijks weblog bij.

Zeer terecht dat de Koninklijke Bibliotheek in het kader van de webarchivering heeft besloten Schrijversinfo duurzaam te bewaren en raadpleegbaar te houden.

De volgende auteurs, die in Overijssel geboren zijn, of er langere tijd gewoond hebben, staan op Schrijversinfo:
Willem Barnard (Guillaume van der Graft) – H.P. Schönfeld Wichers (Belcampo) – J.C. Bloem – Willem Brakman – Josef Cohen – Jan Cremer – Bob Spoelstra (A. den Doolaard) – J.K. van Eerbeek – Clara Eggink – Rhijnvis Feith – Ida Gerhardt – H. van Grevelingen – Etty Hillesum – Rutger Kopland – Clara Feyoena van Raesfelt van Sytzama – Willem Wilmink.